Dergiler / Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi / 2020 / Cilt: 3 - Sayı: 2

Edhem Pertev Paşa’nın Birden Fazla Kadınla Evlilik Meselesini Müdâfaa Maksadıyla Kaleme Aldığı Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr İsimli Eseri (Transkripsiyon ve Değerlendirme)

Edhem Pertev Pasha's Work Entitled Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr that He Wrote to Defend Polygamy (Transcription and Evaluation)

Sayfa
397–461
Yayın Tarihi
2020-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak eser meselenin temellendirilişi başta olmak üzere bazı cihetlerden farklılık arz etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr Bâb-ı Âlî ricâline mensup bir devlet adamı olan Edhem Pertev Paşa tarafından, birden fazla kadınla evliliği Avrupalılar’a ve Osmanlı Devleti’ndeki Batıcı kesime karşı müdafaa maksadı ile yazılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Muhtemelen birden fazla kadınla evliliği müdafaa amacıyla yazılmış ilk eser olan Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr’da bilhassa 18. yüzyıl Avrupa’sının populasyonist ve tabiatçı düşünürlerinin poligami meselesine dair lehteki ve aleyhteki fikirlerinin etkisi açık bir şekilde görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak eser meselenin temellendirilişi başta olmak üzere bazı cihetlerden farklılık arz etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edhem Pertev Paşa · Poligami · Monogami

Özet

Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr Bâb-ı Âlî ricâline mensup bir devlet adamı olan Edhem Pertev Paşa tarafından, birden fazla kadınla evliliği Avrupalılar’a ve Osmanlı Devleti’ndeki Batıcı kesime karşı müdafaa maksadı ile yazılmıştır. Müellifin, eserinin son kısmında Müslümanlara hitap ederek birden fazla kadınla evliliğe teşvik etmesinden, nüfusun ciddi anlamda azaldığı Osmanlı Devleti’nde birden fazla kadınla evliliği bu probleme çözüm olarak gördüğü ve yaygınlaşmasını sağlamayı amaçladığı da anlaşılmaktadır. Müellifin temel hareket noktası birden fazla kadınla evliliğin tabiata uygun olduğu fikridir. Muhtemelen birden fazla kadınla evliliği müdafaa amacıyla yazılmış ilk eser olan Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr’da bilhassa 18. yüzyıl Avrupa’sının populasyonist ve tabiatçı düşünürlerinin poligami meselesine dair lehteki ve aleyhteki fikirlerinin etkisi açık bir şekilde görülmektedir. Eserde, 18. yüzyıl Avrupa’sında birden fazla kadınla evlilik konusuna bütünüyle ya da kısmen olumlu yaklaşan düşünürlerin görüşleri ile önemli ölçüde paralel görüşler ileri sürülmüş, diğer taraftan birden fazla kadınla evliliğe karşı olan filozofların ileri sürdükleri argüman ve iddialara da cevap verilmiştir. Eserde bu meseleye dair fıkıh ve ahlak kitaplarında geçen görüşlerin tesirleri de bulunmaktadır. Ancak eser meselenin temellendirilişi başta olmak üzere bazı cihetlerden farklılık arz etmektedir.

Abstract

Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr was written by Edhem Pertev Pasha, a statesman who was a member of the Bâb-ı Âlî ricâli (administrators at the highest level of state administration), to defend polygamy against the Europeans and the Westernist group in the Ottoman Empire. Based on the fact that the author appealed to the Muslims and encouraged them for polygamy in the last part of his work, it is also understood that the population decreased significantly and that he considered polygamy in the Ottoman Empire as a solution to this problem and aimed to make it widespread. The main starting point of the author is the idea that polygamy was natural. In Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr, which was probably the first work written to defend polygamy, the effects of the pro and con views of the populationist and naturalist philosophers of 18th-century Europe on the issue of polygamy are clearly visible. In the work, the views were put forward in parallel to a significant extent with the views of the philosophers who totally or partially found polygamy positive in 18th-century Europe. On the other hand, the arguments and claims of the philosophers, who were against polygamy, were also responded. In the work, there are also the effects of the opinions in the fiqh and ethics books on this issue. However, the work presents some differences in some aspects, particularly forming the basis of the issue.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DİNÇ, E. N. (2020). Edhem Pertev Paşa’nın Birden Fazla Kadınla Evlilik Meselesini Müdâfaa Maksadıyla Kaleme Aldığı Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr İsimli Eseri (Transkripsiyon ve Değerlendirme). Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 2, 397–461. https://ajindex.com/articles/804586

