Dergiler / ATEBE / 2021 / Sayı: 5

Modern Dönemde Ulema-Aydın Paradoksunun Oluşumu ve Etkileri

The Formation and Effects of the Ulama-Intellectual Paradox in the Modern Period

Dergi
ATEBE
Sayfa
137–151
Yayın Tarihi
2021-06-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yöntemle araştırmanın konusunu oluşturan dönem eleştirel bir gözle incelenip, doğru bir şekilde tahlil edilmeye gayret edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Makalenin temel fikirlerinden birisi, kendine has özgür ve değişime açık yapısıyla, diğer kültürlerdeki eşdeğerlerinden farkını ortaya koyan ulemanın, Osmanlı Devleti’nin başarısında büyük rolü olduğu öngörüsüdür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Makalede ele alınan temel problem, 18. ve 19. asırlara gelince ulemada görülen hızlı prestij düşüşünün manipüle edilip edilmediğini ortaya koymaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yöntemle araştırmanın konusunu oluşturan dönem eleştirel bir gözle incelenip, doğru bir şekilde tahlil edilmeye gayret edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ulema · Aydın · Tanzimat

Özet

Makalenin temel fikirlerinden birisi, kendine has özgür ve değişime açık yapısıyla, diğer kültürlerdeki eşdeğerlerinden farkını ortaya koyan ulemanın, Osmanlı Devleti’nin başarısında büyük rolü olduğu öngörüsüdür. Devletin yüksek eğitim kurumları olan medreselerde eğitim faaliyetlerini yürüten bu ulema (ilmiye teşkilatı); ilmi birikimi, hayatı anlamlandırma çabaları, evrensel bakış açıları ile topluma yön verebilecek seviyedeydi. Makalede ele alınan temel problem, 18. ve 19. asırlara gelince ulemada görülen hızlı prestij düşüşünün manipüle edilip edilmediğini ortaya koymaktır. Makalenin önemsediği diğer bir mesele, 1839 Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra daha çok Batı kültürünün etkisi ile ulemanın karşısında konuşlanan aydınlardır. Bu aydınlar kısa sürede ulemanın Osmanlı Devleti’ndeki yerini almaya başlamış ve Batı kültürünün bir nevi temsilcileri pozisyonuna gelmişlerdir. Bu yeni reformistlerin, İslâm dünyasında Müslümanlığı muhafaza ederken Batılılaşmayı amaçlamaları yeni bir ikilem oluşturmuştur. Makalenin amacı, ortaya çıkan bu paradoksu tarihsel zemininde incelemek, toplum üzerinde nasıl bir etki ve algı oluşturduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmada “tarihî araştırma yöntemi” kullanılmıştır. Bu yöntemle araştırmanın konusunu oluşturan dönem eleştirel bir gözle incelenip, doğru bir şekilde tahlil edilmeye gayret edilmiştir.

Abstract

One of the main ideas of the article is the foresight that the organization of the ulama, which distinguishes itself from its counterparts in other cultures with its unique free and open-to-change structure, played a major role in the success of the Ottoman Empire. Carrying out educational activities in madrasahs, the higher educational institutions of the state, the ulama (the organization of ‘ilmiyyah) was at a level that could lead the society with its scientific accumulation, efforts to make sense of life, and universal perspectives. This article discusses whether the rapid decline of the ulama in the 18th and 19th centuries has been manipulated or not. Another issue that the article pays attention to is the intellectuals who were opposed to the ulama under the influence of Western culture after the declaration of the 1839 Tanzimat Edict. These intellectuals started to replace the ulama in the Ottoman Empire in a short time and became a kind of representatives of the Western culture. A new dilemma was that these new reformists aimed to become Westernized while preserving Islamic values in the Islamic world. The aim of the article is to examine this paradox in its historical background and to reveal what kind of effect and perception it creates on the society. "Historical research method" was used in the research. Through this method, the period that constitutes the subject of the study has been critically examined and attempted to be analyzed correctly.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AKIN, A. (2021). Modern Dönemde Ulema-Aydın Paradoksunun Oluşumu ve Etkileri. ATEBE, Sayı: 5, 137–151. https://ajindex.com/articles/720630

