Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2017 / Cilt: 4 - Sayı: 11

İrevan Hanlığı’nın Nüfusu

The population of the Iravan Khanate

Sayfa
25–57
Yayın Tarihi
2017-05-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İrevan Hanlarının nüfus politikaları, diğer hanlıkların politikaları ile mukayeseli incelenerek,son derece başarılı nüfus politikası takip edildiği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Azerbaycan’ın kadim topraklarından olan İrevan Hanlığı’nın nüfusunun incelenmesi, günümüzün siyasi ve sosyal jeo-politiği açısından önem taşımaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aynı zamanda Rus Çarlığının sömürge siyasetinin bir sonucu olarak, 1828 yılında Türkmençay ve 1829 yılında Edirne Antlaşmalarının müeyyideleri gereğince Kaçar Hanedanı yönetimindeki İran ve Osmanlı Devleti topraklarından İrevan Hanlığı’nın topraklarına Ermenileri toplu şekilde göç etmeye teşvik etmiş oldukları görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:İrevan Hanlarının nüfus politikaları, diğer hanlıkların politikaları ile mukayeseli incelenerek,son derece başarılı nüfus politikası takip edildiği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İrevan Hanlığı · Nüfus sayısı · Etnik içeriği

Özet

Azerbaycan’ın kadim topraklarından olan İrevan Hanlığı’nın nüfusunun incelenmesi, günümüzün siyasi ve sosyal jeo-politiği açısından önem taşımaktadır. Günümüzdeki Ermenistan Cumhuriyeti, kadim İrevan hanlığının toprakları üzerinde ikame etmekte olup, bu toprakların kendilerine ait olduğunu iddia etmektedirler. Ancak, başta seyahatnameler olmak üzere kaynaklar ve arşiv belgeleri, bu iddiaların asılsız olduğunu kanıtlamaktadır. İrevan Hanlığı’nı ziyaret etmiş olan seyyahlar, Azerbaycan Türklerinin bu bölgenin nüfusunun çoğunluğunu oluşturduğunu belirtmişlerdir. İlgili çalışmada, İrevan Hanlığı’nın siyasi, sosyal, dini ve nüfus yapısı dönemin kaynaklarına dayanılarak incelenmeye çalışılmıştır. İrevan Hanlarının nüfus politikaları, diğer hanlıkların politikaları ile mukayeseli incelenerek,son derece başarılı nüfus politikası takip edildiği tespit edilmiştir. Bu başarılı politikalar sayesinde, hanlık hakimiyeti altındaki bölgelere, daha çok nüfusun gelerek yerleştiği görülmektedir. Aynı zamanda Rus Çarlığının sömürge siyasetinin bir sonucu olarak, 1828 yılında Türkmençay ve 1829 yılında Edirne Antlaşmalarının müeyyideleri gereğince Kaçar Hanedanı yönetimindeki İran ve Osmanlı Devleti topraklarından İrevan Hanlığı’nın topraklarına Ermenileri toplu şekilde göç etmeye teşvik etmiş oldukları görülmektedir. Aynı zamanda, bu çalışmada Ermenilerin bölgede çoğunluk olabilmeleri için İrevan Hanlığı Türk ve Müslüman ahalisinin, baskı ve tehditle,komşu devletlere göç etmeye zorlanması da belgelerle ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract

