Dergiler / GRID - Mimarlık Planlama ve Tasarım Dergisi / 2022 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Bulgar kiliselerinde t plan şeması: 19. Yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti Kırkkilise Sancağı kiliseleri

T-shaped plan in Bulgarian churches: Ottoman state Kırkkilise sanjak churches in the late 19th century

Sayfa
226–249
Yayın Tarihi
2022-07-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu plan şemasına veya benzerlerine, Osmanlı Devleti genelinde çok sık rastlanmamakla birlikte, Edirne, Yunanistan, Bulgaristan gibi Balkan yerleşimlerindeki 19. yüzyıl sonları Bulgar kiliselerinde kullanıldığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin Edirne Vilayeti’ne bağlı Kırkkilise Sancağı’nda, Bulgarların kiliselerini özgürce inşa edebildikleri dönem olan Bulgar Eksarhlığı döneminde (1870-1913) inşa edilmek üzere tasarlanmış Bulgar kiliselerinin mimarisi incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu plan şemasına veya benzerlerine, Osmanlı Devleti genelinde çok sık rastlanmamakla birlikte, Edirne, Yunanistan, Bulgaristan gibi Balkan yerleşimlerindeki 19. yüzyıl sonları Bulgar kiliselerinde kullanıldığı tespit edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma kapsamında incelenen kiliselerin büyük kısmının Kırkkilise Sancağı Merkez Liva Belediye Kalfası Ziyo tarafından tasarlanmış olması, 19. yüzyıl sonlarında Kırkkilise Sancağı’ndaki gayrimüslim mimarisinin oluşumunda, özellikle Bulgar kiliselerinin tasarımında, gayrimüslim bir kalfa olan Ziyo’nun etkisinin büyük olduğunu da gözler önüne sermiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bulgar · Kilise mimarisi · Kırkkilise (Kırklareli)

Özet

Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin Edirne Vilayeti’ne bağlı Kırkkilise Sancağı’nda, Bulgarların kiliselerini özgürce inşa edebildikleri dönem olan Bulgar Eksarhlığı döneminde (1870-1913) inşa edilmek üzere tasarlanmış Bulgar kiliselerinin mimarisi incelenmektedir. Bu dönemde, Bulgar nüfusunun en yoğun olduğu yerleşimlerden biri olması sebebiyle, Kırkkilise Sancağı, çalışma alanı olarak seçilmiştir. Sözü edilen dönemde tasarlanan kiliselerin Osmanlı Arşivi’nden edinilen plan şemaları ve cepheleri analiz edilmiş, bir araya getirilerek tek pafta üzerinde sunulmuştur. Kiliselerin mimari özellikleri de bu belgelerden saptanarak, ayrı bir tablo üzerinde aktarılmıştır. İncelenen verilere göre, kiliselerin büyük çoğunluğunda, narteksi kuzey ve güneyden genişleyen, T plan şemasının kullanıldığı dikkati çekmiştir. Bu plan şemasına veya benzerlerine, Osmanlı Devleti genelinde çok sık rastlanmamakla birlikte, Edirne, Yunanistan, Bulgaristan gibi Balkan yerleşimlerindeki 19. yüzyıl sonları Bulgar kiliselerinde kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen kiliselerin büyük kısmının Kırkkilise Sancağı Merkez Liva Belediye Kalfası Ziyo tarafından tasarlanmış olması, 19. yüzyıl sonlarında Kırkkilise Sancağı’ndaki gayrimüslim mimarisinin oluşumunda, özellikle Bulgar kiliselerinin tasarımında, gayrimüslim bir kalfa olan Ziyo’nun etkisinin büyük olduğunu da gözler önüne sermiştir.