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Abalıoğlu, Yunus Nadi. İhtilal-i İnkılab-ı Osmanî, 31 Mart-14 Nisan 1325. Dersaadet: Matbaa-i Cihan, r. 1325/1914.
  2. Ahmetoğlu, Selim. “31 Mart İsyanı’nın Trabzon’daki Yankıları”. Türkiyat Mecmuası 21/2 (2011), 1-18.
  3. Akarlı, Engin Deniz. “Osmanlı Topraklarında Cemaatlerin Hak ve Durumları: Genel Düşünceler”. ed. Azmi Özcan. Osmanlı Devleti’nde Din ve Vicdan Hürriyeti. 27-40. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2000.
  4. Akan, Murat. Üst akıl: Derin İktidarın Küresel Efendileri. İstanbul: Hayat Yayınları, 2016.
  5. Akgül, Mehmet, Türk Modernleşmesi ve Din. Konya: Çizgi Kitabevi, 1999.
  6. Albayrak, Sadık, Son Devir Osmanlı Uleması. 5 Cilt. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 1996.
  7. Alkan, Ahmet Turan. “Ordu Siyaset İlişkisinin Tarihine Bir Derkenar: 31 Mart Vakası ve Sonuçları”. Osmanlı: Siyaset, 2 (1999), 420-429.
  8. Alsen, Mesud Zeki. Mustafa’nın Romanı Hürriyet Pervanesi. İstanbul: Ahmet Halit Kitabevi, 1943. Sırat-ı Müstakim, “Rusya'da Ulema” 3 /77 (r. 11 Şubat 1325/24 Şubat 1910), 40. Aslan, Taner. “31 Mart Hadisesi Üzerine Vilayetlerde Çıkan Olaylar Karşısında Alınan Tedbirlere ve Askerî Faaliyetlere Dair Yazışmalar” Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 28 (2010), 1-26.
  9. Aysal, Necdet. “Örgütlenmeden Eyleme Geçiş: 31 Mart Olayı”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 10/37-38 (2006), 15-55.
  10. Bagader, Ebubekir. Modern Çağda Ulema. çev. Osman Bayraktar. İstanbul: İz Yayıncılık, 1991.
  11. Balta, Evengalia. “Osmanlı Devleti’nde Rum Millet ve Ekonomik Gelişmişlikleri”. ed. Azmi Özcan. Osmanlı Devleti’nde Din ve Vicdan Hürriyeti. 229-248. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2000.
  12. Bayar, Celal. Ben de Yazdım, Milli Mücadeleye Gidiş. 8 Cilt. İstanbul: Baha Matbaası, 1967.
  13. Berkes, Niyazi. İslamlık, Ulusçuluk, Sosyalizm. İstanbul: Bilgi Yayınevi, 1975.
  14. Berkes, Niyazi. Türkiye'de Çağdaşlaşma. İstanbul: İstanbul Matbaası, 1978.
  15. Berkes, Niyazi. Teokrasi ve Laiklik., İstanbul: Adam Yayınları, 1984.
  16. Birand, Kamuran. “Türk Düşüncesinde Avrupalılaşma Hareketleri”. AÜİF Dergisi, 4/1-4 (1957), 96-102.
  17. Cesur, Ertuğrul. Dr. Ali Şeriati İslam Bilim ve Bir İdeoloji Olarak İslamcılık, İstanbul: Bakış Yayınları, 2007.
  18. Cevad, Ali. İkinci Meşrutiyetin İlanı ve Otuzbir Mart Hadisesi. nşr. Faik. Refik Unat. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1985.
  19. Ergin, Osman Nuri. Türkiye maarif tarihi. 5 Cilt. İstanbul: Eser Neşriyat, 1997.
  20. Giddens, Anthony. Modernliğin Sonuçları. çev. Ersin Kuşdil. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1994.
  21. Güngör, Erol. Tü