Dergiler / Kilitbahir / 2023 / Sayı: 22

Karaman ve Konya Yörelerindeki Arapça Kökenli Olduğu Düşünülen Bazı İsimler

Some Nouns Thought to be of Arabic Origin in the Karaman and Konya Regions

Sayfa
46–72
Yayın Tarihi
2023-03-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca ulaşılan ve kökünün Arapça olduğu düşünülen kelimelerin yöreden yöreye farklılıklar içerdiği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Karaman ve Konya yöresinde kullanılan ve bu yörelere özgü ağızlardaki Arapçadan Türkçeye geçmiş isimlerin köken analizi yapılacaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aksine, yöresel ağızlarda değişim geçirmiş olması, anlam ve telaffuz bakımından kökenini andırması, Türk Dil Kurumu’na ait Güncel Türkçe Sözlük’te aynı telaffuz şekli ve anlamıyla yer almaması şartlarını büyük oranda taşıyan isimlerin incelemeye alınması planlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca ulaşılan ve kökünün Arapça olduğu düşünülen kelimelerin yöreden yöreye farklılıklar içerdiği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkçe · Arapça · Köken Analizi

Özet

Bu çalışmada Karaman ve Konya yöresinde kullanılan ve bu yörelere özgü ağızlardaki Arapçadan Türkçeye geçmiş isimlerin köken analizi yapılacaktır. Analizi yapılacak kelimelerin derlenmesinde öncelikle literatür taramasına başvurulmuş, söz konusu yörelerle ilgili yapılan ağız çalışmaları incelenmiş, bu çalışmaların sözlük kısımlarından faydalanılmıştır. Literatür taramasının yanında yarı yapılandırılmış görüşme metodu kullanılmış, kelimeler ilk ağızdan derlenmeye çalışılmıştır. Bir ismin bu çalışmada yer alabilmesi için Arapçadan Türkçeye geçmiş olması yeterli sayılmamıştır. Aksine, yöresel ağızlarda değişim geçirmiş olması, anlam ve telaffuz bakımından kökenini andırması, Türk Dil Kurumu’na ait Güncel Türkçe Sözlük’te aynı telaffuz şekli ve anlamıyla yer almaması şartlarını büyük oranda taşıyan isimlerin incelemeye alınması planlanmıştır. Karaman ve Konya yörelerinde kullanılan ve zikredilen şartları taşıyan isimlerin Arapça ile irtibatı ortaya konmuş ve temel kaynaklara başvurularak bu isimlerin Arapça kökenine ışık tutulmaya çalışılmıştır. Çalışma sonunda Arapça ile Türkçe arasındaki irtibatın çok derinlerde olduğu görülmüştür. Arapça kelimelerin siyaset, hukuk ve edebiyat gibi üst dilde yaygın olmasının yanında halk ağzında da oldukça yaygın olduğu görülmüştür. Ayrıca ulaşılan ve kökünün Arapça olduğu düşünülen kelimelerin yöreden yöreye farklılıklar içerdiği tespit edilmiştir. Çalışmada kısa bir giriş bölümünün ardından literatür taraması ve görüşme yöntemiyle tespit edilen isimlerin köken analizinin yer aldığı bölüm gelecektir. Bu bölümde kelimeler alfabetik sıraya göre zikredilecektir. Son olarak bir sonuç bölümü ile çalışma noktalanacaktır.

Abstract

In this study, the origin analysis of the nouns used in the Karaman and Konya regions and in the dialects specific to these regions, which have been transferred from Arabic to Turkish, will be made. In the compilation of the words to be analyzed, first of all, a literature review was applied, dialect studies related to these regions were examined and the dictionary parts of these studies were used. In addition to the literature review, semi-structured interview method was used and the words were tried to be compiled from the first person. In order for a noun to be included in this study, it was not considered sufficient to have passed from Arabic to Turkish. On the contrary, it is planned to examine the nouns that largely meet the following conditions: To undergo changes in local dialects, to resemble their origin in terms of meaning and pronunciation, not to appear in the Contemporary Turkish Dictionary of the Turkish Language Institution with the same pronunciation and meaning. The connection between the nouns used in Karaman and Konya regions and carrying the conditions mentioned, with Arabic has been revealed and it has been tried to shed light on the Arabic origin of these names by referring to the basic sources. At the end of the study, it was seen that the connection between Arabic and Turkish is very deep. It has been seen that Arabic words are common in the upper language such as politics, law and literature, as well as in the public mouth. In addition, it has been determined that the words reached and whose roots are thought to be Arabic have differences from region to region. In the study, after a short introductory section, there will be a section where the origin analysis of the nouns determined by the literature review and interview method will take place. In this section, words will be mentioned in alphabetical order. Finally, the study will end with a conclusion section.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İNANÇ, Y. (2023). Karaman ve Konya Yörelerindeki Arapça Kökenli Olduğu Düşünülen Bazı İsimler. Kilitbahir, Sayı: 22, 46–72. https://ajindex.com/articles/886940

