Dergiler / Osmanlı Araştırmaları / 2022 / Sayı: 60

Kadim Musiki Geleneğinin Hayatta Kalan Örneği: Mahur Kâr

A Surviving Composition from the Ancient Musical Tradition: Mahur Kâr

Sayfa
61–96
Yayın Tarihi
2022-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kadim gelenekten günümüze ulaşabilmiş tek sözlü eser örneği olan Mahur Kâr’ın farklı nüshaları üzerinden yürütülen ayrıntılı bir analiz neticesinde Türk musikisinin tarihsel dönüşümüne ilişkin literatürdeki birçok argüman yeniden değerlendirilmekte ve 17. yüzyılda Osmanlı kültür sahasında şekillenen musiki anlayışının 15. yüzyılın klasik repertuarıyla bağları ilk kez somut bir biçimde ortaya konmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klasik Türk müziğinin 17. yüzyıl ortalarından itibaren önceki dönemlerden farklı bir anlayışla yeniden şekillendiği yaygın bir biçimde iddia edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu tarihten günümüze kadar uzanan musiki geleneği ile akademik literatürde ‘önceki gelenek’ olarak adlandırılan 15. yüzyıl müziğinin repertuarları arasında bugüne değin hiçbir bağ kurulamamış, başta Abdülkadir Merâgî olmak üzere 15. yüzyıl bestecilerine ait olarak bilinen eserlerin artık kaybolmuş olan kadim gelenekle irtibat kurmak amacıyla sonradan bestelenip eski meşhur bestekârlara atfedildiği ileri sürülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Kadim gelenekten günümüze ulaşabilmiş tek sözlü eser örneği olan Mahur Kâr’ın farklı nüshaları üzerinden yürütülen ayrıntılı bir analiz neticesinde Türk musikisinin tarihsel dönüşümüne ilişkin literatürdeki birçok argüman yeniden değerlendirilmekte ve 17. yüzyılda Osmanlı kültür sahasında şekillenen musiki anlayışının 15. yüzyılın klasik repertuarıyla bağları ilk kez somut bir biçimde ortaya konmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Klasik Türk Müziği · Gelenek · Repertuar

Özet

Klasik Türk müziğinin 17. yüzyıl ortalarından itibaren önceki dönemlerden farklı bir anlayışla yeniden şekillendiği yaygın bir biçimde iddia edilmektedir. Bu tarihten günümüze kadar uzanan musiki geleneği ile akademik literatürde ‘önceki gelenek’ olarak adlandırılan 15. yüzyıl müziğinin repertuarları arasında bugüne değin hiçbir bağ kurulamamış, başta Abdülkadir Merâgî olmak üzere 15. yüzyıl bestecilerine ait olarak bilinen eserlerin artık kaybolmuş olan kadim gelenekle irtibat kurmak amacıyla sonradan bestelenip eski meşhur bestekârlara atfedildiği ileri sürülmüştür. Bu makalede Merâgî adıyla günümüze gelmiş olan Mahur Kâr’ın en az beş asırlık bir geçmişe sahip olduğu delilleriyle ortaya konmaktadır. Kadim gelenekten günümüze ulaşabilmiş tek sözlü eser örneği olan Mahur Kâr’ın farklı nüshaları üzerinden yürütülen ayrıntılı bir analiz neticesinde Türk musikisinin tarihsel dönüşümüne ilişkin literatürdeki birçok argüman yeniden değerlendirilmekte ve 17. yüzyılda Osmanlı kültür sahasında şekillenen musiki anlayışının 15. yüzyılın klasik repertuarıyla bağları ilk kez somut bir biçimde ortaya konmaktadır.

