Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 57

Te’vîlü Muhtelifi’l-Hadîs İlminde İbn Hacer el-Askalânî ve Bedrüddîn el-‘Aynî'nin Yöntem Karşılaştırması: Fetḥu’l-Bârî ve ‘Umdetü’l-Ḳārî Üzerinde Uygulamalı Çalışma

Comparing the Approach of Ibn Hajar al-Asqalānī and Badr ad-Din al-Aynī in the Interpretation of Mukhtalaf al-Hadīth: An Applied Study Through Fath al-Bārī and Umda al-Qārī

Sayfa
11–17
Yayın Tarihi
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca bu makalede genelde Hanefî muhaddis ve fakihlerin özelde ise İbn Hacer el-Askalânî ve Bedrüddin el-Aynî’nin çelişkili hadisleri uzlaştırma usullerinin farklılıklarına ışık tutulmuş, Fetḥu’l-bârî ve ‘Umdetü’l-ḳārî'deki bazı uygulamaların incelenmesinden, İbn Hacer'in, Bedruddin el-Aynî'den farklı olarak, çelişkili görünen hadisleri uzlaştırmanın mümkün olduğu yerlerde nesh görüşünü tercih etmediği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, fakihlerin ve hadis âlimlerinin hadislerden aslî ve tali hükümleri çıkarmada ve onları açıklamada ihtiyaç duydukları en önemli hadis ilmi türlerinden biri olan te'vîlü muhtelifi’l-ḥadîs ilmini ortaya çıkış tarihini ve muhtelifi’l-ḥadîs literatürünü özetle ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, Fetḥu’l-bârî ve ‘Umdetü’l-ḳārî özelinde, Hafız İbn Hacer el-Askalânî eş-Şafiî’nin (ö. 852/1449) ve Bedrüddîn el-‘Aynî el-Hanefî'nin (ö.855/1451) çelişkili hadisleri yorumlama yaklaşımlarını ayrıntılı biçimde karşılaştırmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca bu makalede genelde Hanefî muhaddis ve fakihlerin özelde ise İbn Hacer el-Askalânî ve Bedrüddin el-Aynî’nin çelişkili hadisleri uzlaştırma usullerinin farklılıklarına ışık tutulmuş, Fetḥu’l-bârî ve ‘Umdetü’l-ḳārî'deki bazı uygulamaların incelenmesinden, İbn Hacer'in, Bedruddin el-Aynî'den farklı olarak, çelişkili görünen hadisleri uzlaştırmanın mümkün olduğu yerlerde nesh görüşünü tercih etmediği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hadis · Muhtelifü’l-Hadis · Telif Yolları

Özet

Bu makale, fakihlerin ve hadis âlimlerinin hadislerden aslî ve tali hükümleri çıkarmada ve onları açıklamada ihtiyaç duydukları en önemli hadis ilmi türlerinden biri olan te'vîlü muhtelifi’l-ḥadîs ilmini ortaya çıkış tarihini ve muhtelifi’l-ḥadîs literatürünü özetle ele almaktadır. Çalışma, Fetḥu’l-bârî ve ‘Umdetü’l-ḳārî özelinde, Hafız İbn Hacer el-Askalânî eş-Şafiî’nin (ö. 852/1449) ve Bedrüddîn el-‘Aynî el-Hanefî'nin (ö.855/1451) çelişkili hadisleri yorumlama yaklaşımlarını ayrıntılı biçimde karşılaştırmaktadır. Her ikisinin de Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî şerhlerinde, çelişkili görünen hadisleri ele alıp üzerinde ayrıntılı biçimde durdukları ve meseleleri güzelce açıkladıkları bilinen bir husustur. Ayrıca bu makalede genelde Hanefî muhaddis ve fakihlerin özelde ise İbn Hacer el-Askalânî ve Bedrüddin el-Aynî’nin çelişkili hadisleri uzlaştırma usullerinin farklılıklarına ışık tutulmuş, Fetḥu’l-bârî ve ‘Umdetü’l-ḳārî'deki bazı uygulamaların incelenmesinden, İbn Hacer'in, Bedruddin el-Aynî'den farklı olarak, çelişkili görünen hadisleri uzlaştırmanın mümkün olduğu yerlerde nesh görüşünü tercih etmediği tespit edilmiştir.