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Alp, Musa - Özcan, Yusuf. Musannaf Arabi-Türki Müşterek İfadeler. İstanbul: Mektep Yayınları, 2018.
  2. Alzubaidy, Ahmed. “Kökende Çoğul Olarak Kullanılan Arapça Kelimelerin Türkçe’ye Geçmesi ve Türkiye Türkçesinde Kullanım Şekilleri”. Journal of the College of Languages 42 (2020). https://doi.org/10.36586/jcl.2.2020.0.42.0266
  3. Anıl, Zeynep Ayça. Aslı Arapça Olup Türkçe’ye Anlam Kaymasına Uğrayarak Geçmiş Kelimeler. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002.
  4. Ayva, Aziz. “Konya Dağ Köyleri Ağızlarından Derlemeler”, ts. https://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20DILI/aziz_ayva_konya_dag_koyleri_agizlari_derlemeler.pdf
  5. Ayva, Aziz. “Konya Dağ Köyleri Ağızlarından Derlenen Fiiller”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15 (01 Şubat 2006), 97-106. Baalbekî, Rûhî el-. el-Mevrid Kâmûs Arabî-İngilizî. Beyrut-Lübnan: Dâru’l-ilm li’l-melâyîn, 7. Basım, 1995. Bâhilî, Amr b. Ahmer el-. Şi’ru Amr b. Ahmer el-Bâhilî. nşr. Hüseyin Atvan. Dımaşk: Mecmau’l-lugati’l-arabiyye, ts. Buhturî, Ebû Ubâde el-Velîd b. Ubeyd b. Yahyâ et-Tâî el-. Dîvânu’l-Buhturî. nşr. Hasan Kâmil es-Sîrâfî. Kahire: Dâru’l-maârif, 1963. Buhûrî, Yahya el-. Şi‘ru ‘Abde b. et-Tabîb. Bağdat: Dâru’t-terbiye, 1971.
  6. Cebrail, F. (ed.). Dîvânu’l-Velîd b. Yezîd. Dımaşk: Matbaatu İbn Zeydûn, 1937. Cevherî, İsmail b. Hammâd. es-Sıhâh tâcü’l-lugati ve sıhâhı’l-arabiyye. nşr. Ahmed Abdulgafûr ’Attâr. Kahire: Dâru’l-ilm li’l-melâyîn, 1990. Cubbî. Şerhu garîbi elfâzi’l-mudevvene. nşr. Muḥammed Maḥfûẓ. Beyrut: Dâru’l-garb el-İslâmî, 2. Basım, 2005.
  7. Çavga, Uğur. Konya Ereğli İlçesi Belkaya Ağzı (Ses Bilgisi-Şekil Bilgisi-Metinler-Sözlük). Nevşehir: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  8. Çıracı, Kazım. Konya İli Karapınar İlçesi Ağızları. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  9. Doğan, Muammer. Aksaray ve Yöresi Ağızları (İnceleme-Metinler-Sözlük). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
  10. Duran, Kübra. Konya’nın Hadim İlçesi Ağzı. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  11. Dursunoğlu, Halit. “Türkiye Türkçesindeki Arapça Sözcükler ve Bu Sözcüklerdeki Ses Olayları”. Turkish Studies 9 (2014). Dûzî, Reynhârt. Tekmiletu’l-meʿâcimi’l-ʿarabiyye. çev. Muḥammed Selîm en-Nâʿîmî Cemâl el-Ḫayyâṭ. 11 Cilt. Bağdat: Dâru’l-hurriye li’t-tıbâa, 1979-2000.
  12. Erdem, Gönül. Anamur Yöresi ve Ağızları. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bi