KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2018 / Sayı: 43

TÜRK KÜLTÜRÜNDE MİTOLOJİK BİR KAHRAMAN OLARAK ÂŞIKLAR

Erhan Çapraz
Sayfa
53–65
Yayın Tarihi
2018-06-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu açıdan yazıda Joseph Campbell’ın ‘kahraman’ kavramsallaştırması temelinde bir değerlendirmeye girişilerek âşıkların mitolojik bir kahraman olarak da ele alınabileceği hususu ortaya konulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Âşık tarzı şiir geleneği, Türkistan’da teşekküle başlayan Türk sözel edebiyat geleneğinin en önemli yanıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hiç şüphesiz geleneğin bugünlere kadar ulaşmasında iletişim odaklarına bağlı “aktarıcı/anlatıcı/sanatkâr” vasfına sahip âşıkların katkısı büyüktür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu açıdan yazıda Joseph Campbell’ın ‘kahraman’ kavramsallaştırması temelinde bir değerlendirmeye girişilerek âşıkların mitolojik bir kahraman olarak da ele alınabileceği hususu ortaya konulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mitolojik kahraman · Şaman · Âşık

Özet

Âşık tarzı şiir geleneği, Türkistan’da teşekküle başlayan Türk sözel edebiyat geleneğinin en önemli yanıdır. Hiç şüphesiz geleneğin bugünlere kadar ulaşmasında iletişim odaklarına bağlı “aktarıcı/anlatıcı/sanatkâr” vasfına sahip âşıkların katkısı büyüktür. Ayrıca onlar, evren ve yaratılışla ilgili algıların hatırlatılması bağlamında “kültürel belleğin uzman taşıyıcıları” olarak da karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla âşıklar bu süreçte ‘mitik’ diyebileceğimiz bir varoluş süreci de yaşamışlardır. Bu süreci olası kılan şey ise ‘kompleks rüya motifi’dir. Şamanlığa kabul merasiminden itibaren bu motif kodlayıcı bir karakter kazanarak âşıkların mitolojik bir kahramana dönüşmesini sağlamıştır. Âşıkların eserlerinde karşımıza çıkan mitolojik tasavvur ve tasvirler varoluş sürecinde bu dönüşümün tezahürleri olarak da düşünülebilir. Ayrıca bazı âşıkların kültleşmeye doğru gitmeleri de doğrudan bu varoluş süreciyle ilintili olabilir. Bu açıdan yazıda Joseph Campbell’ın ‘kahraman’ kavramsallaştırması temelinde bir değerlendirmeye girişilerek âşıkların mitolojik bir kahraman olarak da ele alınabileceği hususu ortaya konulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çapraz, E. (2018). TÜRK KÜLTÜRÜNDE MİTOLOJİK BİR KAHRAMAN OLARAK ÂŞIKLAR. Türklük Bilimi Araştırmaları, Sayı: 43, 53–65. https://ajindex.com/articles/708112

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. AÇA, Mehmet (2017), “Türk Mitolojisinin Toprağı Yurt Kılan Simgeleri”, Motif Vakfı-Cumhuriyet Üniversitesi, Halk Kültüründe Toprak Uluslarası Sempozyumu (13-15 Ekim 2017, Sivas). ARSLAN, Mustafa (2015), “Kültürel Belleğin Uzman Taşıyıcıları Olarak Âşıklar”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S. 15/1, s. 1-6.
  2. ASSMANN, Jann (2015),
  3. Kültürel Bellek, Çev.: Ayşe Tekin, Ayrıntı Yay., İstanbul.
  4. AYDOĞDU, Betül (2011), Türk Edebiyatında Seyrânî Olgusu: Develili Seyrânî ve Eserleri (İnceleme-Metin), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri, Yayımlanmamış Doktora Tezi. BAŞGÖZ, İlhan (1986), “Hikâye Anlatan Âşık ve Dinleyicisi”, Folklor Yazıları, Adam Yay., İstanbul, s. 49-137.
  5. BAŞGÖZ, İlhan (1998), “Türk Halk Hikâyelerinin Yapısı”, Çev.: Serpil Cengiz, Folklor/Edebiyat, S. 14, s. 85-99.
  6. BAŞGÖZ, İlhan (2000), “Gosan’dan Ozana”, Folklor/Edebiyat, S. 24, s. 129-134.
  7. BAYAT, Fuzuli (2003), Köroğlu / Şamandan Âşıka, Alptan Erene, Akçağ Yay., Ankara.
  8. BAYAT, Fuzuli (2016),
  9. Mitten Tarihe, Sözden Yazıya Dede Korkut Oğuznameleri, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  10. CAMPBELL, Joseph (2013),
  11. Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, Çev.: S. Gürses, Kabalcı Yayınevi,
  12. İstanbul.
  13. CONNERTON, Paul (1999), Toplumlar Nasıl Anımsar?, Çev.: Alâeddin Şenel, Ayrıntı Yay., İstanbul ÇOBANOĞLU, Özkul (2006), Eminönü Merkezli Âşık Edebiyatı, Eminönü Belediyesi Yay., İstanbul.
  14. ELİADE, Mircea (1994),
  15. Ebedi Dönüş Mitosu, Çev.: Ü. Altuğ, İmge Kitabevi Yay., Ankara.
  16. GORDLEWSKİ, V. A. (1930), “Proyhoshteneia Osmanskogo Clova ‘Uzan’”, Yicenye Zapiski İnstututa Naradov Vostoka. GÖRKEM, İsmail (2009), “Dünden Bugüne ‘Türk Sözel Edebiyatı’: Değişim ve Dönüşüm”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 39, s. 411-422.
  17. GÖRKEM, İsmail (2016), “Türk Sözel Kültür Geleneği ve Karacaoğlan”, ESEN, Ahmet Şükrü, Anadolu Âşıkları-I Karacaoğlan, Haz.: Prof. Dr. İsmail Görkem, Türkiye İş Bankası Kültür Yay., İstanbul, s. 21-43.
  18. GÜNAY, Umay (1999), Türkiye’de Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüya Motifi, Akçağ Yay., Ankara.
  19. İVGİN, Hayrettin-KOZ, Sabri (2017), Geredeli Âşık Figanî (Hayatı-Sanatı-Şiirleri), Bolu Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay., Bolu. [KÖPRÜLÜ] Köprülüzâde M. F. (1914). “Saz Şâirleri 6- Âşık Teşkilatı ve Âşık Fasılları”, İkdam, 25 Nisan 1914.
  20. KÖPRÜLÜ, M. Fuad (2012/1), “Türk Edebiyatının Menşeʻi”. Edebiyat Araştırmaları I, Akçağ Yay., Ankara, s. 64-128.
  21. KÖPRÜLÜ, M. Fuad (2012/2). “Saz Şâirleri, Dün ve Bugün”. Edebiyat Araştırmaları I, Akçağ Yay., Ankara, s. 161-184.
  22. KÖPRÜLÜ, M. Fuad (2012c). “T