Dergiler / Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi / 2014 / Cilt: 54 - Sayı: 2

XVIII.Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Mali Uygulamaları Çerçevesinde Konargöçer Topluluklar

Nomads within the Scope of Ottoman Financial Policies in the First Half of the XVIIIth Century

Sayfa
251–284
Yayın Tarihi
2014-01-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, Diyarbekir Eyaleti’nin vergi mükellefleri arasında sayılan ya da burada yaşayan konargöçerlerin, XVIII. yüzyılın hangi mali uygulamaları içinde, nasıl organize edildiklerine dair bir kesit ortaya koymayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Devlet, idari açıdan kontrol mekanizmasını işletmek ve mali açıdan da vergilerini düzenli toplayabilmek için konargöçer toplulukları, belirli idari ve mali düzenlemeler altında organize edilebilmekteydi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle nüfus potansiyelleri ve yaşadıkları yerler bakımından kalabalık konargöçer toplulukları, -çoğunlukla kethüda ve voyvoda gibi görevliler tezahüründe- belirli bir idari-mali nizama sahip bulunmaktaydılar.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Diyarbekir Eyaleti’nin vergi mükellefleri arasında sayılan ya da burada yaşayan konargöçerlerin, XVIII. yüzyılın hangi mali uygulamaları içinde, nasıl organize edildiklerine dair bir kesit ortaya koymayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Diyarbekir Eyaleti · Diyarbekir Voyvodalığı · Konargöçerler

Özet

Devlet, idari açıdan kontrol mekanizmasını işletmek ve mali açıdan da vergilerini düzenli toplayabilmek için konargöçer toplulukları, belirli idari ve mali düzenlemeler altında organize edilebilmekteydi. Özellikle nüfus potansiyelleri ve yaşadıkları yerler bakımından kalabalık konargöçer toplulukları, -çoğunlukla kethüda ve voyvoda gibi görevliler tezahüründe- belirli bir idari-mali nizama sahip bulunmaktaydılar. Bu çalışmanın konusunu ise bu tür kalabalık gruplardan ziyade, daha küçük ama sayıları fazla olan konargöçer topluluklar oluşturmaktadır. Hem merkezî hazine hem de bölgedeki kale görevlilerinin ve askerlerin ihtiyaçlarının karşılanması için kesintisiz bir gelir kaynağı yaratılabilmek adına, XVII. ve XVIII. yüzyılların yaygın mali uygulamalarına –mukataa ve ocaklık- dayanarak bu tür küçük gruplar, iki yönlü bir fayda içinde buluşturulmuşlardır. Bu çalışma, Diyarbekir Eyaleti’nin vergi mükellefleri arasında sayılan ya da burada yaşayan konargöçerlerin, XVIII. yüzyılın hangi mali uygulamaları içinde, nasıl organize edildiklerine dair bir kesit ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract

Ottoman Empire was able to organize the nomads under certain financial and administrative arrangements in order to operate the control mechanism administratively and financially to levy regularly. Crowded nomads had a certain administrative-financial order -mostly on the appearance of attendants like chamberlain and voivoda- especially in terms of their population potential and habitats. Rather than such crowded groups, smaller nomads constitute the subject of this study. Such small groups were gathered in two-way profit based on the common financial practices –muqataa and ocaklik- of the XVIIth and XVIIIth centuries, on behalf of creating a continuous source of income both for central state treasury and for meeting the needs of the castle functionary and soldiers in the region. This study aims to show how the nomads in Diyarbekir province, which were ranked as taxpayers or living in the state, were organized.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAŞARIR, Ö. (2014). XVIII.Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Mali Uygulamaları Çerçevesinde Konargöçer Topluluklar. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 54 - Sayı: 2, 251–284. https://ajindex.com/articles/849072

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi), C.ML (Cevdet Maliye Tasnifi)-1236 BOA, C.ML-6216 BOA, C.ML-31722 BOA, Diyarbekir Ahkam Defteri-2 BOA, MAD (Maliyeden Müdevver Defterler Tasnifi)-4879 BOA, MAD-7836 BOA, MAD-9486 BOA, MAD-9518 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Diyâr-i Bekr ve ‘Arab ve Zü’l-Kâdiriyye Defteri (937/1530) I, Dizin ve Tıpkıbasım. Ankara: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, 1998.
  2. Barkan, Ömer Lütfi. XV ve XVI inci Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Ziraî Ekonominin Hukukî ve Malî Esasları. İstanbul: Bürhaneddin Matbaası, 1943.
  3. Başar, Fahameddin. Osmanlı Eyâlet Tevcihâtı (1717-1730). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1997.
  4. Başarır, Özlem. 18. Yüzyılda Malikane Uygulaması ve Diyarbekir Voyvodalığı. Yayımlamamış Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009. --. “Diyarbekir Voyvodalığı Aklâmı Malikânecileri Örneğinde XVIII. Yüzyılda Yatırımcıların Kimlikleri Üzerine Bir Değerlendirme.” Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Güz(15/2011): 39-61.
  5. Büyükcan Sayılır, Şeyda. “Göçebelik, Konar-Göçerlik Meselesi ve Coğrafî Bakımdan Konar-Göçerlerin Farklılaşması.” Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi XII/1(Yaz/2012): 563-580.
  6. Canbakal, Hülya. 17.Yüzyılda Ayntâb Osmanlı Kentinde Toplum ve Siyaset. İstanbul: İletişim Yayınları, 2009.
  7. Çakar, Enver. “XVI. Yüzyılda Suriye’de Yaşayan Salur ve Çoğun Türkmenleri.” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 12/2 (2002): 325-340.
  8. Çakır, Baki. Osmanlı Mukataa Sistemi (XVI-XVIII. Yüzyıl). İstanbul: Kitabevi, 2003.
  9. Demirci, Süleyman, ve Halil Arslan. “Osmanlı Türkiye’sinde Bazı Aşiret, Cemaat ve Taifelerin Eşkıyalık Faaliyetleri ve Bunların Merkez-Taşra Yazışmalarındaki Yansımaları: Maraş Eyâleti Örneği (1590-1750).” Turkish Studies Volume 7/3(Summer/2012): 887-914.
  10. Demirtaş, Faruk. “Bozulus Hakkında.” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi 7/1 (1949): 29-46. Evliya Çelebi Diyarbekir’de. Der. Martin van Bruinessen-Hendrik Boeschoten, İstanbul: İletişim Yayınları, 2003.
  11. Genç, Mehmet. “Mâlikâne.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Cilt 22, İstanbul 2000: 154-158. --. “Osmanlı Maliyesinde Mukataa Kavramı.” Osmanlı Maliyesi Kurumlar ve Bütçeler 1. Haz. Mehmet Genç, Erol Özvar, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, 2006. 57-64. --. “Osmanlı Maliyesinde Malikâne Sistemi.” Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2010. 101-154. --, ve Erol Özvar. “Giriş, Osmanlı Devletinde Bütçeler: Merkezî Hazinenin Yıllı