Dergiler / Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2021 / Sayı: 20

İmtiyazdan Kamulaştırmaya İstanbul Telefon Şirketi: Bir İşletmecilik Tarihi Çalışması (1909-1936)

Istanbul Telephone Company from Concession to Nationalization: A Study in Business History (1909-1936)

Sayfa
63–90
Yayın Tarihi
2021-01-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu tarihin modern Türkiye Cumhuriyeti’nde telekomünikasyon politikalarının biçimlenmesine ilişkin de söyleyebileceği çok şey bulunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma İstanbul’daki ticari telefon şebekesinin 1913’te yabancı şirketlerden oluşan bir konsorsiyum tarafından kurulmasının işletmecilik tarihini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Makale, on dokuzuncu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun posta ve telgraf politikalarını tanıtan kısa bir giriş yaptıktan sonra, politik ve ekonomik açıdan çalkantılı bir dönemi, 1909’daki ihale süreciyle 1936’daki telefon şebekesinin kamulaştırılması arasında geçen zaman aralığını ele almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu tarihin modern Türkiye Cumhuriyeti’nde telekomünikasyon politikalarının biçimlenmesine ilişkin de söyleyebileceği çok şey bulunmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:telefon işletmeciliği · imtiyaz · İstanbul

Özet

Bu çalışma İstanbul’daki ticari telefon şebekesinin 1913’te yabancı şirketlerden oluşan bir konsorsiyum tarafından kurulmasının işletmecilik tarihini incelemektedir. Makale, on dokuzuncu yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun posta ve telgraf politikalarını tanıtan kısa bir giriş yaptıktan sonra, politik ve ekonomik açıdan çalkantılı bir dönemi, 1909’daki ihale süreciyle 1936’daki telefon şebekesinin kamulaştırılması arasında geçen zaman aralığını ele almaktadır. Bu çalışmanın odaklandığı konular, İstanbul Telefon Şirketi ile Osmanlı/Türk hükümetleri arasındaki ilişkiler, şirket tarafından kullanılan finansman mekanizmaları ve kamulaştırmaya kadar İstanbul’da kentsel telefon şebekesine erişim ile teknoloji transferinin seyri şeklinde sıralanmaktadır. Makale, olgusal dayanağını oluşturmak için, Türkçe kaynakların geniş bir seçkisine ek olarak, Londra ve New York gibi şehirlerdeki finansal piyasalara katılan aktörleri takip eden ve bilgilendiren İngilizce gazetelerin kapsamlı bir taramasını kullanmaktadır. Böylece İstanbul Telefon Şirketi’nin 1909 ila 1936 arasındaki işletmecilik tarihini kapitalist dünya ekonomisi ve uluslararası sermaye piyasaları bağlamına oturtarak sunmuş olmaktadır. Bu tarihin modern Türkiye Cumhuriyeti’nde telekomünikasyon politikalarının biçimlenmesine ilişkin de söyleyebileceği çok şey bulunmaktadır.

Abstract

I provide a business history study of introduction of commercial telephone network in Istanbul in 1913 by a consortium of foreign companies. After a short introduction of Ottoman post and telegraph policies in the nineteenth century, the timespan of the article covers a politically and economically turbulent historical era, the period between the auction process in 1909 and the nationalization of Istanbul telephone network in 1936. I focus on the relationship of Istanbul Telephone Company to the Ottoman/Turkish governments, financing mechanisms employed by the company, and development of reach of urban telephone network and technology transfer in Istanbul until nationalization. While compiling empirical backbone of the article, I employ a comprehensive search of English language newspapers that monitored and informed actors that participate into the financial markets in cities like London and New York, in addition to a wide array of sources in Turkish language. By doing so I provide a business history of Istanbul Telephone Company between 1909 and 1936 in the context of capitalist world economy and international financial markets. This history also has much to say about shaping of telecommunications policy in modern Turkish Republic.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÜÇER, S. E. (2021). İmtiyazdan Kamulaştırmaya İstanbul Telefon Şirketi: Bir İşletmecilik Tarihi Çalışması (1909-1936). Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı: 20, 63–90. https://ajindex.com/articles/792251

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Akyıldız, A. (2003). Meclis-i A’yân. In TDV (ed.), TDV İslam Ansiklopedisi, cilt 28 (243-244). Ankara:
  2. Türk Diyanet Vakfı. Alşan, R. (1990). Cumhuriyetin kuruluşu ve ilk onbeş yılında PTT işletmesi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 4(17), 391-419.
  3. Anchordoguy, M. (2001). Nippon Telegraph and Telephone Company (NTT) and the building of a telecommunications industry in Japan. The Business History Review, 75(3), 507-541.
  4. Baker, R. L. (1935). Japanese trade in the Near East-Turkish affairs. Current History, 43(1), 108. Barron’s. (1930, April 14). International telephone’s first quarter lower: Net earnings, however, will amply cover dividend requirements. Barron’s. Barron’s. (1931, January 26). International Tel. and Tel.’s poor year: Net probably fell short of $2 dividend requirements – mixed trend in foreign business. Barron’s. Başbakanlık İstatistik Umum Müdürlüğü. (1935). İstatistik yıllığı cilt 5 1933-1934. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. Başbakanlık İstatistik Umum Müdürlüğü. (1941). İstatistik yıllığı cilt 11 1939-1940. İstanbul:
  5. Hüsnütabiat Basımevi. Bektaş, Y. (2000). The Sultan’s messenger: Cultural construction of Ottoman telegraphy, 1847-1880. Technology and Culture, 41(4), 669-696.
  6. Bektaş, Y. (2001). Displaying the American genius: The electromagnetic telegraph in the wider world. The British Journal for the History of Science, 34(2), 199-232.
  7. Berkes, N. (2002). Türkiye’de çağdaşlaşma. İstanbul:
  8. Yapı Kredi. Biçen, A. (2020). Bitkileri adıyla çağırmak. Birikim, (376), 10-16. BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri). (1912). BEO, 4053/303940, Hicri 04.07.1330 (Miladi 20.06.1912). BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri). (1908). BEO, 3415/256086, Hicri 21.09.1326 (Miladi 17.10.1908). BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri). (1909a). DH.MKT. 2905/29, Hicri 03.08.1327 (Miladi 20.08.1909). BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri). (1909b). DH.MUİ. 26/35, Hicri 05.12.1327 (Miladi 18.12.1909). BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivleri). (1911). DH.İD. 119/65, Hicri 04.05.1329 (Miladi 03.05.1911). Bureau International de L’Union Télégraphique. (1917). Statistique générale de la téléphonie: Année 1915. Berne: Bureau International de L’Union Télégraphique. Bureau International de L’Union Télégraphique. (1933). Statistique générale de la téléphonie: Année 1931. Berne: Bureau International de L’Union Télégraphique. Bureau International de L’Union Télégraphique. (1934). Statistique générale de la téléphonie: Année 1932. Berne: Bureau International de L’Union Télégraphique. Burns, R. W