KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi / 2017 / Cilt: 16 - Sayı: 63

S. Y. MALOV VE E. R. TENİŞEV’İN SARI UYGURCA SÖZLÜKLERİ ÜZERİNE ETİMOLOJİK DENEMELER: E MADDESİ

Özlem AYAZLI
Sayfa
1320–1338
Yayın Tarihi
2017-10-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sözcükler hem tarihî hem de modern Türk dilleri ile karşılaştırılmıştır. “E” maddesinde özel isim ve yer isimleri hariç toplam 114 sözcük tespit edilmiştir. 114 sözcükten 8 tanesi Moğolcadan, 3 tanesi Çinceden, 1 tanesi de Sanskritçeden alıntıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı Sarı Uygurca üzerine etimolojik bir sözlük oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu amaçla, 1957 yılında Sergey Yefimoviç Malov’un yayımladığı Yazık jyoltıh uygurov: Slovar' i grammatika ve 1976 yılında Tenişev’in yayımladığı Stroy sarıg-yugurskogo yazıka adlı çalışmaların “E” maddeleri incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sözcükler hem tarihî hem de modern Türk dilleri ile karşılaştırılmıştır. “E” maddesinde özel isim ve yer isimleri hariç toplam 114 sözcük tespit edilmiştir. 114 sözcükten 8 tanesi Moğolcadan, 3 tanesi Çinceden, 1 tanesi de Sanskritçeden alıntıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sarı Uygurca · etimoloji · Eski Türkçe

Özet

Bu çalışmanın amacı Sarı Uygurca üzerine etimolojik bir sözlük oluşturmaktadır. Bu amaçla, 1957 yılında Sergey Yefimoviç Malov’un yayımladığı Yazık jyoltıh uygurov: Slovar' i grammatika ve 1976 yılında Tenişev’in yayımladığı Stroy sarıg-yugurskogo yazıka adlı çalışmaların “E” maddeleri incelenmiştir. Bu çalışmaların sözlük bölümlerindeki maddeler ve madde içerisindeki cümle örnekleri Türkiye Türkçesine çevrilmiş, çeviri yapıldıktan sonra sözcüklerle ilgili etimolojiler verilmiştir. Bu sözcükler hem tarihî hem de modern Türk dilleri ile karşılaştırılmıştır. “E” maddesinde özel isim ve yer isimleri hariç toplam 114 sözcük tespit edilmiştir. 114 sözcükten 8 tanesi Moğolcadan, 3 tanesi Çinceden, 1 tanesi de Sanskritçeden alıntıdır. Bu karşılaştırmalı çalışmanın sonuçları şöyledir: Sarı Uygurca ile Kuzey ve Güney Sibirya Türk dillerinde 11 tane ortak sözcük tespit edilmiştir. Tespit edilen bu temel eylemler ve isimler şunlardır: e- ~ er-, eç-, eçir-, egen, elig, enek, eŋge, er, erle-, erte, eser-. Sarı Uygurca söz varlığının 39 tanesi Hakasçada, 37 tanesi Altaycada, 35 tanesi Tuvacada, 25 tanesi de Yakutçada saptanmıştır. Ortaya çıkan bu veri yaklaşık değerleri içermekle birlikte Sarı Uygurcanın Güney Sibirya dilleri ile yakından ilgili olduğunu teyit etmektedir. “E” maddesinin söz varlığı doğrultusunda bütün modern dillerde ya da dil gruplarında kimi ses değişikleri ile görülen 24 ortak sözcük belirlenmiştir: e- ~ er-, eç-, eçikı, eçir-, elçı, elig, elt-, enek, er, eren, erk, erte, erüt-, esen, eske, esür-, eşt, et, et-, etek, ezek, ezengı, ezer, ezerte-.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYAZLI, Ö. (2017). S. Y. MALOV VE E. R. TENİŞEV’İN SARI UYGURCA SÖZLÜKLERİ ÜZERİNE ETİMOLOJİK DENEMELER: E MADDESİ. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 16 - Sayı: 63, 1320–1338. https://ajindex.com/articles/89863

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Ahundov, Ehliman (1978).
  2. Azerbaycan Halk Yazını Örnekleri, Türk çevri¬yazısına aktaran Tezcan, Semih, Ankara:
  3. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  4. Argunşah, Mustafa, Galip Güner (2015). Codex Cumanicus. İstanbul:
  5. Kesit Yayınları.
  6. Atalay, Besim (2006). Divanü Lûgat-it-Türk Tercümesi I. 5. bs. Ankara:
  7. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  8. Baskakov, N. A., A.İ. İnkijekova-Grekul (1953). Hakassko-russkiy slovar′. Moskva. Baskakov, N. A. (1958). Karakalpaksko-russkiy slovar’. Moskva. Baskakov, N. A., B. A. Karriyev, M. Ya. Hamzayev (1968). Turkmensko-russkiy slovar’. Moskva. Ceylan, Emine (1997).
  9. Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara:
  10. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  11. Clark, Larry V., (1980) “Turkic Loanwords in Mongol, I: The Treatment of Non-Initial S, Z, Š, Č”, Central Asiatic Journal. Cilt 24, Sa.1/2: 36-59.
  12. Clauson, Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford. Çulha, Tülay (2006). Karaycanın Kısa Sözvarlığı. İstanbul: Dil ve Edebiyat Dizisi 6. Derleme Sözlüğü (1972).
  13. Cilt V, E-F. Ankara:
  14. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. Doerfer, Gerhard (1965). Türkische und mongolische Elemente im neupersischen II. Wiesbaden. Doerfer, Gerhard, Semih Tezcan (1980). Wörterbuch Des Chaladsch (Dialekt von Charrab). Budapeşt: Akadémiai Kiadó. Doerfer, Gerhard, (1980-1981). “Temel Sözcükler ve Altay Dilleri Sorunu”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 1-16.
  16. Erdal, Marcel (1991). Old Turkic Word Formation: A Functional Approach to the Lexicon I-II. Wiesbaden: Otto Harrasowitz Verlag. Eren, Hasan (1999). Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü. Ankara.
  17. Goldstein, C. Melvyn, Ngawangthondup Narkyid (1999). English-Tibetan Dictionary of Modern Tibetan. 3 bs. Dharamsala. Hüseynov, H., (1941). Azerbaydjansko-russkiy slovar’. Baku. Kaçalin, Mustafa S. (2011). Nevâyî’nin Sözleri ve Çağatayca Tanıklar. Ankara:
  18. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  19. Koç, Kenan, Aybek Bayniyazov, Vehbi Başkapan (2003). Kazak Türkçesi Türkiye Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Akçağ Yay. Kúnos, Ignaz (1902). Şeyh Suleyman Efendi’s Çagatay-Osmanisches Wörterbuch, Verkürzte und mit deutscher übersetzung versehene Ausgabe. Budapeşt: Mit Unterstützung der Ungarischen Akademie der Wissenschaft. Léi Xuănchūn (1992). Xībù Yùgù Hàn Cídian (Batı Uygurca-Çince Sözlük). Chéngdū. Lessing, Ferdinand D, (1960). Mongolian-English Dictionary. University of California Press,
  20. Berkeley and Los Angeles. Lessing, Ferdinand D. (2003). Moğolca-Türkçe Sözlük. Çev. Günay Karaağaç. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayı