Dergiler / Şarkiyat / 2022 / Cilt: 14 - Sayı: 3

Kâmî-i Âmidî’nin Mirâciyyesi

Sayfa
1342–1363
Yayın Tarihi
2023-01-08
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Manzumenin son iki beytini Farsça olarak kaleme aldığı görülen Kâmî’nin zaten Farsça ve Arapça dillerine vakıf olduğu bilinmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Peygamberimiz’in Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya yolculuğu, oradan da Allah katına çıkarak Mekke’ye geri dönmesi mucizesini genelde didaktik bir tarzda ve müstakil olarak anlatan Mirâciyeler, bazen de Divânlar veya Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Peygamber’i konu edinen edebi türler içinde (Nat, Mevlid, Hilye vs.) yer almıştır. 9. yüzyıldan itibaren edebiyatımızda manzum/mensur olarak yer almaya başlayan bu eserler, Kaside ve Mesnevî tarzında karşımıza çıkarlar.
💡
Sonuç & Katkı:Manzumenin son iki beytini Farsça olarak kaleme aldığı görülen Kâmî’nin zaten Farsça ve Arapça dillerine vakıf olduğu bilinmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Divân · Kâmî · Mirâcnâme

Özet

Peygamberimiz’in Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya yolculuğu, oradan da Allah katına çıkarak Mekke’ye geri dönmesi mucizesini genelde didaktik bir tarzda ve müstakil olarak anlatan Mirâciyeler, bazen de Divânlar veya Hz. Peygamber’i konu edinen edebi türler içinde (Nat, Mevlid, Hilye vs.) yer almıştır. 9. yüzyıldan itibaren edebiyatımızda manzum/mensur olarak yer almaya başlayan bu eserler, Kaside ve Mesnevî tarzında karşımıza çıkarlar. Çalışmamıza konu olan Mirâciye’nin de içinde bulunduğu Divân 1280(1863) yılında İstanbul’da taşbaskıyla basılıp yayınlanmıştır. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi Tahirağa 522/4 numaradadır. Manzum ve mensur olarak 12 eser kaleme almış olan Kâmî Efendi’nin Divânı’nda yer alan Mirâciye Esleme’l-Minhâc İlâ Selleme Evsâfi’l-Mi‘râc başlığıyla Toplam 130 beyit tutarında ve Kaside şeklinde kaleme alınmış olup, aruzun Mefâ‘îlün Mefâ ‘îlün Mefâ‘îlün veznindedir. Kâmî Efendi eserini yazarken ağdalı denilebilecek bir üslup kullanarak, Arapça ve Farsça kelimeleri, tamlamalar ve terkipleri sıklıkla kullanmaktan kaçınmamıştır. Bazıları neredeyse bütün mısraı kaplayan bir terkip manzumesidir: “Naġam-sāz-ı ḥarı̇̄m-i bezm-i ḫacle Zühre-i zehrā, Şehen-şāh-ı kerem-fermā rumūz-āmuz-ı mā-evḥā, Şehen-şāh-ı serı̇̄r lı̇̄-ma‘allāh mazhar-ı levlāk, O med‘uvv-i tecelli-gāh Ḥażret-i tav‘-ı fermān-ber” Eserde mirâciye konusunu içeren genel bilgiler özellikle mucizelerden bir kaçı (şakka’l-kamer, gittiği her yerde O’na gölgelik olan bulutlar ve Hz. Ebubekir’le beraber sığındıkları mağara girişine güvercinin yuva yapması) sanatkârane bir üslup içerisinde fakat çok da fazla detaya inilmeden aktarılmıştır. Manzumenin son iki beytini Farsça olarak kaleme aldığı görülen Kâmî’nin zaten Farsça ve Arapça dillerine vakıf olduğu bilinmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MERMUTLU, M. S. (2023). Kâmî-i Âmidî’nin Mirâciyyesi. Şarkiyat, Cilt: 14 - Sayı: 3, 1342–1363. https://ajindex.com/articles/877801

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Kur’ân-ı Kerim ve Anlamı, Diyânet İşleri Başkanlığı Yayınları. El-Aclûnî, İsmail İbn. Muhammed, Keşfü’l-Hafâ ve Müzilü’l-İlbâs, Mısır: 1351. Ağakay, M. Ali, Türkçe’de Mecazlar Sözlüğü, Ankara:1949.
  2. Ahmed Cevdet Paşa, Belâgât-ı Osmaniye, İstanbul: 1310. Ahmed Vefik Paşa, Lehçe-i Osmanî, İstanbul: 1306. Akalın, L. Sami, Edebiyât Terimleri Sözlüğü, İstanbul: 1966.
  3. Akar, Metin, Türk Edebiyatında Manzum Mirâc-nâmeler, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987.
  4. Akay, Hasan, İslâmî Terimler Sözlüğü, Ankara: İşaret Yayınları, 1995.
  5. Akbulut, İlhan, Diyarbakır, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 1998. Ali Emirî, Diyarbakırlı Bazı Zevatın Terceme-i Halleri, Millet Ktp., Ali Emirî, Manzum Bl, Nu:750. Ali Emirî, Esâmi-i Şu‘arâ-yı Âmid, Millet Ktp., Ali Emirî, Manzum Bl, Nu: 781/1. Ali Emirî, Tezkire-i Şu‘arâ-yı Âmid, c.1, Dersaadet: Matbaa-ı Âmidî, 1328. Arat, R. Rahmeti, Eski Türk Şiiri, Ankara: 1965.
  6. Bağdatlı İsmail Paşa, Esmau’l-Müellifin,(Hzl. Mahmud Kemal İnal-Avni Aktunç), İstanbul: Maarif Basımevi, 1951-55.
  7. Banarlı, Nihad Sami, Resimli Türk Edebiyâtı Tarihi, c.1-2, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayını. Beysanoğlu, Şevket, Anıtlar ve Kitabeleriyle Diyarbakır Tarihi, c.1-3, Diyarbakır: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yayınları,1998.
  8. Beysanoğlu, Şevket, Diyarbakırlı Fikir Ve Sanat Adamları, c.1-3, Ankara: Diyarbakır’ı Tanıtma ve Turizm Derneği Yayınları, 1957-60.
  9. Beysanoğlu, Şevket, Kültürümüzde Diyarbakır, Ankara: Ziya Gökalp Yayınları, 1992.
  10. Bilkan, Ali Fuat, “Nâbî’nin “Mi’râc-nâme’si”, İstanbul: Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (2008), 1-8.
  11. Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, c.1-3, İstanbul: 1333. Cebecioğlu, Ethem, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Ankara: Rehber Yayınları, 1977.
  12. Devellioğlu, Ferit, Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügat, Ankara: Ak Yayınları, 1993.
  13. Dilçin, Cem, Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997.
  14. Ergün, Saadettin Nüzhet, Türk Şâirleri, c.1-3, İstanbul: 1946.
  15. Esir, Hasan Ali, “Anadolu Sahası Mesnevilerinde Miraç Mevzuu”, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Prof. Dr. Hüseyin Ayan Özel Sayısı, 39 (2009), 683-708.
  16. Gülüm, Emrah, “Türk Edebiyatı”nda Mirâcnâmeler Üzerine Hazırlanmış Çalışmalar Hakkında Bibliyografya Denemesi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7/35 (2014), 105-111.
  17. İnal, İbnülemin Mahmud Kemal, Son Asır Türk Şairleri, İstanbul: 1969-1971.
  18. Kanar, Mehmet, Büyük Farsça-Türkçe Sözlük, İstanbul: 1993.
  19. Kara, Mustafa, “Mîrâ