Dergiler / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2015 / Sayı: 37

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE –dIydI VE –mIştI BİÇİM BİRİMLERİ ÜZERİNE

-

Sayfa
97–119
Yayın Tarihi
2015-06-14
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, -mIştI ve –DIydI birimlerinin yazı dili ve ağızlardaki kullanım sıklıkları, aralarındaki işlev farkı ortaya konacak; bu iki ek, Türkçede bitmişlik veya deneyimli bitmişliği ifade etmesi yönüyle ele alınacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:–DIydI ve –mIştI ekleri Türkçe dil bilgisi kitaplarında hikâye kategorisinde değerlendirilirken bazı çalışmalarda geçmişte bitmişlik bildiren ekler olarak belirtilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Her iki ekin aynı işlevde kullanıldığını belirten çalışmalar olduğu gibi aralarında işlev farkının olduğuna değinen araştırmacılar da vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, -mIştI ve –DIydI birimlerinin yazı dili ve ağızlardaki kullanım sıklıkları, aralarındaki işlev farkı ortaya konacak; bu iki ek, Türkçede bitmişlik veya deneyimli bitmişliği ifade etmesi yönüyle ele alınacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkçe · dil bilgisi · yüklem

Özet

–DIydI ve –mIştI ekleri Türkçe dil bilgisi kitaplarında hikâye kategorisinde değerlendirilirken bazı çalışmalarda geçmişte bitmişlik bildiren ekler olarak belirtilir. Her iki ekin aynı işlevde kullanıldığını belirten çalışmalar olduğu gibi aralarında işlev farkının olduğuna değinen araştırmacılar da vardır. Öte yandan bu eklerin Türkiye Türkçesi yazı diliyle ağızlarında kullanım sıklıkları bakımından farklılıkları göze çarpmaktadır. Ayrıca iki yüklemleştirici zaman ve görünüş açısından bitmişlik kategorisinde değerlendirilebilirken geçmişteki odaklılık derecesi bakımından da eklerin farklılıkları görülebilmektedir. Diller, bitmişlik görünüşü açısından çeşitli sınıflamaya tâbi tutulmakta, Türkçede de buna yönelik farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, -mIştI ve –DIydI birimlerinin yazı dili ve ağızlardaki kullanım sıklıkları, aralarındaki işlev farkı ortaya konacak; bu iki ek, Türkçede bitmişlik veya deneyimli bitmişliği ifade etmesi yönüyle ele alınacaktır.

Abstract

While –DIyDI and –mIştI suffixes are handled in Turkish grammar books in pluperfect category, they are referred in some studies as suffixes that state past perfect. Although there are studies which indicate both suffixes are used for the same function, there are also some other researchers who state they have some functional differences. Besides, the differences in the frequency of occurence of these suffixes in Turkish literary language and local dialects draw the attention. Moreover, while two predicative could be handled in perfect category in terms of tense and aspect, their differences could be seen with regards to perfect focality degree. Languages are classified from the point of perfect aspect and differences about them can also occur in Turkish. In this study, frequency of occurence of -mIştI ve –DıydI units in literary language and local dialects and the functional differences between them will be presented, also these two suffixes will be handled in terms of expressing past perfect and experiential perfect in Turkish

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİR, Y. D. D. İ. (2015). TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE –dIydI VE –mIştI BİÇİM BİRİMLERİ ÜZERİNE. Türklük Bilimi Araştırmaları, Sayı: 37, 97–119. https://ajindex.com/articles/708210

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. AKAR, Ali (2013),
  2. Muğla ve Yöresi Ağızları, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  3. Ankara.
  4. ARSLAN-Kechriotis, Z. Ceyda (2006), “‘Perfect’ in Turkish”, Turkic Languages, 10: 246-270.
  5. ASLAN, Sema (2012), “Türkiye Türkçesinde Ol- Yardımcı Fiilli Yapıların Görünüş-Zaman Bildirimindeki İşlevleri”, Bilig, 63: 11- 30. AYDEMİR, İ. Ahmet (2010),
  6. Türkçede Zaman ve Görünüş Sistemleri, Grafiker Yayınları,
  7. Ankara.
  8. BACANLI, Eyüp (2008), “Türkiye Türkçesindeki –miş Ekinin Dolaylılık ve Dolaylılık-Dışı Kullanımlarında Zamansal Atıf” Bilig, 44: 1-24.
  9. BANGUOĞLU, Tahsin (2000),
  10. Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  11. Ankara.
  12. BENZER, Ahmet (2008),
  13. Fiilde Zaman Görünüş Kip ve Kiplik, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.
  14. COMRIE, Bernard (1976),
  15. Aspect, Cambridge University Press, Cambridge. __________ (1985),
  16. Tense, Cambridge University Press, Cambridge. CSATÓ, Éva Ágnes (2000), “Turkish –miş and imiş-items. Dimensions of a functional analysis”, Evidentials –Turkic, İranian and Neighboring Languages, (Eds. Bo Utas & Lars Johanson), Mouton de Gruyter, Berlin and New York. s. 29-43.
  17. DAHL, Östen (1985),
  18. Tense and Aspect Systems, Blackwell, Oxford. DEMİR, İmdat (2012), Sarıgöl ve Yöresi Ağızları (İnceleme- Metinler- Sözlük), (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Kayseri. Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü DEMİR, Nurettin (2012), “Türkçede Evidensiyel”, Bilig, 62: 97-118. DİLÂÇAR, A. (1971), “Gramer: Tanımı, Adı, Kapsamı, Türleri, Yöntemi, Eğitimdeki Yeri ve Tarihçesi”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1971, s. 83-146.
  19. DOLUNAY, Salih Kürşat (2012),
  20. Türkiye Türkçesinde Zaman, Berikan Yayınları,
  21. Ankara.
  22. ERGİN, Muharrem (1993),
  23. Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları,
  24. İstanbul.
  25. GENCAN, Tahir Nejat (1979),
  26. Dilbilgisi, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  27. Ankara.
  28. GÖKSEL, Aslı and Kerslake, Celia (2005), Turkish: A Comprenensive Grammar, London and New York, by Routledge. GÜLSEVİN, Gürer (2002), Uşak İli Ağızları (Dil Ozellikleri-Metinler- Sözlük), Türk Dil Kurumu Yayınları,
  29. Ankara.
  30. IATRIDOU, Sabine & Elena Anagnostopoulo & Roumyana Izvorski (2001), “Some Observations About the Form and Meaning of the Perfect”, Anagnostopoulou &Izvorski(2001).pdf, s. 154-205. (02.09.2014) http://www-rcf.usc.edu/~pancheva/Iatridou,
  31. İLKER, Ayşe (2013), “Türkçede Zaman Adlandırmaları”, III. Ege Bölgesi Dilcileri Sürekli Çalıştayı (12-13 Nisan 2013),
  32. Muğla Üniversitesi,
  33. Muğla. JOHANSON, Lars (1971),
  34. Aspet im Turkishen, Vorstudien zu einer Beschreibung des türkeitürkischen Asp