Dergiler / Baberti / 2023 / Sayı: 17

BÜVEYHÎLERİN ABBÂSÎLERE HÂKİM OLDUĞU YÜZYILDA EĞİTİM-ÖĞRETİM VE KURUMLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

An Evaluation on Education and Institutions in the Century When the Buwayhids Dominate the Abbasids

Dergi
Baberti
Sayfa
107–131
Yayın Tarihi
2023-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada; Büveyhîlerin yaklaşık yüz yıl Bağdat’a hâkim olduğu dönemde, ilmî-kültürel hayata yapmış olduğu katkılardan ve dönemin eğitim kurumlarından bahsedilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Büveyhîler, 334/945 yılında Bağdat’ı ve Abbâsî hilafetini ele geçirerek bir asır Sünnî coğrafyaya hâkim olmuş Şiî anlayışa sahip bir hanedan devlettir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Abbâsîlerin iki asır boyunca oluşturduğu ilim, kültür ve medeniyet iklimini, kendi mezhepsel inançları özelinde farklı inanç ve anlayışlara daha fazla özgürlük alanı açarak ve destekleyerek gelişmesine öncülük etmişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada; Büveyhîlerin yaklaşık yüz yıl Bağdat’a hâkim olduğu dönemde, ilmî-kültürel hayata yapmış olduğu katkılardan ve dönemin eğitim kurumlarından bahsedilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam · Abbasiler · Büveyhiler

Özet

Büveyhîler, 334/945 yılında Bağdat’ı ve Abbâsî hilafetini ele geçirerek bir asır Sünnî coğrafyaya hâkim olmuş Şiî anlayışa sahip bir hanedan devlettir. Abbâsîlerin iki asır boyunca oluşturduğu ilim, kültür ve medeniyet iklimini, kendi mezhepsel inançları özelinde farklı inanç ve anlayışlara daha fazla özgürlük alanı açarak ve destekleyerek gelişmesine öncülük etmişlerdir. X. ve XI. asırda ortaya çıkan bağımsız / yarı bağımsız devlet ve emirliklerin oluşturduğu ilmî-kültürel hareketlilik ve çeşitlilik, farklı düşünce ve ekollerin gelişimine, ilim adamlarının desteklenmesi ile de bilimsel çeşitlilik ve zenginliğe ortam hazırlamıştır. Büveyhîler, Abbâsîlerden miras olarak devraldıkları ilmi birikimi, hâkim oldukları coğrafyanın zenginliği ile birleştirerek ve mezhebi düşünce farlılıklarına destek olarak dönemin; ‘İslam medeniyetinin altın çağı’ olarak adlandırılmasına kaynaklık etmişlerdir. Ayrıca mezhebî politikaları ile de Şiî düşüncenin gelişmesine, sistemleşmesine ve kendi görüşlerini içeren kaynak eserlerin ortaya çıkmasına katkı sağlamışlardır. Bu çalışmada; Büveyhîlerin yaklaşık yüz yıl Bağdat’a hâkim olduğu dönemde, ilmî-kültürel hayata yapmış olduğu katkılardan ve dönemin eğitim kurumlarından bahsedilecektir.

Abstract

The Buwayhids is a dynastic state with a Shiite understanding that dominated the Sunni geography for a century by conquering Baghdad and the Abbasid caliphate in 334/945. They pioneered the development of the climate of science, culture, and civilization created by the Abbasids for two centuries, by opening and supporting more freedom for different beliefs and understandings, especially for their own sectarian beliefs. The scientific cultural activity and diversity created by the independent and semi-independent states and emirates that emerged in the 10th and 11th centuries created an environment for the development of different ideas and schools, and scientific diversity and richness with the support of scientists. The Buwayhids, by combining the knowledge they inherited from the Abbasids with the richness of the geography they dominate, and by supporting the sectarian differences of thought, have been the source of the period being called the "golden age of Islamic civilization". In addition, with their sectarian policies, they contributed to the development and systematization of Shiite thought and the emergence of source works containing their views. In this article; During the period when the Buwayhids dominated Baghdad for about a century, his contributions to the scientific-cultural life and the educational institutions of the period will be mentioned.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

