Dergiler / Baberti / 2022 / Sayı: 16

Çağdaş İslâm Düşüncesinde Kelâmî Perspektifte Değişim

Dergi
Baberti
Sayfa
127–149
Yayın Tarihi
2022-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Klasik kelâm meseleleri bu doğrultuda yeniden tartışılmış ve ümmetin problemlerine çözüm üretme gayreti dönemin mümeyyiz vasıfları arasında yer almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede çağdaş İslam düşüncesinde kelâmi değişim ele alınacaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Klasik kelâm ilminin bilinen tartışma konularının önemini yitirdiği son iki asırda, Müslümanların Batı’ya karşı geri kalmışlığına çare bulmak amacıyla sürekli bir çabaya şahit olmaktayız.
💡
Sonuç & Katkı:Klasik kelâm meseleleri bu doğrultuda yeniden tartışılmış ve ümmetin problemlerine çözüm üretme gayreti dönemin mümeyyiz vasıfları arasında yer almıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:kelam · yeni ilm-i kelam · ittihad-ı islam

Özet

Bu makalede çağdaş İslam düşüncesinde kelâmi değişim ele alınacaktır. Klasik kelâm ilminin bilinen tartışma konularının önemini yitirdiği son iki asırda, Müslümanların Batı’ya karşı geri kalmışlığına çare bulmak amacıyla sürekli bir çabaya şahit olmaktayız. Bu çabanın pratik sonuçları bir yana kelâmi perspektifte yenilikler getirdiği şüphesizdir. Makalede söz konusu yenilikler gaye ve muhteva bakımından mercek altına alınacaktır. Anadolu, Hint Alt Kıtası, Orta Asyave Mısır’da merkezileşen çağdaş İslam düşüncesi ittihad-ı İslâm idealine yoğunlaşmıştır. Efgânî’nin fikrî temellerini attığı pan-İslamizm diğer muasır düşünürlerin de temellendirmek istediği bir ütopya niteliğindedir. Bunun dışında düşünürler dinî düşünceyi taklit zincirinden kurtarmak mezhep odaklı kelâm yerine güncel sorunları konu edinmişlerdir. Düşüncede rasyonelleşmeyi Batı’nın felsefe ve bilimde geldiği noktayla ilişkilendirmemek mümkün görünmemektedir. Seyyid Ahmed Han gibi bazı Müslüman düşünürlerin mucize, keramet, cin gibi konuları bilimle ilişkilendirme çabası da çağdaş İslam düşüncesinde görülen Batı etkisinin örneklerindendir. “Yeni İlm-i kelâm” olarak adlandırılan bu dönemde varlık meselelerinde eski çağ felsefesinden mülhem teoriler genellikle terk edilmiştir. Umumi manada kelâmi söylemi belirleyen âmil klasik kelâm ekollerinin sınırları ve pozisyonları değil, Kur’an, akıl, bilim ve çağdaş Batı felsefesidir. Mezhepçiliğin yerini tenkitçiliğin almış olması alimlerin kelâmı işlevselleştirme çabasına dahildir. Klasik kelâm meseleleri bu doğrultuda yeniden tartışılmış ve ümmetin problemlerine çözüm üretme gayreti dönemin mümeyyiz vasıfları arasında yer almıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÜNVERDİ, M., ÖZER, C. (2022). Çağdaş İslâm Düşüncesinde Kelâmî Perspektifte Değişim. Baberti, Sayı: 16, 127–149. https://ajindex.com/articles/883047

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Abduh, Muhammed. “İslâm’ın Müsâmâhasına Dönüş”. çev. Osman Keskioğlu. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19/1 (1971), 151-154.
  2. Abduh, Muhammed. Tevhîd Risâlesi. çev. Sabri Hizmetli. Ankara: Fecr Yayınları, 1986. Afganî, Cemaleddin - Abduh, Muhammed. Urvetu’l-Vuska. çev. İbrahim Aydın. İstanbul: Bir Yayınları, 1987.
  3. Ahmed Hilmi, Şehbenderzâde Filibeli. Allah’ı İnkar Mümkün mü? thk. Necip Taylan - Eyüp Onart. İstanbul: Çağrı Yayınları, 2. Basım, 1979.
  4. Ahmed Hilmi, Şehbenderzâde Filibeli. Hangi Meslek-i Felsefeyi Kabûl Etmeliyiz? Dârü’l-Fünûn Efendilerine Tahrîrî Konferans. thk. Kemal Kahramanoğlu - Ali Utku. Konya: Çizgi Yayınları, 2016.
  5. Ahmed Hilmi, Şehbenderzâde Filibeli. İslâm Tarihi. thk. Hüseyin Rahmi. İstanbul: Huzur Yayınları, 2011.
  6. Ahmed Hilmi, Şehbenderzâde Filibeli. İslâm’ın Esası (Üss-i İslâm). thk. A. Bülent Baloğlu - Halife Keskin. Ankara: TDV Yayınları, 1996.
  7. Ahmed Hilmi, Şehbenderzâde Filibeli. Yirminci Asırda Âlem-i İslâm ve Avrupa Siyaseti. thk. Bedri Mermutlu. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2014.
  8. Alper, Hülya. “Kelâm İlmi ve İslam Hukukunda İçerik Sorunları”. İslâmi İlimlerde Metodoloji/Usûl-VIII, Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantısı. 67-88. İstanbul, 2017.
  9. Ay, Mahmut. “Kelâm İlminin Yeniden İnşasında Geleneğin Moderne Dönüşümü”. Kelâm İlminin Yeniden İnşasında Geleneğin Yeri. 144-173. Elazığ, 2004.
  10. Aydın, Mehmet S. “İkbal’in Felsefesinde İnsan”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Faküldesi Dergisi 29/1 (1987), 83-106.
  11. Baloğlu, A. Bülent. “İzmirli İsmail Hakkı’nın Yeni İlmi Kelâm Anlayışı”. İzmirli İsmail Hakkı Sempozyumu. ed. Mehmet Şeker - A. Bülent Baloğlu. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1996.
  12. Cevizci, Ahmet. Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2002.
  13. Cündioğlu, Dücane. “Ernest Renan ve ‘Reddiyeler’ Bağlamında İslam-Bilim Tartışmalarına Bibliyografik Bir Katkı”. Divan 2 (1996), 1-94.
  14. Duman, Ali. “Klasik Modernist İslâmcılardan Celaleddin Afgânî’nin Batı Emperyalizmi Karşısındaki Görüşleri”. Hikmet Yurdu: Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 6/11 (2013), 179-200.
  15. Düzgün, Şaban Ali. Seyyid Ahmed Han ve Entelektüel Modernizmi. Ankara: Akçağ Yayınları, 1997. Fazlur Rahman. Ana Konularıyla Kur’an. çev. Alparslan Açıkgenç. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 14. Basım, 2016. Fazlur Rahman. İslâm. çev. Mehmet Dağ - Mehmet Aydın. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 10. Basım, 2012. Fazlur Rahman. İslâm ve Çağdaşlık Fikrî Bir Geleneğin Değişimi. çev. Alparslan Açıkgenç - M. Hayri Kırbaşoğlu. Ankara: Ankara Okulu Yayınl