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Abdülhalim Memduh. Târih-i Edebiyyât-ı Osmâniyye. İstanbul: Ohannes Ferîd (1306/1888-9). Ahmet Mithat Efendi. Avrupa Adab-ı Muaşereti Yahut Alafranga. haz. Fazıl Gökçek. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016. Arms, Kate. “Polygamy in Münster”. Starr King School’s Unitarian Universalist History class. Erişim Mart 2014. https://www.sksm.edu/wp-content/uploads/2014/03/polygamy.pdf Arslan, Çetin. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Kadar Türk Romanında Çok Eşlilik ve Aldatma. Rize: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2018. Banarlı, Nihat Sami. Resimli Türk Edebiyatı Tarihi
  2. Cilt. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1971. Behar, Cem -Alan Duben. İstanbul Hâneleri: Evlilik, Aile ve Doğurganlık, 1880-1940. İstanbul: İletişim Yayınları, 1996. Beyhakî, Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali b. Mûsâ el-Husrevcirdî el-Horâsânî, Ebû Bekr. Ma‘rifetü’s-sünen ve’l-âsâr. thk. Abdü’l-mu‘tî Emîn Kal‘acî
  3. Cilt. Kahire: Dâru’l-vefâ, 1411/1991. Blum, Carol. Strength in Numbers Population, Reproduction, and Power in Eighteenth-Century France. Baltimore & London: The Johns Hopkins University Press, 2002. Bursalı Mehmet Tâhir. Osmanlı Müellifleri
  4. Cilt. İstanbul: Matbaa-i Âmire, (1333/1914-5). Çonoğlu, Sâlim. “Ahmet Mithat’ın Letaif-i Rivayat Adlı Eserinde Kadın”. Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi 723 (Mart 2012) 221-242. Demîrî, Kemâlüddîn Ebi’l-Beka Muhammed b. Mûsâ b. Îsâ, en-Necmü’l-vehhâc fî şerhi’l-Minhâc
  5. Cilt. Dâru’l-Minhâc, 1425/2004. Dinç, Emine Nurefşan. Son Dönem Osmanlı Aydınlarının Kadının Toplumsal Hak ve Hürriyetlerine Bakışları. İstanbul: y.y., 2013. Dunn, Peter M. “Thomas Malthus (1766–1834): population growth and birth control”. Disease in Childhood - Fetal and Neonatal Edition 78/1 (January 1998), 76-77. Ebuzziyâ Tevfîk. Nümûne-i Edebiyât. İstanbul: Mihrân Matbaası, (1296/1878-9). Edhem Pertev Paşa. Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr. Kostantiniye: Matbaa-i Ebu’z-Ziyâ, 2. Basım, (1304/1886-7). Edhem Pertev Paşa. Itlāku'l-efkâr fî akdi'l-ebkâr. Ali Rıza Efendi Matbaası, 1. Basım, 1285/1869. Fâik Reşâd. Eslâf, Osmanlı ‘Ulemâ Üdebâ Şüerâsının Mütekaddimîni Terâcim-i Ahvâliyle Müntehebât-ı Âsârını Hâvî Tezkire
  6. Cilt. İstanbul: Asır Kütüphanesi, (1311/1893-4). Faulkner, John Alfred. “Luther And The Bıgamous Marrıage Of Phılıp Of Hesse”. The American Journal of Theology 17/2 (Apr., 1913), 206-231. Fenârî, Şemsüddîn Muhammed b. Hamza b. Muhammed er-Rûmî. Fusûlü’l-bedâi‘ fî usûli’ş-şerâi‘. thk.