Dergiler / Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 16

Niyâzî-i Mısrî ve Yaşadığı Dönemin Özellikleri

Niyâzî-i Mısrî and the Characteristics of the Period in which he lived

Sayfa
754–779
Yayın Tarihi
2021-07-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Diğer taraftan Mısrî’nin düşünce dünyası hakkında doğru tespitler yapabilmek için onun yaşadığı dönemin siyasi ve sosyal yapısı ana hatlarıyla ele alınacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Niyâzî-i Mısrî, isminde yer alan Mısrî nisbeti sebebiyle Mısırlı olduğu zannı uyandırsa da aslında O, Malatya’da dünyaya gelmiş, ilk eğitimini burada almış bir Türk mutasavvıf ve şairidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Genç yaşta tasavvufa ilgi duymaya başlayan Niyâzî, ilim öğrenmek maksadıyla gittiği Kahire’deki el-Ezher’de medrese ilimlerini talim ederken, aynı zamanda tasavvuf terbiyesini de ihmal etmemiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Diğer taraftan Mısrî’nin düşünce dünyası hakkında doğru tespitler yapabilmek için onun yaşadığı dönemin siyasi ve sosyal yapısı ana hatlarıyla ele alınacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Niyâzî-i Mısrî · Osmanlı Devleti · Halvetiyye

Özet

Niyâzî-i Mısrî, isminde yer alan Mısrî nisbeti sebebiyle Mısırlı olduğu zannı uyandırsa da aslında O, Malatya’da dünyaya gelmiş, ilk eğitimini burada almış bir Türk mutasavvıf ve şairidir. Genç yaşta tasavvufa ilgi duymaya başlayan Niyâzî, ilim öğrenmek maksadıyla gittiği Kahire’deki el-Ezher’de medrese ilimlerini talim ederken, aynı zamanda tasavvuf terbiyesini de ihmal etmemiştir. Tekrar Anadolu topraklarına döndükten sonra Halvetî şeyhi Elmalılı Ümmî Sinan’a intisap ederek tarikattaki seyri sülûkunu ondan tamamlamıştır. Şeyhi tarafından hilafetle taltif edilen Niyâzî, şeyhinin vefatından sonra Halvetî tasavvuf ekolünün başına geçmiş ve kendisine has Mısriyye Tarikatı’nı kurmuştur. Bu yönüyle de asırlar boyunca manevi açıdan olgun insanların yetişmesine vesile olmuştur. O, bu yönüyle Türk tasavvuf tarihinde büyük öneme sahip olan bir şahsiyettir. Niyâzî, ilmi ve fikri derinliği açısından Muhyiddin İbnü’l-Arabî, şairliği yönüyle de Yunus Emre ile kıyaslanmıştır. Mısrî’nin Divan’ında yer alan şiirleri, yüzyıllar boyunca okunan ölmez eserler niteliğindedir. Yaşadığı devrin siyasi ve toplumsal hadiseleri karşısında ilgisiz kalmadığı görülen Mısrî; tasavvufla alakalı konularda orijinal yorumlar yapmıştır. Bu çalışmada Mısrî’nin ilim, arif ve nitelikleri, şeriat-tarikat-hakikat ilişkisi, seyr-i sülûk, nefsin mertebeleri, ibadet ve ihlâs, zikir ve güzel ahlâk konularındaki fikirleri üzerinde durulacaktır. Diğer taraftan Mısrî’nin düşünce dünyası hakkında doğru tespitler yapabilmek için onun yaşadığı dönemin siyasi ve sosyal yapısı ana hatlarıyla ele alınacaktır.

