Dergiler / IBAD Sosyal Bilimler Dergisi / 2021 / Kış

Divan Şiirinde “Nân-pâre” Kavramı ve Bu Kavramın Divan Şairleri Tarafından Kullanımı

The Concept of "Nân-pâre" in Divan Poetry and Its Use by Divan Poets

Sayfa
447–461
Yayın Tarihi
2021-03-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamız nân ve pâre kelimelerinden oluşan bu kavramın divan şairlerimiz tarafından hâllerinin arzında hangi anlamlarda ve nasıl kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı’da padişahtan müneccime vezirden çizmeciye çok çeşitli meslek mensubu insan genelde sanatla özelde şiirle uğraşmış; hem sayıca çok hem de zevkte çeşitlilik arz eden eserler ortaya çıkmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İçinde bulunulan sosyal ve ekonomik koşullara bağlı olarak yardıma ihtiyaç duyan şairler padişah ve şehzade başta olmak üzere geçimi ile ilgisi olan alt veya üst kademedeki kişilere hatta varlıklı kişilere başvurmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamız nân ve pâre kelimelerinden oluşan bu kavramın divan şairlerimiz tarafından hâllerinin arzında hangi anlamlarda ve nasıl kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Divan şiiri · nanpâre · divan

Özet

Osmanlı’da padişahtan müneccime vezirden çizmeciye çok çeşitli meslek mensubu insan genelde sanatla özelde şiirle uğraşmış; hem sayıca çok hem de zevkte çeşitlilik arz eden eserler ortaya çıkmıştır. İçinde bulunulan sosyal ve ekonomik koşullara bağlı olarak yardıma ihtiyaç duyan şairler padişah ve şehzade başta olmak üzere geçimi ile ilgisi olan alt veya üst kademedeki kişilere hatta varlıklı kişilere başvurmuştur. Padişah ve devletin ileri gelenlerinin lutfuna mazhar olarak geçimini sağlayıp durumunu düzeltmeye uğraşan bu şairler kaside, gazel, kıt’a vb. eserler kaleme alarak in’âm, ihsân, atâ, lütuf, bahşiş, câize gibi kavramlarla yardım talep etmişlerdir. Bu kavramlardan biri de “nanpâre”dir. Ekmek parçası, ekmek dilimi anlamındaki ifade mecazen geçimini sağlayacak iş, memuriyet, gelir anlamında kullanılmış; zor durumda olan şairlerimiz içinde bulundukları geçim sıkıntısını anlatmada bu kavramı tercih etmişlerdir. Çalışmamız nân ve pâre kelimelerinden oluşan bu kavramın divan şairlerimiz tarafından hâllerinin arzında hangi anlamlarda ve nasıl kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract

Osmanlı’da padişahtan müneccime vezirden çizmeciye çok çeşitli meslek mensubu insan genelde sanatla özelde şiirle uğraşmış; hem sayıca çok hem de zevkte çeşitlilik arz eden eserler ortaya çıkmıştır. İçinde bulunulan sosyal ve ekonomik koşullara bağlı olarak yardıma ihtiyaç duyan şairler padişah ve şehzade başta olmak üzere geçimi ile ilgisi olan alt veya üst kademedeki kişilere hatta varlıklı kişilere başvurmuştur. Padişah ve devletin ileri gelenlerinin lutfuna mazhar olarak geçimini sağlayıp durumunu düzeltmeye uğraşan bu şairler kaside, gazel, kıt’a vb. eserler kaleme alarak in’âm, ihsân, atâ, lütuf, bahşiş, câize gibi kavramlarla yardım talep etmişlerdir. Bu kavramlardan biri de “nanpâre”dir. Ekmek parçası, ekmek dilimi anlamındaki ifade mecazen geçimini sağlayacak iş, memuriyet, gelir anlamında kullanılmış; zor durumda olan şairlerimiz içinde bulundukları geçim sıkıntısını anlatmada bu kavramı tercih etmişlerdir. Çalışmamız nân ve pâre kelimelerinden oluşan bu kavramın divan şairlerimiz tarafından hâllerinin arzında hangi anlamlarda ve nasıl kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SAK, V. A. (2021). Divan Şiirinde “Nân-pâre” Kavramı ve Bu Kavramın Divan Şairleri Tarafından Kullanımı. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, Kış, 447–461. https://ajindex.com/articles/764084

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Aksoyak, İ. H. ve Arslan M. (2018). Haşmet Divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları 14.08. 2020 tarihinde https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57256,hasmet-divanipdf.pdf?0 adresinden erişildi. Armutlu, S. (2002). Gazneliler ve Selçuklular döneminde edebi gelenek. Türkler Ansiklopedisi Içinde ( c. 5, ss. 872-879) Ankara:
  2. Yeni Türkiye Yayınları.
  3. Arslan, M. (2018). Bursalı İffet divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları 14.08.2020 tarihinde https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/59882,bursali-iffet-divanipdf.pdf?0 adresinden erişildi. Atalar, M. (1981). Osmanlı padişahları. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24 (1), 425- 460. Atlansoy, K. (1998), Bursa şairleri Bursa vefeyatnamelerindeki şairlerin biyografileri. Bursa: Asa Yayınları.
  4. Batislam, D. (2006). 16. yüzyil divan şairi Cinânî’nin hediye konulu iki şiiri. Türklük Bilimi Araştırmaları 20, 7-15.
  5. Bilkan, A. F. (1997). Nâbî divânı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  6. Çıpan, M. (1991). Fasîh Ahmed Dede Hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve Divan’ının tenkitli metni. Yayımlanmamış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi,
  7. Konya. Çobanoğlu, F. (2006). Enderunlu Ferîd İbrahîm Dîvâni’nin Metni ve İncelemesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi,
  8. İstanbul.
  9. Çoruhlu, T. (2012). Tuğ. TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) içinde (c. 41, ss.331). İstanbul:
  10. Diyanet Vakfı Yayınları.
  11. Demirel, Ş. (2017). Şehrî divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. 14.08. 2020 tarihinde https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56340,sehri-divanipdf.pdf?0 adresinden erişildi. Durmuş, T. (2009). Tutsan elini ben fakirin Osmanlı edebiyatında hamilik geleneği. İstanbul:
  12. Doğan Kitap. Ergin, A. Ş. (1996). Yozgatlı Mehmed Said Fennî Divanı. Ankara:
  13. Yozgat Belediyesi Yayınları.
  14. Erünsal, İ. ( (1984). Türk edebiyatı tarihinin arşiv kaynakları II-Kanuni Sultan Süleyman Güler, K. ve Yaşar, K. (20079. Divan şiirinde câize (Şair, patron, hâmî ilişkisi) üzerine değerlendirmeler I. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,18, 1-35.
  15. İnalcık, H. (2003). Şâir ve patron, patrimonyal devlet ve sanat üzerinde sosyolojik bir inceleme. Ankara:
  16. Doğu-Batı Yayınları.
  17. İpekten, H. (1996). Divan edebiyatında edebî muhitler. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  18. İpekten, H. (2019). Nâ’ilî-i Kadîm divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları 14.08. 2020 tarihinde https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/67155,naili-i-kadim-divanipdf.pdf?0
  19. Adresinden erişildi. İsen, M. (2012). Geleneğe direnen bir şair: Nâbî. M