Dergiler / Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2022 / Sayı: 7

Türk ve Slav Halk İnanışlarında Tuz Simgeciliği

The Symbolism of Salt in Turkic and Slavic Folk Beliefs

Sayfa
1–19
Yayın Tarihi
2022-04-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Tuz kavramı, Türk ve Slav halkları arasında bilinen çeşitli ritüellerde ve uygulamalarda kullanımı, edindiği yer ve fonksiyonları açısından ele alınıp işlenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski yıllardan beri tuz, çok önemli ve değerli bir madde olmakla birlikte arındırma, koruma ve yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türk kültüründe ise tuzun, şamanlar ve farklı iyelere yönelik saçı yapıp saçanlar arasında kullanıldığı görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Tuz kavramı, Türk ve Slav halkları arasında bilinen çeşitli ritüellerde ve uygulamalarda kullanımı, edindiği yer ve fonksiyonları açısından ele alınıp işlenecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tuz · Türk · Rus

Özet

Eski yıllardan beri tuz, çok önemli ve değerli bir madde olmakla birlikte arındırma, koruma ve yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır. Slavlarda pagan döneminde tuz, kurban merasimlerinde yaygın bir şekilde yer almaktaydı. Pagan tanrılarının gözüne girmek için kurban olarak sunulacak hayvanlar üzerine tuz atılırdı. Türk kültüründe ise tuzun, şamanlar ve farklı iyelere yönelik saçı yapıp saçanlar arasında kullanıldığı görülmektedir. Farklı tarihi süreçlere, kabul edilmiş dinlere rağmen Türk ile Slav halklarının mitik anlayışları açısından büyük sayıda benzerlikler mevcuttur. Hem Türk hem Slavlarda tuzun doğum, evlenme, misafir ağırlama geleneklerinde ve hayvancılıkla, hava, aşk ile ilişkin büyüsel ritüellerde yaygın bir şekilde kullanıldığını söylemek mümkündür. Nazar değmesin diye özellikle lohusalar, hamile kadınlar, bebekler, yolcu ve avcıların bir çimdik tuzu yanında bulundurmaları gerekirdi. Bunun dışında iki kültürde ekmek ile tuz olmak üzere iki değerli unsurun birleşmesi çeşitli ritüel ve geleneklerin temelini oluşturmaktadır. Tuz-ekmek sözel kompleks olduğu gibi, nesnel kompleks olarak da yer almaktadır. Türk kültüründe tuz-ekmek hakkı şeklinde bilinen ifade bahsi geçen bu iki unsurun önemini ve değerini vurgulamaktadır. Slav kültüründe de “хлеб-соль”(ekmek-tuz) ifadesi genel olarak yemek anlamına gelirken misafirperverliğin de en önemli sembollerinden biridir. Bunun yanı sıra çalışmada Türk halkbiliminde önceden kullanılmayan “etimolojik büyü” (этимологическая магия) terimine değinilecektir. Tuz kavramı, Türk ve Slav halkları arasında bilinen çeşitli ritüellerde ve uygulamalarda kullanımı, edindiği yer ve fonksiyonları açısından ele alınıp işlenecektir.

Abstract

Since ancient times, salt, being a very important and valuable substance, has been used as a purification, protection and auxiliary tool. Salt was widely used in sacrificial ceremonies in the pagan period of the Slavs. Salt was sprinkled on the animals to be offered as sacrifices to hurt the pagan gods. In Turkish (Turkic) culture, on the other hand, it is seen that salt is used among shamans and those who make and shed offerings for different spirits (iye). Despite the different historical processes and accepted religions, there are many similarities in terms of the mythical understanding of the Turkic and Slavic peoples. It is possible to say that salt is widely used in birth, marriage, hospitality traditions and magical rituals related to animal husbandry, meteorology and love in both Turks and Slavs. In order to avoid the evil eye, people should have a pinch of salt with them, especially puerperant women, pregnant women, babies, travelers and hunters. Apart from this, there is no doubt that the combination of two valuable elements, bread and salt, forms the basis of various rituals and traditions in both cultures. Salt-bread is a verbal complex as well as an objective complex. The expression known as the right to salt and bread in Turkish culture emphasizes the importance and value of these two elements. In Slavic culture, the expression "хлеб-соль" (bread-salt) generally means food, and it is one of the most important symbols of hospitality. In addition, the concept of "etymological magic" (этимологическая магия), which was not used before in Turkish (Turkic) folklore, will be mentioned in the study. The concept of salt will be discussed in terms of its use, place and functions in various rituals and practices known among the Turkic and Slavic peoples.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EREN, M. (2022). Türk ve Slav Halk İnanışlarında Tuz Simgeciliği. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 7, 1–19. https://ajindex.com/articles/787238

