Dergiler / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2023 / Sayı: 53

Sâib-i Tebrîzî’nin Bir Gazeline Yapılan İki Şerh

Sayfa
41–61
Yayın Tarihi
2023-06-21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Muhtelif kaynaklarda Ömer Fâik’in şerhinin nüshalarından biri şeklinde tanıtılan bu metnin aslında Ebubekir Nusret’e ait olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şerh geleneği, özellikle İslam medeniyetinin tesiriyle Türk edebiyatına da etkilemiş ve yüzyıllar boyunca manzum ve mensur olarak pek çok şerh kaleme alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu düşünceden hareketle makalede bahsi geçen metinler mukaddime, sebeb-i teşrih, Sâib hakkında değerlendirmeler, şerh yöntemi ve şerhin kaynakları açılarından kıyaslanarak değerlendirildi.
💡
Sonuç & Katkı:Muhtelif kaynaklarda Ömer Fâik’in şerhinin nüshalarından biri şeklinde tanıtılan bu metnin aslında Ebubekir Nusret’e ait olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:şerh · Sâib-i Tebrîzî · Ebubekir Nusret

Özet

Şerh geleneği, özellikle İslam medeniyetinin tesiriyle Türk edebiyatına da etkilemiş ve yüzyıllar boyunca manzum ve mensur olarak pek çok şerh kaleme alınmıştır. Bu alanda ortaya konulan çalışmalar incelendiğinde Farsça eserlerin şerhlerinin büyük bir yer tuttuğu görülmektedir. Yaşadığı dönemde ve sonrasında Hindistan, İran ve Anadolu’da oldukça sevilen ve okunan Sâib-i Tebrîzî’nin Dîvân’ı da seçili şiirleri esas alınarak çeşitli şerh metinlerine konu olmuştur. Bu çalışmalardan biri de Ömer Fâik’in Sâib’in “ney” konulu gazeline yaptığı şerhtir. Muhtelif kaynaklarda Ömer Fâik’in şerhinin nüshalarından biri şeklinde tanıtılan bu metnin aslında Ebubekir Nusret’e ait olduğu tespit edilmiştir. Metinde “Nusret” mahlasıyla yazılmış bir beytin bulunması ve şârihin başka bir eserinde ilgili gazeli neredeyse aynı ifadelerle şerh etmesi eserin Ebubekir Nusret’e aidiyetine dair görüşü desteklemektedir. Her şerh çalışmasında şârihler kendilerine özgü bir sistem geliştirirler. Bunların tespitinde ortak bir metin üzerine kaleme alınan şerhlerin incelenmesi oldukça önemlidir. Bu düşünceden hareketle makalede bahsi geçen metinler mukaddime, sebeb-i teşrih, Sâib hakkında değerlendirmeler, şerh yöntemi ve şerhin kaynakları açılarından kıyaslanarak değerlendirildi. Bu mukayesenin neticesinde iki eser arasında birtakım farklılık ve benzerlikler tespit edilerek bunların ortaya çıkmasında şârihlerin şerh metotlarının etkisi üzerinde duruldu.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERTUĞRUL, Z. N. (2023). Sâib-i Tebrîzî’nin Bir Gazeline Yapılan İki Şerh. Türklük Bilimi Araştırmaları, Sayı: 53, 41–61. https://ajindex.com/articles/944496

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Alp, Gökhan. Ebûbekir Nusret Efendi Dîvânı. 2015.
  2. Kırıkkale Ü, Yüksek lisans tezi. Bursalı Mehmed Tâhir. Osmanlı Müellifleri 3. Hazırlayan İsmail Özen, Meral Yayınevi, 1975.
  3. Büyükkaya, Hande. Fâik Ömer ve Divanı: Karşılaştırmalı Metin-İnceleme. 2008.
  4. İstanbul Kültür Ü, Yüksek lisans tezi. Canpolat Taşcı, Hülya. “Türkçe Edebî Şerhlerde Amaç ve Yöntemler.” Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları IX Metnin Hâlleri: Osmanlı’da Telif, Tercüme ve Şerh, Editör Hatice Aynur vd. Klasik Yayınları, 2014, ss. 72-97.
  5. Ceylan, Ömür. Tasavvufî Şiir Şerhleri. Kitabevi Yayınları, 2000.
  6. Ceylan, Ömür. “Şerh.” İslâm Ansiklopedisi, c. 38, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2010, ss. 565-568.
  7. Çınar, Serkan. Ebubekir Nusret Efendi’nin Risale-i Nusret Efendi Adlı Eseri (İnceleme-Metin-Dizin). 2019.
  8. Karabük Ü, Yüksek lisans tezi. Çınarcı, Mehmet Nuri. Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey (Tezkiretü’ş-Şu’arâ). Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2019. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/64059,seyhulislam-arif-hikmet-bey-tezkiresipdf.pdf?0 (Erişim Tarihi: 23 Mart 2023).
  9. Çiftçi, Ömer. Fatîn Tezkiresi (Hâtimetü’l-Eşâr). Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2017. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55976,fatin-tezkiresi-pdf.pdf?0 (Erişim Tarihi: 22 Mart 2023).
  10. Diriöz, Meserret. “Sâib’in Türkçe Şiirleri.” Türk Kültürü Araştırmaları, YXVI/1-2, 1978, ss. 277-301. Ebubekir Nusret, [Eser adı yok], Süleymaniye Kütüphanesi, Kasidecizâde, No. 718, vr. 114b-121b. Ebubekir Nusret, Şerhü’t-Tâiye min Dîvân-ı Sâib, Süleymaniye Kütüphanesi, Lala İsmail, No. 161. Elbir, Bilal. “Aynı yüzyılda yaşamış iki şârihin şerh anlayışlarının mukayesesi (Sûdî-i Bosnavî ve Sürûrî).” Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları IX Metnin Hâlleri: Osmanlı’da Telif, Tercüme ve Şerh. Editör Hatice Aynur vd., Klasik Yayınları, 2014, ss. 294-307.
  11. Erdem, Sadık. ‘Alî Enver Semâ-hâne-i Edeb (Mevlevî Şairler). Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2013.
  12. Ertaylan, İsmail Hikmet. Azerbaycan Edebiyatı Tarihi I-II. Akçağ Yayınları, 2013.
  13. Genç, İlhan. Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2018. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57762,tezkire-i-suara-yi-mevleviyyepdf.pdf?0 (Erişim Tarihi: 23 Mart 2023).
  14. Gönel, Hüseyin. Şerh-i Ba’zı Gazeliyat-ı Sa’ib-i Tebrizî ve Şerh Metodu. 2004.
  15. Fatih Ü, Yüksek lisans tezi. İbn Manzûr. Lisânü’l-‘Arab. Darü’l-Hadis Yayınları, 2003.
  16. Hermann, Ethe. Tarih-i Edebiyât-ı İrân. 1923. Hüseyin Kâzım Kadri. Büyük Türk Lugatı 3. Devlet Matbaası, 1943.
  17. Kara, İsmail. İlim Bilmez Tarih Hatırlamaz Şerh ve Haşiye Meselesine Dair Birkaç Not. Dergâh Ya