Dergiler / Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi / 2018 / Cilt: 4 Sayı: 2

Klasik Mantık Açısından Çok Değerli ve Bulanık Mantık Sistemleri

Many-Valued And Fuzzy Logic Systems From The Viewpoint Of Classical Logic

Sayfa
624–657
Yayın Tarihi
2018-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Klasik mantığa yönelik bu eleştirilerde, yanlış bilgi ve eksik araştırma kaynaklı ön kabuller kadar tasavvurlara ilişkin tartışmanın tasdiklere ilişkin alana taşınması ve mevhûm ile ma‘kûlün birbirine karıştırılmasının etkisi vardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klasik mantığın iki değerli sisteminin varlıktaki çeşitli ara durumları karşılamada yetersiz kaldığı tezi çok değerli ve bulanık mantık sistemlerinin geliştirilmesine yol açmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ne var ki kanaatimize göre bu iddiaların aksine, varlıktaki ara durumları karşılamada klasik mantığın çift değerli hakikat sisteminden kaynaklanan bir yetersizlik söz konusu değildir.
💡
Sonuç & Katkı:Klasik mantığa yönelik bu eleştirilerde, yanlış bilgi ve eksik araştırma kaynaklı ön kabuller kadar tasavvurlara ilişkin tartışmanın tasdiklere ilişkin alana taşınması ve mevhûm ile ma‘kûlün birbirine karıştırılmasının etkisi vardır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Klasik Mantık · Çok Değerli Mantık · Bulanık Mantık

Özet

Klasik mantığın iki değerli sisteminin varlıktaki çeşitli ara durumları karşılamada yetersiz kaldığı tezi çok değerli ve bulanık mantık sistemlerinin geliştirilmesine yol açmıştır. Bu sistemler söz konusu sınırlamanın yanlış olduğunu ileri sürerler. Klasik mantığın temel ilkelerinden olan üçüncü halin imkânsızlığı hatta çelişmezlik ilkelerine karşı çıkar ve bir şeyin aynı anda hem var hem yok ve ne var ne yok olmasında bir engel olmadığını iddia ederler. Ne var ki kanaatimize göre bu iddiaların aksine, varlıktaki ara durumları karşılamada klasik mantığın çift değerli hakikat sisteminden kaynaklanan bir yetersizlik söz konusu değildir. Üçüncü halin imkânsızlığı ve çelişmezlik ilkeleri ile dış dünyadaki ara durumlar birbirinden ayrı şeylerdir. Üçüncü halin imkânsızlığı ilkesi, bu ilkeyi reddettikleri düşünülen diğer mantık sistemleri tarafından da kaçınılmaz olarak kabul edilmiştir. Çok değerli ve bulanık mantık sistemlerinin, klasik mantığın çift değerli hakikat sistemini aştığını değil onun belli bir bölümüne karşılık geldiğini söylemek daha doğru olur. Klasik mantığa yönelik bu eleştirilerde, yanlış bilgi ve eksik araştırma kaynaklı ön kabuller kadar tasavvurlara ilişkin tartışmanın tasdiklere ilişkin alana taşınması ve mevhûm ile ma‘kûlün birbirine karıştırılmasının etkisi vardır.

Abstract

The thesis that the two-valued system of classical logic is insufficient to explanation the various intermediate situations in the entity, has led to the development of many-valued and fuzzy logic systems. These systems suggest that this limitation is incorrect. They oppose the law of excluded middle (tertium non datur) which is one of the basic principles of classical logic, and even principle of non-contradiction and argue that is not an obstacle for things both to exist and to not exist at the same time. However, contrary to these claims, there is no inadequacy in the two-valued system of classical logic in explanation the intermediate situations in existence. The law of exclusion and the intermediate situations in the external world are separate things. The law of excluded middle has been inevitably accepted by other logic systems which are considered to reject this principle. The many-valued and the fuzzy logic systems do not transcend the classical logic. Misconceptions from incomplete information and incomplete research are effective in these criticisms. In addition, it is also effective to move the discussion about the intellectual conception (tasawwur) into the field of judgmental assent (tasdiq) and confusion of the mawhum (imaginable) with the ma‘kûl (intellegible).