FIRAT, N. (2023). BÜVEYHÎLERİN ABBÂSÎLERE HÂKİM OLDUĞU YÜZYILDA EĞİTİM-ÖĞRETİM VE KURUMLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Baberti, Sayı: 17, 107–131. https://ajindex.com/articles/947363

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Aka, İsmail. “X. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar Şiîlik”. Milletlerarası Tarihte ve Günümüzde Şiîlik Sempozyumu. 69-100. İstanbul: İSAV Yayınları, 1993.
  2. Akoğlu, Muharrem. “Büveyhîlerin Mezhebî Eğilimleri/Politikaları Üzerine”. Bilimnâme 17/2 (2009), 123-138.
  3. Atasever, Fatma. İslâm’ın İlk Üç Asrında Bir Eğitim Kurumu Olarak Küttablar. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi,
  4. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  5. Baltacı, Cahit. “İslâm Medeniyetinde Câmi”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 0/3 (1985), 225-241. Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahya b. Câbir b. Davud el-Belâzürî el-. Ensâbü’l-Eşrâf. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1996.
  6. Bosworth, Clifford Edmund. “et-Tanzîmü’l-askerî inde’l-Büveyhîyyîn fî’l-Irâk ve İrân”. çev. Abdülcabbar Nâci. Mecelletü’l-Mevrîd 4/1 (1975), 33-51.
  7. Bouamrane, Chikh. “İslâm Tarihinde Eğitim Öğretim Kurumları”. çev. Nesimi Yazıcı. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 279-287.
  8. Bozkurt, Nahide. Abbâsîler. Ankara: TDV Yayınları, 2018.
  9. Bozkurt, Nahide. Mu‘tezile’nin Altın Çağı. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2016.
  10. Bozkurt, Nebi. “Medrese”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 28/323-327. Ankara: TDV Yayınları, 2003.
  11. Bozkurt, Nebi. “Mektep”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 29/5-6. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  12. Bulut, Halil İbrahim. Şîa’da Usuliliğin Doğuşu ve Şeyh Müfid. Ankara: Araştırma Yayınları, 2013.
  13. Çetinkaya, Bülent. Orta Çağ İslâm Dünyasında Ribât: VII-XIII. Asırlar Arası. Sakarya: Sakarya Üniversitesi,
  14. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2003.
  15. Dağ, Mehmet - Öymen, Hıfzırrahman R. İslâm Eğitim Tarihi. Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1974.
  16. Demirci, Mustafa. Beytü’l-Hikme. İstanbul: İnsan Yayınları, 1996.
  17. Dündar, Abdülhamit. Selçuklular Devri Bağdat Medreseleri: İmam Azam Ebû Hanife Medresesi Örneği. İstanbul:
  18. Marmara Üniversitesi,
  19. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
  20. Dündar, Mahmut. İlk Dönem İslâmi Eğitim Öğretim Faaliyetleri. İstanbul: İşrak Yayınları, 2011.
  21. Erdem, Gazi. “İslam Kültür Tarihinin İlk İlimler Akademisi Beytü’l-Hikme”. Dini Araştırmalar 16/42 (Haziran 2013), 57-77.
  22. Erşahin, Seyfettin - Sarıçam, İbrahim. İslâm Medeniyet Tarihi. Ankara: TDV Yayınları, 2014.
  23. Erünsal, İsmail E. “Dârülilim”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/539-541. İstanbul: TDV Yayınları, 1993. Fazlurrahman. İslam. çev. Mehmet Aydın. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2008.
  24. Geçkin, Hatice. Büveyhîler Döneminde Bağdad’da Şiîlik. Çorum: Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüs