Dergiler / Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 2

KADI BURHANEDDİN ve NESÎMÎ’NİN ŞİİRLERİNDE GEÇEN BİTKİ VE HAYVAN ADLARI ÜZERİNE

Sayfa
194–206
Yayın Tarihi
2019-04-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, bu şairlerin şiirlerinde geçen bitki ve hayvan adları tespit edilerek Türkçe kelimeleri hangi sıklıkla kullandıkları ortaya konacak, bitki ve hayvan adlandırmalarında tutulan yol ve şairlerin bu sözcükleri kullanım yeri ve biçimi üzerinde değerlendirmeler yapılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Selçuklular döneminde bilim dili olarak Arapçanın, edebiyat dili olarak da Farsçanın kullanılması Oğuz Türkçesinin yazı dili olmasını zorlaştırmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Selçukluların yıkılmasından sonra yaşanan Anadolu Beylikleri döneminde, Oğuz Türkçesi yazı dili olarak kullanılmaya başlanmıştır. 13.-15. yüzyıllar arasında Anadolu’da farklı konularda tercüme ve telif birçok eser verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, bu şairlerin şiirlerinde geçen bitki ve hayvan adları tespit edilerek Türkçe kelimeleri hangi sıklıkla kullandıkları ortaya konacak, bitki ve hayvan adlandırmalarında tutulan yol ve şairlerin bu sözcükleri kullanım yeri ve biçimi üzerinde değerlendirmeler yapılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Oğuz Türkçesi · Kadı Burhaneddin · Seyyid Nesîmî

Özet

Selçuklular döneminde bilim dili olarak Arapçanın, edebiyat dili olarak da Farsçanın kullanılması Oğuz Türkçesinin yazı dili olmasını zorlaştırmıştır. Selçukluların yıkılmasından sonra yaşanan Anadolu Beylikleri döneminde, Oğuz Türkçesi yazı dili olarak kullanılmaya başlanmıştır. 13.-15. yüzyıllar arasında Anadolu’da farklı konularda tercüme ve telif birçok eser verilmiştir. Bu eserlerden halkı eğitmek amacıyla yazılanlar genellikle Oğuz Türkçesiyle verilirken, edebî eserlerde Arapça ve Farsça, Selçuklu Dönemi kadar olmasa da varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu dönemde Oğuz dil dairesi içinde yaşamış şairlerin şiirlerinde kullandıkları Türkçe kelimeleri tespit etmek, gerek şairlerin yaşadıkları coğrafya çerçevesinde oluşan Türkçe bilincini belirlemek, gerekse şairin muhayyilesinde yaşayan Türkçe kelime hazinesini ortaya koymak bakımından önemlidir. Bir şairin şiirlerinde kullandığı kelimeler, o şairin hayal dünyasının fotoğrafıdır düşüncesinden hareketle bu çalışmada Anadolu’da yaşayan Kadı Burhaneddin’le (öl. 1398), onunla yakın dönemde yaşamış olan Seyyid Nesîmî’nin (öl. 1417 ?) şiirlerinde bulunan bitki ve hayvan adları karşılaştırılacaktır. Mukayese edilecek olan bu iki şairin en önemli ortak özelliği, şiirlerinde Azerbaycan Türkçesi özelliklerinin bulunmasıdır. Çalışmada, bu şairlerin şiirlerinde geçen bitki ve hayvan adları tespit edilerek Türkçe kelimeleri hangi sıklıkla kullandıkları ortaya konacak, bitki ve hayvan adlandırmalarında tutulan yol ve şairlerin bu sözcükleri kullanım yeri ve biçimi üzerinde değerlendirmeler yapılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MURAD, S. (2019). KADI BURHANEDDİN ve NESÎMÎ’NİN ŞİİRLERİNDE GEÇEN BİTKİ VE HAYVAN ADLARI ÜZERİNE. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Cilt: 5 - Sayı: 2, 194–206. https://ajindex.com/articles/838733

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Alpaslan, Ali (1977). Kadı Burhaneddin Divanı’ndan Seçmeler. Ankara:
  2. KB Yay. XXVII-LIII. Ayan, Hüseyin (1990). Nesîmî Divanı. Ankara:
  3. Akçağ Yayınları.
  4. Ayan, Hüseyin (2002). Nesîmî, Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni I-II. Ankara:
  5. Türk Dil Kurumu Yay. Bilgin, Azmi (2007). “Nesîmî”. İslam Ansiklopedisi. C. 33. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı Yay. 3-5. Büyük Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts [19.02.2019]
  6. Develi, Hayati (2003). “Kadı Burhaneddin’in Dili Azerbaycan Türkçesi midir?”. I. Kırşehir Kültür Araştırmaları Bilgi Şöleni (8-10 Ekim 2003).
  7. Devellioğlu, Ferit (1999). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara:
  8. Aydın Kitabevi Yayınları.
  9. Ergin, Muharrem (1952). “Kadı Burhaneddin Divanı Üzerinde Bir Gramer Denemesi”. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 3: 287-327.
  10. Ergin, Muharrem (1980). Kadı Burhaneddin Divanı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  11. Gülensoy, Tuncer (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. Ankara:
  12. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. İz Fahir, G. Kut (1985). “Kadı Burhaneddin”. Büyük Türk Klâsikleri. C. 1. İstanbul: Ötüken-Söğüt Yay. 305-307.
  14. Karahan, Leyla (2014). Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması. Ankara:
  15. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  16. Köksal, M. Fatih (2000). “Seyyid Nesimî’nin Bilinmeyen Tuyuğları”. Journal of Turkishs Studies Türklük Bilgisi Araştırmaları Agâh Sırrı Levend Hatıra Sayısı I (24): 187-197.
  17. Köprülü, Fuat (1980). Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul:
  18. Ötüken Yayınları.
  19. Özaydın, Abdülkerim (2001). “Kadı Burhâneddin”. İslam Ansiklopedisi. C. 24. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı Yay. 74-75, 76-77.
  20. Tarama Sözlüğü (2009). Ankara:
  21. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  22. Tören, Hatice (2001). “Kadı Burhâneddin”. İslam Ansiklopedisi. C. 24. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı Yay. 75-76. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü (2009). Ankara:
  23. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  24. Üzüm, İlyas (2007). “Nesîmî”. C. 33. İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türk Diyanet Vakfı Yay. 5-6.
  25. Yücel, Bilâl (2001). “Kadı Burhaneddin’in Türk Dili Tarihindeki Yeri Üzerine”. Kayseri ve Yöresi Kültür, Sanat ve Edebiyat Bilgi Şöleni (12-13 Nisan), Bildiriler 2: 813-823.
  26. Yücel, Bilal (2004). “Kadı Burhaneddin Divanında olga-bolga Özellikleri Dolayısıyla”. Türk Dili ve Edebiyatı Makaleleri (4): 96-97.
  27. Yücel, Yaşar (1991). Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.