Dergiler / Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature / 2018 / Cilt: 4 - Sayı: 2

TÜRK DİLİNİN ESKİCİL BİR KELİMESİ ALAÇUK: YAPISAL-KÖKENBİLİMSEL BİR ANALİZ

An Archaic Word in Turkic Language Alaçuk: An Etymological-Structural Analyses

Sayfa
404–427
Yayın Tarihi
2018-04-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İbni Haldun, “coğrafya kaderdir” diyerek, hayat tarzının zaman ve mekânla ilişkisini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların hayat tarzını coğrafya belirler.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbni Haldun, “coğrafya kaderdir” diyerek, hayat tarzının zaman ve mekânla ilişkisini ortaya koymuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun için, köken ve yapı ile ilgili olarak ortaya konmuş varsayımlar ve teklifler değerlendirilecek, kelimenin kökenine ve yapısına ilişkin bir yapı-köken analizi yapılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türk · Türkçe · alaçuk

Özet

Toplumların hayat tarzını coğrafya belirler. İbni Haldun, “coğrafya kaderdir” diyerek, hayat tarzının zaman ve mekânla ilişkisini ortaya koymuştur. Eski Türk kültürünü; başlangıçta avcılık ve hayvancılık, sonraları ise tarım ve hayvancılık oluşturduğu için, Türk dilinin söz varlığını temelde bu hayat tarzına ait kelimeler şekillendirmiştir. Barınma ihtiyacı insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Bu nedenle dilde barınmaya ait kelimeler, en baştan itibaren var olmuş ve çekirdek kelime özelliği taşımıştır. Türklerin en eski barınaklarından birinin alaçuk olduğu kelimenin eskiliğinden ve yaygınlığından anlaşılmaktadır. Yani alaçuk Türkçenin tarihi hafızalarından birini oluşturmaktadır denebilir. Bu çalışmada; tarihi metinlerde, tarihi ve çağdaş lehçelerde ve Türkiye Türkçesi ağızlarında yaygın bir kullanım alanına sahip olan alaçuk üzerinde durulacaktır. Bunun için, köken ve yapı ile ilgili olarak ortaya konmuş varsayımlar ve teklifler değerlendirilecek, kelimenin kökenine ve yapısına ilişkin bir yapı-köken analizi yapılacaktır.

Abstract

The geography determines society's lifestyle. Becuase of this reality, the space play very important roles in human life, understanding and culture. In the beginning; hunting, animal husbandry and later agriculture shaped the life of old Turks as well as their language. Since then, some words and some language usages explain and reflect their understanding and their life styles. The need for a shelter is one of the most basic needs of a person. For this reason, the words of the hut “alaçuk” have existed from the very beginning and carried the core vocabulary. It is understood that one of the oldest shelters of the Turks is a kind of hut called as alaçuk in Turkic language. In other words, it might be said that the word alaçuk is one of the historical memories of Turkic poeple and Turkic world. In this study; the widespread word alaçuk founding in historical and contemporary dialects of Turkic language will be examined etimologically from a historical and contemporary perpespectives. For this, assumptions and proposals made regarding the origin and structure will be evaluated and a structure-origin analysis will be made regarding the origin and structure of the hut alaçuk.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARABULUT, F., ÜRKMEZ, E. K. (2018). TÜRK DİLİNİN ESKİCİL BİR KELİMESİ ALAÇUK: YAPISAL-KÖKENBİLİMSEL BİR ANALİZ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Cilt: 4 - Sayı: 2, 404–427. https://ajindex.com/articles/838781

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Kaynakça Arıkoğlu, Ekrem (2005).
  2. Örnekli Hakasça-Türkçe Sözlük, Ankara: Akçağ Yayınları. Atanyýazow, Soltanşa (2004). Türkmen Diliniň Sözkökı (Etımologık) Sözlügı, Aşgabat. Atmaca, Emine-Adzhumerova, Reshide (2013). “Radloff’un Opıt Slovarya Tyurkskih Nareçiy Sözlüğü’nde Ev Ve Ev Kavram Alanı İle İlgili Kelimeler”, TÜRÜK Dil, Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi (2): 217-257.
  3. Azerbaycan Dialektoloji Lüğeti I (1999). Ankara: TDK. Azərbaycan Dilinin İzahlı Lügəti I-IV (2006). Bakı: Azärbaycan Milli Elmlär Akademiyası. Azerbaycan Türkçesi’nden Türkiye Türkçesi’ne Büyük Sözlük (1999).
  4. Hzl. Yaşar Akdoğan, İstanbul:
  5. Beşir Yayınevi.
  6. Bayraktar, Nesrin (2004). “Kara Ve Siyah Renk Adlarının Türkçedeki Kavram ve Anlam Boyutu Üzerine”. TÖMER Dil Dergisi (126): 56-77.
  7. Boerescu, Pârvu (2008), “Codex Comanıcus: Corespondenţe Lexıcale Româno-Cumane” Limba română, LVII (4). Caferoğlu, Ahmet (2011).
  8. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, Ankara:
  9. TDK. Clauson, Sir Gerard (1972). An Etymological Dictionary og Pre-Thirteenth-Century Turkish, London: Oxford University Press.
  10. Çağbayır, Yaşar (2007). Orhun Yazıtlarından Günümüze Türkiye Türkçesinin Söz Varlığı Ötüken Türkçe Sözlük, İstanbul: Ötüken Neşriyat. Derleme Sözlüğü (1962-1982). Ankara:
  11. TDK. Dilçin, Cem (2009).
  12. Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara:
  13. TDK. Doerfer, Gerhard (1963-1975). Türkische und Mongolische Elemente im Neupersischen I-IV, Wiesbaden. Eraslan, Işıl-Atalayer, Günay (2013). “Anadolu’da ‘Alaca’ Üzerine Bir Karşılaştırma”, Akdeniz Sanat Dergisi 6 (11): 251-263.
  14. Erbay, Fatih (2008). W. Radloff’un “Opıt Slovarya Tyurkskih Nareçiy” Adlı Eseri ve Eserde Geçen Çagatay Türkçesine Ait Kelimelerin İncelenmesi, Doktora Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi.
  15. Eren, Hasan (1999).
  16. Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Ankara:
  17. Bizim Büro Basımevi. Eyuboğlu, İsmet Zeki (1991).
  18. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, İstanbul: Sosyal Yayınlar. Gagauz Türkçesinin Sözlüğü (1991). Ankara:
  19. Kültür Bakanlığı. Gülensoy, Tuncer (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, Ankara:
  20. TDK. Gülsevin, Gürer (2016). “Eski Türk Yazıtlarında Kelime Başında /h-/ Sesi Gösterilmiş miydi?”, Türk Dünyası (42): 127-136.
  21. Gürsoy, Emine Naskali-Duranlı, Muvaffak (1999).
  22. Altayca-Türkçe Sözlük, Ankara:
  23. TDK. Güzeldir, Muharrem (2002), Abuşḳa Lüġati (Giriş-Metin-İndeks), Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
  24. Hakasça-Türkçe Sözlük (2007). Ankara:
  25. TDK. Johansen, Ulla (2013). “Alačyq”, çev. Alper Keleş, Gazi Türkiyat (12): 195-207. Karşılaştırmalı Türk