Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAyrıca o, yöntemi bazen “muhdesâtın sıfatlara delâleti” gibi farklı isimlerle kullanmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Şâhid ile gâibe istidlâl, mütekaddimîn kelâmının temel yöntemi olarak, Muʽtezile, Mâtürîdî ve Eşʽarî kelâmcılar tarafından farklı yoğunluklarda kullanılmıştır. Mâhiyeti, bilgisel değeri ve kelâmda kullanılmaya elverişli olup olmaması gibi farklı açılardan tartışılagelen bu yöntem hakkında kelâmcıların nasıl bir tutum sergilediği önemlidir. Nesefî, Mâtürîdî ekolde, sistematik ve metodik üslubuyla temayüz etmiş büyük bir kelâmcıdır. Maharetle kullandığı semantik metodu üzerine farklı çalışmalar yapılmıştır. Ancak şâhid ile gâibe istidlâl metoduna yaklaşımı, müstakil bir çalışmaya konu olmamıştır. Nesefî’nin yönteme yaklaşımının ayırt edici özellikleri şunlardır: Nesefî yöntemi analoji seviyesinden, ta’lîl/burhânî kıyâs seviyesine yükseltmeye çalışmıştır. İkinci olarak, söz konusu yöntemi teoride kabul etmiş, bazı görüşlerini desteklemek için yönteme başvurmuş ancak ağırlıklı olarak muhalifleriyle yaptığı tartışmalarda yöntemi gündeme getirmiş ve adeta onların hatalı görüşlerinin temeli olarak, bu yöntemi yanlış kullanmalarını göstermeye çalışmıştır. Ayrıca o, yöntemi bazen “muhdesâtın sıfatlara delâleti” gibi farklı isimlerle kullanmıştır.
Abstract
Method of al-istidlāl bi al-shāhid ‘alā al- ghā’ib has been used in different intensities by Mu‘tazilī, Māturīdī and As̲h̲ʿarī theologians (mutakallimûn) as the basic method of mutaqaddimūn’s (predecessors) theology. It is significant what kind of attitude the theologians have about this method, which has been discussed on different perspectives such as its nature, informational value and whether it is suitable for use in theology. al-Nasafī was a great theologian who had been distinguished with his systematic and methodical Uṣūl in al-Māturīdiyya. There have been different studies on the semantic method that he used masterfully. However, there is no study which is only interested in his approach to method of the istidlāl bi al-shāhid ‘alā al- ghā’ib. The distinctive features of al-Nasafī’s approach to this method are as follows: al-Nasafī tried to raise the method from the level of analogy to the level of ta‘līl/al-Ḳiyās al-burhānī (syllogizm). He accepted the method in theory and resorted it to support his ideas. At the same time, al-Nasafī mainly apllied to the method in his discussions with the opponents and tried to show their misuse of this method as the main reason for their erroneous views. He sometimes mentioned about the method with different name, such as Dalāla al-muhdathāt ‘alā al-ṣifāt.