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜL, E. S. (2018). Klasik Mantık Açısından Çok Değerli ve Bulanık Mantık Sistemleri. Tasavvur / Tekirdağ İlahiyat Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 2, 624–657. https://ajindex.com/articles/913299

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Ahmet Cevdet. Mi‘yâr-ı Sedâd Mantık Metinleri içinde. Haz. Kudret Büyükcoşkun. İstanbul: İşaret Yayınları, 1998. Âmidî, Seyfüddin. el-Mübîn fî Şerḥ-i Elfâzi’l- ḥükemâ ve’l-mütekellimîn. Thk. Hasan eş-Şâfiî‘. Kāhire: Mektebetü Vehbe, 1413/1993. Aristoteles. Metafizik. Trc. Ahmet Arslan. İstanbul: Sosyal Yayınla-rı, 1996. Aristoteles. Fizik. Trc. Saffet Babür. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1997.
  2. Bergmann, Merrie. An Introduction to Many-Valued and Fuzzy Lo-gic. S.l.: Cambridge University Press 2008.
  3. Bojadziev, George – Bojadziev, Maria. Fuzzy Sets, Fuzzy Logic, Applications. Singapore, New York, London: World Scientific, 1995.
  4. Buckley, James J. – Eslami, Esfandiar. An Introduction to Fuzzy Lo-gic and Fuzzy Sets. S.l.: Springer Science & Business Media, 2002. Celâlî, Muhammed Takî Hüseyin. Takrîbu’t-Te¬ẕhîb fî İlmi’l-mantık. Necef: Şiai’l-Âlemiyye, 1400/1980.
  5. Çetinkaya, Osman. Çok Değerli Mantık, İstanbul Üniversitesi Siya-sal Bilgiler Fakültesi Dergisi 27 (2002): 27-38.
  6. Çüçen, Abdulkadir. Klasik Mantık. Bursa: Asa Kitap Evi, 2004.
  7. Dahim, Muhammed İbrahim. Bulanık Mantık. Yüksek Lisans Tezi, Erzurum Atartürk Üniversitesi, 2016.
  8. Dursun, Şemsettin. “Bulanık (Fuzzy) Mantık Paradigması Üzeri-ne”. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi 1/2 (2012): 347-354.
  9. Durusoy, Ali. “İbn Sina'da Vehim Kavramı ve İslam Felsefesinin Diyalektiği”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28/1 (2005): 125-141.
  10. Emiroğlu, İbrahim. Mantık Yanlışları. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1993.
  11. Emiroğlu, İbrahim. Klasik Mantığa Giriş. Ankara: Elis Yayınları, 2005.
  12. Eroğlu, Gültekin. “Klasik Mantıktan Modern Mantığa Geçiş: Modern Mantığın Doğuşuna Temel Sayılabilecek Bazı Hususlar”. Hikmet Yurdu Dergisi 5/9 (2012): 115-135. Farfûr, Muhammed Salih. Meâyirü’l-fiker. Dımeşk: Dâru’l-Mektebî, 1416/ 1996.
  13. Gottwald, Siegfried. Fuzzy Sets and Fuzzy Logic. Wiesbaden: Sprin-ger-Verlag, 1993.
  14. Gül, Şirin. İbn Hazm’ın Kıyası Reddi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2001. Hájek, Petr. Metamathematics of Fuzzy Logic. S.l.: Springer Science & Business Media, 1998.
  15. Harris, Christopher J. – Husband, Tom – Brown, M. Intelligent Control: Aspects Of Fuzzy Logic And Neural Nets. World Scientific, 1993.
  16. Hayreddin, Semîr. el-Kavâidü’l-mantıkıyye Durûs Beyaniyye fî Şerhi’l-mantık ve Tatbîkâtuh. Beyrut: Ma‘hedü’l-Me‘ârifi’l-Hikemiyye, 1426/2006. Hillî, Hasan bin Yusuf İbnü’l Mutahhar. el-Cevherü’n-naḍîd şerh-i mantıkı’t-Tecrîd. B.y.: İntişârât-ı Beydâr, 1979. Hıllî, Ha