Abstract

This article deals with a brief study of the history of the emergence of mukhtalifu’l-hadīth science and its literature, as it is one of the most important types of hadīth science that fuqahā‘a and muhadithūn need it in the deducing of the primary and secondary provisions and the explaining of the Prophetic hadīths. It includes a detailed comparative study between the approach of Hāfiz bn. Hajar al-Asqalānī al-Shāfi‘ī (d. 852/1449), and Badru’d-Din al-‘Aynī al-Hanafī (d. 855/1451) in the interpretation of mukhtalifu’l-hadīth through Fathu’l-Bārī and ‘Umdatu’l-Qārī. it was clarified that each of them was exposed to the study of seemingly contradictory texts in the folds of the explanation of the hadīths of al-Bukhārī and expanded on it and excelled in it. In addition, a glance has been shed in this article on the differences of muhadithūn and fuqahā‘a among the Hanafis scholars in arranging the ways of pairing in the interpretation of mukhtalifu’l-hadīth in general, and Ibn Hajar al-Asqalānī and Badru’d-Din al-‘Aynī in particular. It has been proven from the application of examples from Fathu’l-Bārī and ‘Umdatu’l-Qārī that Ibn Hajar does not expand on abrogation if it is possible to combine it, unlike Badru’d-Din al-‘Aynī.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KHAN, A. (2022). Te’vîlü Muhtelifi’l-Hadîs İlminde İbn Hacer el-Askalânî ve Bedrüddîn el-‘Aynî'nin Yöntem Karşılaştırması: Fetḥu’l-Bârî ve ‘Umdetü’l-Ḳārî Üzerinde Uygulamalı Çalışma. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 57, 11–17. https://ajindex.com/articles/713400

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. ‘Aynî, Ebû Muhammed Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. ‘Umdetü’l-ḳārî fî şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-‘Arabî, ts. Abdulazîz el-Buhârî, Alâüddîn Abdülazîz b. Ahmed b. Muhammed. Keşfü’l-esrâr şerḥi fi uṣûli’l-Bezdevî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İslâmî, ts. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail b. İbrâhîm el-Cu‘fî. el-Câmi'u’ṣ-ṣaḥîḥ. thk. Muhammed Züheyr b. Nâsıru’n-Nâsır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2001. Cevherî, Ebû Nasr İsmâîl b. Hammâd. eṣ-Ṣıḥâḥ Tâcü’l-luġa ve ṣıḥâḥu’l-'Arabiyye. thk. Ahmed Abdulğafûr ‘Attar. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-‘İlmi li’l-Melâyîn, 4. Basım, 1407/1987. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn Ebü’l-Meâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf. el-Burhân fî uṣûli’l-fıḳh. thk. Salâh b. Muhammed b. ‘Uveyzâ. 2 Cilt. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1418/1997. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. thk. Muhammed Muhyiddîn Abdulhamid. 4 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-‘Asriyye, ts. Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kūb b. Muhammed. el-Ḳāmûsü›l-muḥîṭ. Beyrut: Müessesetü’r-Risâleti li’t-Tıbâ‘a ve’n-Neşr ve’t-Tevzî‘, 8. Basım. 1426/2005. Gazalî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. el-Müstaṣfâ. thk. Muhammed Abdusselam Abduşşafiî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1413/1993. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. el-Kifâye fî ‘ilmi’r-rivâye. thk. Ebû Abdullah es-Sûragî. Medinetü’l-Münevver: el-Mektebetü’l-‘İlmiyye, ts. Hayyât, Usâme b. Abdullah. Muḫtelefü’l-ḥadîs beyne’l-muḥaddisîn ve›l-uṣûliyyîn ve’l-fuḳahâ. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1421/2001. Hind Mahmûd Sehlûl. el-Bedru’l-‘aynî ve cühûdihi fî ‘ulûmi’l-ḥadîs ve ‘ulûmi’l-luġa fî kitâbihi: ‘Umdetü’l-ḳārî fî şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. Suriye: Dâru’n-Nevâdir, 1429/2008.
  2. İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb ez-Züraî ed-Dımaşkī el-Hanbelî. Zâdü’l-me'âd fî hedyi ḫayri’l-'ibâd. 5 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 27. Basım, 1415/1994. İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed. el-Muṣannef. thk. Kemal Yusuf el-Hût. 8 Cilt. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd. 1409/1989. İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî el-Hemedânî. Mu'cemü meḳāyîsi’l-luġa. thk. Abdüsselam Muhammed Hârûn. 5 Cilt. Dâru’l-Fikr, 1399/1979.
  3. İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî. Fetḥu’l-bârî bi-şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1379/1960.
  4. İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Mu