Abstract

It has been commonly argued that classical Turkish music was reshaped from the middle of the 17th century onwards with a different style from earlier periods. No connection has so far been established between the repertoires of this tradition, which have survived to our present time, and the 15th-century music which is referred to in the academic literature as the ‘antecedent tradition’. It is claimed that the existing melodies that are said to belong to 15th-century composers, especially Abd al-Qadir al-Maraghi, were composed much later and attributed to earlier famous composers in order to establish a connection with the ancient tradition, which had become obsolete by that time. This article demonstrates that Mahur Kâr, a piece that has reached our time as a Maraghi composition, is at least five centuries old. Through a detailed analysis carried out on different copies of Mahur Kâr, the only vocal piece surviving from the ancient tradition, it revisits a number of arguments in the literature regarding the historical transformation of Turkish music. A concrete link between the music that took shape in the Ottoman cultural sphere during the 17th century and the classical repertoire of the 15th century is established for the first time.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EKİNCİ, M. U., KORKMAZ, H. (2022). Kadim Musiki Geleneğinin Hayatta Kalan Örneği: Mahur Kâr. Osmanlı Araştırmaları, Sayı: 60, 61–96. https://ajindex.com/articles/862477

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Kaynaklar Yazmalar [Fasıl mecmuası], İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Bel. Mc. K 447. [Fasıl mecmuası], Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Manzum 759. [Fasıl mecmuası], İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Bel. Mc. K 84. [Fasıl mecmuası], İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, TY 5634. [Fasıl mecmuası], Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi, No. 2193. [Güfte mecmuası], Bibliothèque nationale de France, MS Persan 260. [Güfte mecmuası], Nuruosmaniye Kütüphanesi, No. 3652 [Güfte mecmuası], Oxford Bodleian Library, MS Ouseley 127 ve 128. [Güfte mecmuası], Punjab University Library, PP h III 16 1636. [Güfte mecmuası], Süleymaniye Kütüphanesi, Bağdatlı Vehbi 1002. Ahmed Fasih Dede, Farsça Dîvânçe, Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Manzum 328. Ali Ufkî Bey, [İsimsiz mecmua], Bibliothèque nationale de France, MS Turc 292. Emir Han Gürcî, Risâle, Bibliothèque nationale de France, MS Suppl Persan 1087. Hâfız Post, [Fasıl mecmuası], Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Revan 1724. Yakub bin Muhammed el-Hanefî, Nüzhetü'l-Ervâhi fî Tatrîbi'l-Eşbâh, Tahran Müze-i Millî, Melik 1665 Yayınlanmış Ana Kaynaklar Es-Seyyid Pîr Mehmed bin Çelebi, Meşâ'irü’ş-Şu’arâ, haz. Filiz Kılıç (Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2008).
  2. Kantemiroğlu, Kitâbu ʻİlmi’l-Mûsîḳî ʻalâ Vechi’l-Ḥurûfât – Mûsikîyi Harflerle Tesbît ve İcrâ İlminin Kitabı, haz. Yalçın Tura (İstanbul: YKY, 2001). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ, haz. Rıdvan Canım (Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2018). Mecdî Efendi, Şakâik-i Numâniye Tercümesi (İstanbul: Darü't-Tıbaatü'l-Âmire, 1269 [1853/4)], Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî, haz. Nuri Akbayar (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996).
  3. Araştırmalar Aksoy, Bülent: “Preliminary Notes on the Possibility (or Impossibility) of Writing Ottoman Musical History,” Writing the History of “Ottoman Music”, ed. Martin Greve (Würzburg: Ergon in Kommission, 2016), s. 15-31.
  4. Bardakçı, Murat: Ahmed Oğlı Şükru’llah’ın Risalesi ve 15. Yüzyıl Şark Musikisi Nazariyatı, (Cambridge, MA: Harvard Üniversitesi Yakındoğu Dilleri ve Medeniyetleri Bölümü, 2008).
  5. Başar-Çelik, Binnaz: Hızır Bin Abdullah’ın Kitâbü’l-Edvâr’ı ve Makamların İncelenmesi, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2001.
  6. Behar, Cem: Aşk Olmayınca Meşk Olmaz: Geleneksel Osmanlı/Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal (2. Baskı), (İstanbul: YKY, 2003).., Aşk Olmayınca Meşk Olmaz: Geleneksel Osmanlı/Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal (Genişletilmiş 7. Baskı), (İstanbul: YKY