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Acıpayamlı, O. (1974). Türkiye’de Doğumla İlgili Âdet ve İnanmaların Etnolojik Etüdü. Ankara: Sevinç Matbaası. Aça, M. (2013). Türk Halk Geleneğindeki Doğum Sonrası Uygulamalara Bir Örnek: Tuzlama. Milli Folklor, 53, 93-100. Aça, M. (2018). Doğu Karadeniz Hayvancıları ve Çobanlarının Geleneksel Veterinerlik Uygulamalarına Dönük Tespit ve Değerlendirmeler
  2. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Gelenek, Görenek ve İnançlar. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 25-43. Adonyeva, S. B. ve Ovçinnikova O. A. (1993). Traditsionnaya Russkaya Magiya v Zapisyah Kontsa XX Veka. Sankt-Peterburg: Frendlih-Taf. Anikin, V. P. (1988). Russkiye Poslovitsı i Pogovorki. Moskova: Hudojestvennaya literatura. Anikin. V. P. (1998). Russkiye Zagovorı i Zaklinaniya. Materialı folklornıh ekspeditsiy 1953-1993 gg. Moskova: İzdatelstvo Moskovskogo Universiteta. Bakiyeva, G.T. (2015). Obryadı i Ritualı, Svyazannıye s Rojdeniyem Rebenka u Sibirskih tatar yuga Tümenskoy oblasti. Vestnik Arheologii, Antropologii i Atnografii. №1 (28), 125-132. Baranov, D.A. ve Konovalov A. V. (2004). Russkiye Krestyane. Jizn. Bıt. Nravı. Materialı “Etnografiçeskogo büro” Knyazya V.N. Tenişçeva. T.1. Kostromskaya guberniya. Sankt-Peterburg: Delovaya poligrafiya. Bayburin, A. K. (2001). “Nelzya… no eşli oçen nujno”. Kinterpritatsii Sposobov Naruşeniya Pravil i Zapretov. Trudı Fakulteta Etnologii. Vıp
  3. Sankt-Petersburg: İzdatelstvo Evropeyskogo Universiteta v Sankt-Peterburge, 4-11. Bayburin, A. K. (2004). Zametki o Kulinarnoy Simvolike: “peresol”. Studia Ethnologica: Trudı Fakulteta Etnolgii. Vıp
  4. Sankt-Petersburg: İzdatelstvo Evropeyskogo Universiteta v Sankt-Peterburge, 4-13. Berezoviç, Y. L. ve Pyankova, K. V. (2009). İz Slovarya “Slavyanskiye Srevnosti”. Slavyanovedeniye, № 6
  5. Rossiyskaya Akademiya Nauk, 52-56. Beyoğlu, S. (2004). Osmanlı Devletinde Tuza Dair Bazı Problemler (1914-1923). Tuz Kitabı. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 201-207. Bonvalot, G. (1884/1970). Eski Yurt. (çev. M. Reşat Uzmen). İstanbul: Tercüman Yayınevi. Bulut, M. (2021). Geçiş Ritüellerinden Doğum: Sağaltım Yolları? Turkish Studies, 12, 121-132. Çağımlar, Z. (2004). Adana’da Tuzla İlgili İnançlar ve Uygulamalar. Tuz Kitabı. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 75-76. Çetin, M. (2016). Hadislerde “Tuz”un Yeri ve Yaşamsal Dengedeki Rolü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 2394-2400. Çobanoğlu, Ö. (2004). Türk Dünyası Ortak Atasözleri Sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.