KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi / 2019 / Cilt: 8 - Sayı: 1

HALAÇLARIN MENŞEİ

Hasan BAYBURTLUOĞLU
Mehmet TEZCAN
Sayfa
632–654
Yayın Tarihi
2019-03-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca nümizmatik bulgular da bizi aydınlatan önemli kaynaklardır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Halaçlar üzerine Oğuz Kağan Destanı’nın Uygurca ve Farsça metinlerinden bilgiler elde etmekteyiz.
📊
Temel Bulgular & Veri:İslâm coğrafyacıları ve âlimleri söz konusu kavim üzerine bilgiler sunmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca nümizmatik bulgular da bizi aydınlatan önemli kaynaklardır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Halaç · Karluk · Eftalit

Özet

Halaçlar üzerine Oğuz Kağan Destanı’nın Uygurca ve Farsça metinlerinden bilgiler elde etmekteyiz. Bilhassa X-XIV. yy. İslâm coğrafyacıları ve âlimleri söz konusu kavim üzerine bilgiler sunmuştur. Ayrıca nümizmatik bulgular da bizi aydınlatan önemli kaynaklardır. Söz konusu kaynaklarda Halaçlar, “Kalaç, Halaç, Hılcî, Halacî” şeklinde geçmektedir. Yaşadıkları coğrafi bölge ise Tohâristan olarak gösterilmektedir. Halaçlar, Amuderya’nın güneyine erken inen Türk toplulukları arasındadır. Amuderya’nın güneyinde ilk olarak VII. yy.’ın son çeyreğinde Samingan vilayetinde bulunan iki Baktriya vesikasında isimleri “Xalaso” şeklinde geçmektedir. Çin yıllıklarında ise (Xin-Tangshu) aynı bölgede “Hedaluozhi”-“Gedaluozhi” isimleri ile belirirler. Amuderya’nın güneyinde elde edilen Brahmice yazılı sikkelerde “Hitivira Kharalaca” yani “Halaç İlteberi” yazılı paralar vesilesiyle izleri sürülebilmektedir. Menşeleri üzerine çeşitli görüşler vardır. Özellikle onların Karluklarla aynı kavim oldukları ve Eftalitlerin kalıntısı oldukları üzerine sunulan bilgiler önem ihtiva eder. Bu görüşlerden başka onların, Oğuzlara mensup olduğunu belirten tarihçiler de vardır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BAYBURTLUOĞLU, H., TEZCAN, M. (2019). HALAÇLARIN MENŞEİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 632–654. https://ajindex.com/articles/697588

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abaev, T. (2018). Tyurki-Hildji v Afganistane. S. S. Kamoliddin (Dü.). Problema Etnogeneza i Etniçeskoy İstorii Narodov Sredney Azii (s. 31-40) içinde. Saarbrücken: Lambert Academic Publishing. Ağca, F. (2016). Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı (Metin-Aktarma-Notlar-Dizin-Tıpkıbasım). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. Alram, M., & Lo Muzio, C. (2006). A New Coin Type of the Khalaj. Journal of Inner Asian Art and Archeology, 1, 133-139.
  2. Arat, Reşit R. (1939). Fatih Sultan Mehmed’in Yarlığı. Türkiyat Mecmuası, 6, 285-322.
  3. Aydın, E. (2007). Şine Usu Yazıtı. Çorum: KaraM Yayınları.
  4. Aydın, E. (2011). Uygur Kağanlığı Yazıtları. Konya: Kömen Yayınları.
  5. Bang, W., & Reşit R. (1936). Oğuz Kağan Destanı. İstanbul:
  6. Burhaneddin Basımevi. Bayburtluoğlu, H. (2018). VII-X. Yüzyıllarda Toharistan Bölgesinde Halaçlar. Genç Kalemler Dergisi. (5), 42-44.
  7. Bosworth, C. E., & Clauson, S. G. (2007). Al Xwârazmî on the Peoples of Central Asia. C. E. Bosworth (Dü.). The Turks in the Early Islamic World (Cilt 9, s. 167-177) içinde. London: Ashgate Variorum. Dani, A. (1996).
  8. Eastern Kushans, Kidarites in Gandhara and Kasmir, and Later Hephthalites. B. A. Litvinsky & vd. (Dü.). History of Civilizations of Central Asia (Cilt 3, s. 167-180) içinde. Paris: UNESCO Publishing. Demir, N., & vd. (2015). Oğuzname (Kazan Nüshası). İstanbul:
  9. Kesit Yayınları.
  10. Djumaniyazova. (2016). Tyurki Toharistana: Karluki ili Haladji?. S. S. Kamoliddin (Dü.). Problema Etnogeneza i Etniçeskoy İstorii Narodov Sredney Azii (s. 69-74) içinde. Saarbrücken: Lambert Academic Publishing. Dobrovits, M. (2011). The Altaic World Throug Byzantine Eyes: Some Remarks on the Historical Circumstances (AD 569-570). Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 64(4), 373-409.
  11. Dodangeh, A. (2010). Fahreddîn Mubârekşâh’ın Şecere-yi Ensâb İsimli Eserinin Türkçe Tercümesi. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Dergisi, (188), 1-28.
  12. Ebul Gazi Bahadır Han. (1996). Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soy Kütüğü). Z. K. Ölmez (Dü.). Ankara: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi. Ebû’l-Gâzi Bahâdır Han. (2015). Şecere-yi Terâkime. Ankara:
  13. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. Ekrem, E. (2003). Hsüan-Tsang’ın Seyahatnamesi’ne Göre Türkistan. (Basılmamış Doktora Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü El-Hamevî, Şeyhu’l-İmâm Şihâbüddin Ebî Abdullah Yâkût bin Abdullah. (1977). Mu’cemü’l-Büldân (Cilt 4). Beyrut: Dâr-ı Sâdr. El-Hârizmî, Abdullah Muhammed bin Ahmed bin Yusuf. (2008). Mefâtihu’l-‘Ulûm. (A. El- A’sem, Nşr.). Beyr