The study of the population of the Iravan khanate, located on the primordial Azerbaijani lands is important in terms of the political and social geopolitics of our date. The present day Armenia Republic is located in the territory of former Iravan Khanate and Armenians, who claimed that this land belonged to them, are claiming it today as well. However, information from sources, in particular, travelogues and archival documents prove these claims unfounded. Travelers who were visited the Iravan khanate had noted that the majority of the population in the region consisted of Azerbaijani Turks. In the article, political and social as well as ethnic and religious composition of the Iravan khanate is analyzed based on various sources. In addition, the population policies of the Iravan khans is investigated in the article. It is emphasized in the article that Khans of Iravan pursued very successful population policy compared to the Khans of other Khanates, therefore, were able to attract more and more people to the khanate. At the same time, here is given the mass resettlement of Armenians from the Qajar Iran and the Ottoman Empire to the area of the Iravan khanate under the terms of the Turkmenchay Treaty in 1828 and the Edirne Treaty in 1829. The article also handles the oppression of the Turkic-Muslim population of the Iravan Khanate under the colonial policy of the Russian Empire and their forced migration to neighboring states, based on documents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MEMMEDOVA, İ. (2017). İrevan Hanlığı’nın Nüfusu. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 4 - Sayı: 11, 25–57. https://ajindex.com/articles/731379

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Arşiv belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA).Hattı-Humayun, nr. 6721-F; 6721-C BOA, TTD, No. 901, Revan livasının nüfus ve hasılatını mübeyyin mufassal defter, v. 1-585.
  2. BOA, TTD, No. 898, Revan eyaletinin havi olduğu livalardaki has, timar ve zeametleri havi icmal defteri, v. 1- 171. Gürcistan Cumhuriyeti Merkezi Devlet Tarih Arşivi, Fon. 3, vesika 52. QRİQORYAN, Vartan, 1958, İrevan xanlığı XVIII esrin sonlarında (1780-1800),
  3. EA, İrevan (Ermenice’den Azerbaycan Türkçesine çeviri S.Hasanov), Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Tarih Enstitüsü’nün İlmi Arşivi, Fon. 1, lis. 5, inv. 261. Карта Эриванской губернии с показанием границ уездов, полицейских участков и селских общин, составленный под. Ред. Кондратенко. Российский Государственный Военно-Исторический архив (РГВИА), ф. 414, оп. 1, д. 307. Опись армянским городам и селениям находящемуся в Персии учиненная жившим оной около 10 летах Карабахским дворянином Лазаром Мелик Нубаровым в 1829 году. Российский Государственный Военно-Исторический Архив (РГВИА), ф. 446, оп. 1, д. 175. Список армянских селений в Персии, составленный Лазар Мелик-Нубаровым 24 марта 1827 года. Тифлис. РГВИА, ф. 446, оп. 1, д. 170. Basılmış arşiv belgeleri Акты, собранные Кавказской Археографической Комиссией (АКАК), 1868, т.II, в типографии Главного Управления наместника Кавказского, Тифлис. АКАК, 1870, т. IV, в типографии Главного Управления наместника Кавказского, Тифлис, dok. 1111- 1112. AKAK, 1878, т. VII, в типографии Главного Управления наместника Кавказского, Тифлис, док. 438. AKAK, т. VII, док. 512. AKAK, т. VII, док. 618. AKAK,т. VII, док. 622. AKAK,т. VII, док.623. AKAK, т. VII,док. 829. AKAK, т. VII,док. 830. Армяно-русские отношения в первой трети XVIII века. (Сб.документов), 1964, т.II, ч. I, Изд-во АН АрмССР, Иреван, док. № 85. İrevan Eyaletinin İcmal Defteri,1996, (Araştırma, Tercüme, kayıt ve ilavelerin müellifleri Ziya Bünyadov ve Hüsameddin Memmedov (Qaramanlı), ilm, Bakü. Кавказский сборник, 1901, т. XXII, типография Канцелярия Главноначальствующаго гражданскою частью на Кавказе, Тифлис. Osmanlı Devleti ile Azerbaycan Türk Hanlıkları Arasındaki Münasipetlere Dair Arşiv Belgeleri, 1992, c. I, Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı yayınları, Ankara. “Отношение ген. Тормасова к военному министру от 19 апреля 1811 г”. Акты собранные Кавказской Археографической Комиссией (АКАК), 1870, т.IV, в типографии Главного Управления наместника Кавказского, Тифлис, д.1154. “Рапорт князя Севарсемидзе ген. Ермолову, от 15 июля 182