Abstract

This study is about the architecture of the churches designed in the Kırkkilise sanjak belonging to Edirne province of the Ottoman Empire between 1870-1913. This was a period when the Bulgarians in the Ottoman Empire could freely build their churches. The Kırkkilise location was chosen as the focus of the study since it was one of the provinces with the highest Bulgarian population during the aforementioned period. The study's methodology included an analysis and taken from the plan schemes and facades of the churches designed in this period. As a result, it was determined that the T-shaped plan scheme, which extended from the narthex to the north and south, was used in Bulgarian churches in the late 19th century, unlike the plan scheme of other churches. In the same period, this plan scheme was also used in Edirne, located to the west of Kırkkilise (Kırklareli), Bulgaria and Greece which are all situated in the Balkans. The study also uncovered that, a non-Muslim journeyman, Ziyo, played a major role in the formation of non-Muslim architecture in Kırklareli, especially in the design of many Bulgarian churches.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KÜÇÜK, S. G. (2022). Bulgar kiliselerinde t plan şeması: 19. Yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti Kırkkilise Sancağı kiliseleri. GRID - Mimarlık Planlama ve Tasarım Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 2, 226–249. https://ajindex.com/articles/762120

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Açıkgöz, Ş. G. & Ahunbay, Z. (2008). 19. yüzyıl Kayseri kiliseleri için koruma önerileri [Conservation proposals for the 19th century churches in Kayseri]. İtü Dergisi/a, 7(2), 26-37.
  2. Akın, V. (1997). Kırklareli adının tarihçesi [History of Kırklareli name]. Pamukkale University Journal of The Faculty of Education, 2, 9-11.
  3. Aydın, M. (2002). Kilise [The church]. Turkey religious foundation Islam Encylopedia, (26), 16-18.
  4. Aydın, E. & Özügül, A. (2019). Mudanya’nın 19. yüzyıl Rum kiliseleri [19th century Greek churches of Mudanya]. Journal of Art History, 28 (2), 631-673.
  5. Benian, E. (2004). Edirne’de iki hıristiyan yapısı: Bulgar Ortodoks kiliseleri (Kıyık, Uzunkaldırım) [Two christian buildings in Edirne: Bulgarian Orthodox Churches (Kıyık, Uzunkaldırım)](Unpublished master’s thesis). Trakya University, Edirne. Bilmiş, H. G. (2020). Construction grant for ebniye master builders in the late Ottoman Era. Art-Sanat, 14, 17-38.
  6. Bora, C. (1981). Güzel sanatlarımız, tarihten bir yaprak [Our fine arts, a leaf from history], Journal of Architecture, (1), 163. Büktel, Y. (2017). Türk ve Yunan Trakya’sında “U” narteksli geç dönem kiliseleri [Late period churches with "U" narthex in Turkish and Greek Thrace]. International Journal of Social and Humanities Sciences, 1(2), 140. Büktel, Y. (2018). “U” narteksli geç dönem kiliseleri II – Ayvalık [Late period churches with “U” Narthex II–Ayvalık]. International Journal of Social and Humanities Sciences, 2(2), 65-84.
  7. Can, S. (2014). Balyan ailesi ve Osmanlı imar sektöründeki yeri [The Balyan Family and its place in the Ottoman construction sector]. In Turks and Armenians in History, Socio-Economic Life, ed. M. M. Hülagü, M. Şaşmaz, vol. 5, 113-123.
  8. Ankara, Turkey: Turkish History Association. Cerasi, M. (1988). Late-Ottoman architects and master builders, Muqarnas, 5, 87-102. Çatalca kazasına tabi Boğazköy'ünde bir bab kilise inşası. [The construction of a church in Boğazköy, in Çatalca district]. (H. 1308, M. 1890). BOA.İ.DH.1218/95376 (İrade, Dahiliye,, Dosya no: 1218, Gömlek no: 95376, Tarih: Hicri 13.07.1308), Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Ankara. Edirne vilayeti dahilinde Pınarhisar nahiyesinde Bulgarlar'a mahsus bir kilise yapılması talebi. [Demand to build a church for Bulgarians in Pınarhisar village within Edirne province]. (H. 1300, M. 1883). BOA.Y.A.RES.21/42 (Yıldız, Resmi Maruzat, Dosya no: 86, Gömlek no: 69, Tarih: Hicri. 1.12.1300). Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Ankara.
  9. Eldem, S.