Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2011 / Cilt: 0 - Sayı: 15

Diyarbekir voyvodalığı aklâmı malikânecileri örneğinde XVIII. yüzyılda yatırımcıların kimlikleri üzerine bir değerlendirme

An evaluation on the identities of investors in $XVIII^ {th}$ century: the case of aklâm’s malikâne holders of the Diyarbekir voivodeship

Sayfa
39–61
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, Diyarbekir voyvodalık mukâta‘asını oluşturan ve aklâm olarak adlandırılan vergi kaynakları temelinde, XVIII. yüzyıl taşra mali-idari organizasyonunun bu yeni aktörlerinin kimlikleri üzerine odaklanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti‟nin XVIII. yüzyılda içinde bulunduğu siyasi, askerî ve mali sorunlar sebebiyle ortaya koyduğu çözüm uygulamaları, taşra yönetiminde de birtakım yeni açılımlara olanak tanımıştı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu dönemde devletin içinde bulunduğu nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla hayata geçirilen malikâne uygulaması ile sınırlı bir sürede daha çok kâr sağlamak uğruna reayadan fazla vergi talep eden mültezimlerin yerini, merkezî hazineye peşin bir ödeme yapacak ve reayayı koruyup gözetecek malikâneciler almaya başlamıştı.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Diyarbekir voyvodalık mukâta‘asını oluşturan ve aklâm olarak adlandırılan vergi kaynakları temelinde, XVIII. yüzyıl taşra mali-idari organizasyonunun bu yeni aktörlerinin kimlikleri üzerine odaklanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı Devleti‟nin XVIII. yüzyılda içinde bulunduğu siyasi, askerî ve mali sorunlar sebebiyle ortaya koyduğu çözüm uygulamaları, taşra yönetiminde de birtakım yeni açılımlara olanak tanımıştı. Bu dönemde devletin içinde bulunduğu nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla hayata geçirilen malikâne uygulaması ile sınırlı bir sürede daha çok kâr sağlamak uğruna reayadan fazla vergi talep eden mültezimlerin yerini, merkezî hazineye peşin bir ödeme yapacak ve reayayı koruyup gözetecek malikâneciler almaya başlamıştı. Bu çalışma, Diyarbekir voyvodalık mukâta‘asını oluşturan ve aklâm olarak adlandırılan vergi kaynakları temelinde, XVIII. yüzyıl taşra mali-idari organizasyonunun bu yeni aktörlerinin kimlikleri üzerine odaklanmaktadır.

Abstract

The alternative solutions, put forward on grounds of political, military and financial issues by the Ottoman State in $XVIII^ {th}$ century, allowed some new openings in provincial administration. At that time through the long-term malikâne system which was imposed to meet the need for hot cash, malikâne holders which had begun to take place of the tax-farmers who were claimed more taxes from reaya for the sake of more profit in a limited time would make a cash payment to the central treasury and maintain the protection of reaya. Based on the tax resources called aklâm in Diyarbekir voivodeship muqâta‘a, this study focuses on the identities of this new actors of the $XVIII^ {th}$ century provincial financial-administrative organization.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAŞARIR, Ö. (2022). Diyarbekir voyvodalığı aklâmı malikânecileri örneğinde XVIII. yüzyılda yatırımcıların kimlikleri üzerine bir değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 15, 39–61. https://ajindex.com/articles/533726

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. I. Arşiv Belgeleri BOA. Cevdet Maliye-630 BOA. Cevdet Maliye-17707 BOA. D.BŞM-1038/19 BOA. D.BŞM.MLK-14094 BOA. D.BŞM.MLK-14102 BOA. Diyarbekir Ahkâm Defteri-1 BOA. Diyarbekir Ahkâm Defteri-2 BOA. Diyarbekir Ahkâm Defteri-3 BOA. MAD-636 BOA. MAD-2467 BOA. MAD-3363 BOA. MAD-7836 BOA. MAD-9518 BOA. MAD-10188 II. Araştırma ve incelemeler Abou-el-haj, R. (2000). Modern Devletin Doğası, 16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla Osmanlı İmparatorluğu (O. Özel ve C. Şahin, Çev.). Ankara:
  2. İmge Kitabevi.
  3. Akdağ, M. (1970-1974). Osmanlı Tarihinde Âyanlık Düzeni Devri 1730-1839.
  4. Tarih Araştırmaları Dergisi, VIII-XII, 51-61.
  5. Akdağ, M. (1995). Türkiye’nin İktisadi ve İçtimai Tarihi (1453-1559).
  6. Cilt II, İstanbul:
  7. Cem Yayınevi.
  8. Aydın, H. V. (1998). Osmanlı Maliyesinde Esham Uygulaması (1775-1840).
  9. Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  10. Barkan, Ö. L. (1979). Timar. İslam Ansiklopedisi içinde (c. 12/1, ss. 286- 333), MEB, İstanbul.
  11. Başarır, Ö. (2009). 18. Yüzyılda Malikane Uygulaması ve Diyarbekir Voyvodalığı. Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  12. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi. (2000). İstanbul: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı. Beşirli, M. (2005).
  13. Orta Karadeniz Tarihi I, Tokat (1771-1853). Tokat: Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi. Cezar, Y. (1977). Bir Âyanın Muhallefatı: Havza ve Köprü Kazaları Âyanı Kör İsmail-oğlu Hüseyin. Belleten, XLI (161), 41-79.
  14. Emecen, F. M. (2004). Âyan ve Muhallefâtı: Karaosmanoğlu Hacı Mustafa Ağa. CIEPO XIV. Sempozyumu Bildirileri 18-22 Eylül 2000
  15. Çeşme, Ankara: Türk Tarih Kurumu, 141-148.
  16. Ergenç, Ö. (1982). Osmanlı Klasik Dönemindeki Eşrâf ve A„yân Üzerine Bazı Bilgiler. The Journal of Ottoman Studies / Osmanlı Araştırmaları, III, İstanbul, 105-115.
  17. Ergenç, Ö. (1995). Osmanlı Klasik Dönemi Kent Tarihçiliğine Katkı: XVI. Yüzyılda Ankara ve Konya. Ankara: Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları.
  18. Ergenç, Ö. (2006). XVI. Yüzyılın Sonlarında Bursa. Ankara:
  19. Türk Tarih Kurumu. Genç, M. (2007). Osmanlı Maliyesinde Malikane Sistemi. Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 99-152.
  20. İnalcık, H. (1965). Adâlet-nâmeler. Belleten, II (3-4), 49-142.
  21. İnalcık, H. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi 1300-1600. Cilt 1, İstanbul:
  22. Eren Yayınları.
  23. İnalcık, H. (2008). Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600) (R. Sezer, Çev.) (11. bs.). İstanbul:
  24. Yapı Kredi Yayınları.
  25. İnalcık, H. (20