Dergiler / Batman Akademi Dergisi / 2021 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Anadolu Topraklarında Farsça Edebiyatın Kökleri

Sayfa
173–206
Yayın Tarihi
2021-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu şiirler, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı hükümdarlarının edebî dünyasını yansıtmasının yanı sıra İran edebiyatının Anadolu topraklarında ne derece kabul gördüğünü ortaya koyması açısından da son derece önemlidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İran, tarih boyunca büyük bir medeniyet olarak özellikle de edebiyat alanında geniş bir coğrafyada etkili olmuş ve söz konusu ülkelerin edebiyatında derin izler bırakmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fars edebiyatının özellikle Anadolu topraklarında etkili olmasında ise en büyük pay şüphesiz İranlı şair, yazar ve ariflere aittir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu şiirler, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı hükümdarlarının edebî dünyasını yansıtmasının yanı sıra İran edebiyatının Anadolu topraklarında ne derece kabul gördüğünü ortaya koyması açısından da son derece önemlidir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mesnevi · Divan-ı Hafız · Sultan Melikşah

Özet

İran, tarih boyunca büyük bir medeniyet olarak özellikle de edebiyat alanında geniş bir coğrafyada etkili olmuş ve söz konusu ülkelerin edebiyatında derin izler bırakmıştır. Fars edebiyatının özellikle Anadolu topraklarında etkili olmasında ise en büyük pay şüphesiz İranlı şair, yazar ve ariflere aittir. Anadolu’nun, Türkler tarafından fethedilmesinden sonra iktisadi refahın, düşünce özgürlüğünün ve düzenli devlet idaresinin hâkim olduğu, güzel sanatların geliştiği bir saha olmasında; Selçuklu sultan ve devlet adamlarının şairlere, din ve ilim insanlarına karşı saygılı, himayeci ve cömert tutumları önemli rol oynamıştır. Bu sayede Anadolu’ya İran taraflarından pek çok âlim, mütefekkir ve sanatkâr gelmiş ve ortaya konulan eserlerle Farsçanın Anadolu’da nüfuz alanı genişlemiştir. Farsçanın bu etkisi özellikle Selçuklu Dönemi’nde zirveye ulaşmış ve sonrasında Osmanlı Dönemi’nde gittikçe derinlik kazanmıştır. Bu çalışmada Anadolu topraklarında Farsça edebiyatın yaygınlaşmasını sağlayan İranlı şair, yazar ve arifleri, ayrıca tarihî seyir içerisinde bazı Türk devlet yöneticilerinin şiirlerini kısaca inceleyerek bazı önemli şiirleri tercümeleriyle sunmaya çalışacağız. Bu şiirler, Selçuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı hükümdarlarının edebî dünyasını yansıtmasının yanı sıra İran edebiyatının Anadolu topraklarında ne derece kabul gördüğünü ortaya koyması açısından da son derece önemlidir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇELİK, R. (2021). Anadolu Topraklarında Farsça Edebiyatın Kökleri. Batman Akademi Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 173–206. https://ajindex.com/articles/740660

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Alptekin, Coşkun – Altun, Ara. “Artuklular”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. III/415-419. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1991.
  2. Anabasis, Xenophon. Zendegî-nâme-i Kûroş-i Bozorg. (Çev.) Hoşyâr Ruhsanî. Encumen-i Pejuhişy-i İran Şehr. Arı, Ahmet. “Fars Şiiri mi Farsça Şiir mi? Klasik Türk Şiir Geleneğinin Oluşumu ve Sınırları Hakkında Düşünceler”. Bilig (Bahar, 2003), 25/173. Arya, Gulam Ali. “Âğâzi Şi’ri Farsi-î derî der serzemin-i Fârs”. Nâme-i Parsi, 1375, 2/35-55.
  3. Ateş, Ahmet. “Anadolu Kütüphanelerinde Mühim Yazmalar”. Tarih Vesikaları 1/16 (1965), 163-164. Avfî, Muhammed. Tezkire-i Lubâbu’l-Elbâb. neş. Edward G. Browne - Mîrzâ Muhammed-i Kazvînî. (Çev.) Muhammed Abbâsî, çap. Mümtâz, Tahran 1361, 24 Aydın, Şadi. “Farsça Divan Sahibi Osmanlı Sultanları ve Divanlarının Nüshaları” Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2/6 (Yaz 2002), 46. Bahar, Muhammed Takî: Sibkşinâsi. Tahran: İntişârat-i Emîr-i Kebîr, 6. Baskı, 1992.
  4. Bayram, Mikail. “Anadolu’da Te’lif Edilen İlk Türkçe Eser Meselesi”. Erdem 12/36 (Temmuz 2000), 899-906.
  5. Bayram, Mikâil. “Selçuklular Zamanında Tokat Yöresinde İlmî ve Fikrî Faaliyetler”. Türk Tarihinde ve Kültüründe Tokat Sempozyumu (Tokat, 2-6 Temmuz 1986), Ankara: 1987, 31-32.
  6. Bedrüddin, Muhammed Kâzım. “Nokat-i Kûtah Der Movredi Bustan ve Gülistân-i Sa‘di”. Dîdar-i Âşina Tahran 1387 91/20. (Erişim 12.04.2021). https://hawzah.net/fa 2021
  7. Cahen, Claude. Le Malik-nameh et l-Historie des Origines Seldzukides, Oriens 2 (Paris 1949)31-65
  8. Krşidem, Pre-Ottoman, Turkey. Ceyhan, Semih. “Mesnevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. XXIX/325-334. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2004.
  9. Değirmençay, Veyis. Karakoyunlu Hükümdarı Cihânşâh ve Farsça Şiirleri Divan-ı Hakîkî. Erzurum: Erzurum Atatürk Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1. Baskı, 2004.
  10. Dobra, Seyhan. “Türkiye Selçuklu ve Beylikler Devrinde Kitap İthâf Etme Geleneği”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social and Cultural Studies) II/4 (2016), 107-128.
  11. Efşar, İrec. “Beyânü’s-Sana‘at”. Neşriyye-i Ferheng-i Îran Zemîn 5 (1336) 278-458. Erdoğan Merçil. Müslüman Türk Devletleri Tarihi. Bilge Kültür Sanat, 8. Baskı, (İstanbul 2013). Firûzanfer, Bedîuzzaman. “Şi’r ve Şair Rûdekî”. Danişgâhi Edebiyat-i Ulûmi İnsâni, (Ferverdin 1338), 3-4/96. Gemici, Nurettin. “Son Dönem Osmanlı Aydınlarında Farsçanın Tesiri ve İbnülemin Mahmud Kemal (ö. 1957) Örneği”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi (2015), 15/167-194.
  12. Hacıgökmen, Mehmet Al