Dergiler / Değerler Eğitimi Dergisi / 2020 / Cilt: 18 - Sayı: 40

Tevekkül Yönelimi Ölçeği Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Development of Tawakkul Orientation Scale: A Study of Validity and Reliablity

Sayfa
345–369
Yayın Tarihi
2020-12-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sonuçlara göre geliştirilen Tevekkül Yönelimi Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam dinine ait önemli bir kavram olan tevekkül dini başa çıkma stratejisi olarak da değerlendirilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öncelikle beşli Likert tipinde hazırlanan ve 54 maddeyi içeren madde havuzu uzman görüşleri ile (kapsam geçerliği) 44 maddeye indirilmiş, sonrasında 44 maddelik aday ölçek çalışma grubuna uygulanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sonuçlara göre geliştirilen Tevekkül Yönelimi Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tawakkul orientation · Trust in God · Scale development

Özet

İslam dinine ait önemli bir kavram olan tevekkül dini başa çıkma stratejisi olarak da değerlendirilmektedir. Araştırmada tevekkül yönelimini ölçebilecek bir ölçek geliştirilerek psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle beşli Likert tipinde hazırlanan ve 54 maddeyi içeren madde havuzu uzman görüşleri ile (kapsam geçerliği) 44 maddeye indirilmiş, sonrasında 44 maddelik aday ölçek çalışma grubuna uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu yaşları 19 ile 65 arası değişen, yaş ortalamaları 29,3 (±9,72) olan 338 kişi oluşturmaktadır. Ölçeğin geçerlik analizleri için kapsam geçerliği analizi, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizine göre ölçeğin 23 madde ve 3 boyuttan oluşan bir yapıya sahip olduğu, doğrulayıcı faktör analizine göre bu modelin iyi uyum verdiği bulunmuştur. Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0,928 olarak bulunmuştur. Ölçeğin alt boyutları Duygu ve Düşünce, Davranışa Karşı Olumsuz Tutum, Davranışa Karşı Olumlu Tutum olarak isimlendirilmiştir. Bu sonuçlara göre geliştirilen Tevekkül Yönelimi Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

Abstract

Tawakkul, which is an important concept belonging to the religion of Islam, is also considered as a religious coping strategy. The aim of this study is to develop a scale that can measure the tawakkul orientation and to examine the psychometric properties of the scale. First of all, the 54-item list prepared in five-point Likert type was reduced to 44 items with expert opinions (content validity), and then the 44-item draft scale was applied to the study group. The study group of the research consists of 338 people, whose ages vary between 19 and 65, with a mean age of 29.3 (±9.72). Content validity, exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis were performed for validity of the scale. According to explatory factor analysis the scale has 23 item and 3 factor, this model was found to fit well according to confirmatory factor analysis. The internal consistency reliability coefficient of the scale was found to be 0,928. The sub-scales of the scale were named Emotion and Cognition, Negative Attitude towards Behavior, Positive Attitude towards Behavior. These results demonstrate that Tawakkul Orientation Scale is a valid and reliable instrument.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞAHİN, M. (2020). Tevekkül Yönelimi Ölçeği Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi, Cilt: 18 - Sayı: 40, 345–369. https://ajindex.com/articles/85835

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Ağılkaya-Şahin, Z. (2018). Din ve psikoloji arasındaki uçurum gerçekten ne kadar derin? Psikoterapilerdeki dini izler. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 22(3), 1607-1632.
  2. Akseki, A. H. (2014). İslam dini (1. Basım). Yeniakım Yayınları.
  3. Akto, A. (2016). Allah-insan arasında ontolojik, epistemolojik ve varoluşsal bir ilişki biçimi: Tevekkül. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 8(2), 878-902.
  4. Altay, K. (2014). Yetişkinlerde tevekkül anlayışına psiko-sosyal yaklaşım (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya. Altıntaş, R. (2000). Yazgıcı ve özgürlükçü tevekkül anlayışının çalışma hayatına etkileri. Dini Araştırmalar, 3(7), 113-136.
  5. Aydın, H. (2008). Kur’an’da irade-azm ve tevekkül. Tasavvuf-İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 22, 59-79.
  6. Ayten, A. (2012). Tanrıya sığınmak. İz Yayıncılık. Ayten, A. (2014). Erdeme dönüş: Psikoloji ve mutluluk yolu. İz Yayıncılık. Ayten, A., & Sağır, Z. (2014). Dindarlık, dinî başa çıkma ve depresyon ilişkisi: Suriyeli sığınmacılar üzerine bir araştırma. Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 47, 5-18.
  7. Batan, S. N. (2016). Yetişkinlerde psikolojik dayanıklılık ve dini başa çıkmanın yaşam doyumuna etkileri (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  8. Birışık, F. (2008). Sahih-i Buhari muhtasarı. Polen Yayınları.
  9. Bowlby, J. (1980). Attachment and loss (Vol. 3). Basic Books. Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (21. Baskı). Pegem Yayınları.
  10. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, A. K., Akgün, Ö. A., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (14. Baskı). Pegem Yayınları.
  11. Cebecioğlu, E. (2014). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü (6. Baskı). Otto Yayınları.
  12. Comrey, A. L. (1988). Factor-analytic methods of scale development in personality and clinical psychology. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 56, 754-761.
  13. Çağrıcı, M. (2012). Tevekkül. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 41,1-2.
  14. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi. Demir, Ö. (2013). Dini kavramlar ve öğrenme ortamları: Salih amel örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  15. Demirci, M. (2010). Kurân-ın ana konuları (5. Basım). Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları.
  16. Demirdaş, Ö. (2019). Eşrefoğlu Rûmî’nin “Müzekki’n-Nüfûs” isimli eseri bağlamında tevekkül