Abstract

Although Niyâzî-i Mısrî is thought to be Egyptian due to the Egyptian relative in his name, he is actually a Turkish mystic and poet who was born in Malatya and received his first education here. Niyâzî, who started to be interested in Sufism at a young age, did not neglect his teaching at the same time while he was teaching madrasah sciences in al-Azhar in Cairo, where he went to learn science. After returning to Anatolian lands again, he joined Halvetî sheikh Elmalılı Ümmî Sinan and completed his course in the sect from him. Niyâzî, who was rewarded with the caliphate by his Sheikh, became the head of the Halvetî Sufism school after the death of his sheikh and established his own Misriyye Sect. In this respect, it has been instrumental in the development of spiritually mature people for centuries. In this respect, he is a person of great importance in the history of Turkish Sufism. Niyâzî was compared to Muhyiddin Ibnu’l-Arabi in terms of his knowledge and intellectual depth and Yunus Emre in terms of his poetry. Misri's poems in the Divan are immortal works that have been read for centuries. Mısrî, who seems not to be indifferent to the political and social events of the period he lived; He made original comments on issues related to Sufism. In this study, Mısrî's ideas on science, wisdom and qualities, the relationship between sharia-tarikat-truth, seyr-i sulûk, the levels of the soul, worship and ihlâs, dhikr and good morals will be discussed. On the other hand, in order to make correct determinations about the world of thought of Mısrî, the political and social structure of the period in which he lived will be outlined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖK, B. (2021). Niyâzî-i Mısrî ve Yaşadığı Dönemin Özellikleri. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 16, 754–779. https://ajindex.com/articles/782461

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Kur’an Yolu: Türkçe Meâl ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2003. Aclunî, İsmail b. Muhammed. Keşfü’l-Hafâ. Beyrut: Dar-u İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1351. Alrawashdeh, Ziyad. “Klasik Arapça Sözlüklerde “İlim"”. Şarkiyat Mecmuası 18 (30 Kasım 2011), 19-36.
  2. Altıntaş, Hayrani. “İbn-i Sînâ Düşüncesinde Tasavvufi Kavram Olarak Ârif ve İrfan”. Uluslararası İbn Türk, Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî ve İbn Sînâ Sempozyumu, 109-117.
  3. Altıparmak, Ö. Faruk. “Tarikat Geleneğinde Mürit-Mürşit İlişkisi”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 14 (2005), 37-55.
  4. Arslan, Hulusi. “Kınalızâde Ali Efendi’de Ahlâk-Din İlişkisi”. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/2 (24 Mart 2014), 49-65.
  5. Aşkar, Mustafa. “Bir Türk Tarikatı Olarak Halvetiyye’nin Tarihi Gelişimi ve Halvetiyye Silsilesinin Tahlili”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 39/1 (01 Nisan 1999), 535-563. https://doi.org/10.1501/Ilhfak_0000000810
  6. Aşkar, Mustafa. Niyazi-i Mısri ve Tasavvuf Anlayışı. Ankara: Kültür Bakanlığı, 1998.
  7. Ayiş, Mehmet Şirin. “Sünbül Sinan ve Atvâr-ı Seb’a Risalesi Bağlamında Nefis Mertebeleri”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7/13 (30 Nisan 2017), 119-138. https://doi.org/10.29029/busbed.310642
  8. Bilgin, A. Azmi. “Yesevîlikte Zikir ve Sema”. Geçmişten Geleceğe Hoca Ahmed Yesevî Uluslararası Sempozyumu II/ (2016), 1368-1378.
  9. Bilgiz, Musa. “Kur’an’da Zikir Kavramının Anlam Alanı”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25 (30 Haziran 2006), 209-236. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail el-. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001. Bursalı Mehmed Tahir Efendi. Osmanlı Müellifleri. 3 Cilt. İstanbul: Meral Yayınları, 1972. Cebeci̇oğlu, Ethem. “Niyaz-i Mısrî’ye Göre Hz. Musa ve Hızır Kıssası: Çocuğun Öldürülmesi”. AKADEMİAR Akademik İslam Araştırmaları Dergisi 1/1 (01 Aralık 2016), 49-78. Cebeci̇oğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Ağaç Kitabevi Yay., 5. Basım, 2009.
  10. Cevdet Paşa, Ahmed. Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. 2 Cilt. İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayıncılık, 2008.
  11. Çağrıcı, Mustafa. “Ahlâk”. DİA. 2/1-9. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
  12. Çelik, İsa. “Tasavvuf Tarihinde Ârif Kavramı”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi V/12 (2004), 25-52.
  13. Çelik, Yusuf. “Kur’an’da İbadet”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 41 (01 Temmuz 2014), 203-221.
  14. Çetin, Nuran. “Halvetîlik’te Cehrî Zikir Usûlü ve Mûsikî -Amasya’daki Halvetî Tekkeleri-”. Geçm