Dergiler / Osmanlı Araştırmaları / 2015 / Cilt: 45 - Sayı: 45

Osmanlı Tasvir Sanatında Görselin “Okunması”: İmgenin Ardındaki Hikâyeler (Şehir Oğlanları ve İstanbul’un Meşhur Kadınları)

Visual Reading or Reading with Images? Visuality and Orality in Ottoman Manuscript Culture (City Boys and Beautiful Women of Istanbul)

Sayfa
25–55
Yayın Tarihi
2015-03-09
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Özellikle 17. yüzyılla birlikte Osmanlı İstanbul’unun değişen demografik yapısı ve bunun sonucunda ortaya çıkan yeni sosyalleşme mekanları, bu mekanlarda değişen iletişim biçimleri ile tasvirlerin bu yeni iletişim biçimlerine göre uğradığı biçim ve içerik değişimleri arasındaki bağ bu tartışmanın ana eksenini oluşturacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Başlıca amacı eşlik ettiği metni görselleştirmek olan İslâm kitap resimlerinin en belirleyici özelliklerinden biri imge ve metin arasındaki organik ilişkidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yazıda çoğunlukla 17. yüzyılda Osmanlı İstanbul’unda üretilmiş, belirli genç erkek ve kadınları betimleyen bir grup albüm resminden yola çıkılarak, bu imgelerin oluşumunda etkili olan sözel bağlam üzerinde durulacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Özellikle 17. yüzyılla birlikte Osmanlı İstanbul’unun değişen demografik yapısı ve bunun sonucunda ortaya çıkan yeni sosyalleşme mekanları, bu mekanlarda değişen iletişim biçimleri ile tasvirlerin bu yeni iletişim biçimlerine göre uğradığı biçim ve içerik değişimleri arasındaki bağ bu tartışmanın ana eksenini oluşturacaktır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Elyazmaları · 17. Yüzyıl Osmanlı Tarihi · Albüm Resimleri

Özet

Başlıca amacı eşlik ettiği metni görselleştirmek olan İslâm kitap resimlerinin en belirleyici özelliklerinden biri imge ve metin arasındaki organik ilişkidir. Bunun dışında herhangi bir metne eşlik etmeyen tek yaprak albüm/murakka resimleri de İslâm tasvir sanatı geleneğinde epeyce yaygın bir şekilde karşımıza çıkar. Yazılı bir metnin bağlamından yoksun murakka resimlerini anlamak, yani imgenin çağdaş izleyicileri tarafından görülme/algılanma biçimine yaklaşmak için tasvirin yaratıldığı ve tüketildiği toplumun sözlü ve/veya sözel kültüründen yola çıkılarak bir “görsel okuma” kavramının geliştirilmesi elzemdir. Nitekim, bu sözel bağlam, imgeyi oluşturan ve bugünden bakıldığında “sıradan” görünen pek çok ikonografik ayrıntının çağdaş izleyicileri için belirli öykülere tekabül eden kodlamalar olduğunu gösterecektir. Bu yazıda çoğunlukla 17. yüzyılda Osmanlı İstanbul’unda üretilmiş, belirli genç erkek ve kadınları betimleyen bir grup albüm resminden yola çıkılarak, bu imgelerin oluşumunda etkili olan sözel bağlam üzerinde durulacaktır. Özellikle 17. yüzyılla birlikte Osmanlı İstanbul’unun değişen demografik yapısı ve bunun sonucunda ortaya çıkan yeni sosyalleşme mekanları, bu mekanlarda değişen iletişim biçimleri ile tasvirlerin bu yeni iletişim biçimlerine göre uğradığı biçim ve içerik değişimleri arasındaki bağ bu tartışmanın ana eksenini oluşturacaktır.

Abstract

The organic relationship between the text and image is the most distinctive feature of Islamic manuscript painting. However, there was a long-established tradition of making one-page album paintings that do not have any textual context related to the image. To capture the intended meaning of album paintings, we need to develop the study of “visual reading”, just as their contemporary spectators did. Therefore, the oral literary context, in which these paintings were produced and consumed, becomes extremely important to acquire the iconography of visual codes repeated in many album paintings, probably had certain meanings approved in the collective memory of the society. In this respect, I will mostly focus on a group of album paintings depicting young males and females produced in 17th century-Ottoman İstanbul. I will try to observe and the visual language of these album paintings in conjunction with the demographic, economic and political changes by the 17th century. Specifically, the variations in contents and forms of oral and literate culture, in accordance with new forms and venues of socialization, will be the crucial point of my argument.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEĞİRMENCİ, T. (2015). Osmanlı Tasvir Sanatında Görselin “Okunması”: İmgenin Ardındaki Hikâyeler (Şehir Oğlanları ve İstanbul’un Meşhur Kadınları). Osmanlı Araştırmaları, Cilt: 45 - Sayı: 45, 25–55. https://ajindex.com/articles/695336

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Yazma Eserler Hikâyât-ı Sipâhî-yi Kastomonî ve Tûtî, Millet Kütüphanesi, Ali Emiri, Roman 146. Mısır Vâlisi Koca Cafer Paşa’nın Hikâyesi, Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi No. 6264. Yayınlar Abdülaziz Bey, Osmanlı Âdet, Merasim ve Tabirleri, Kazım Arısan-Duygu Arısan Günay (haz.), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları 2002.
  2. And, Metin: “17. Yüzyıl Türk Çarşı Ressamları,” Tarih ve Toplum 6 (1985), s. 40-45.., “17. Yüzyıl Türk Çarşı Ressamlarının Padişah Portreleri,” Türkiyemiz 58 (1989), s. 4-13.
  3. Aktepe, M. Münir: “XVII. Asrın ilk Yarısında İstanbul’un Nüfus Mes’elesine dair bazı Vesikalar,” İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, IX/13 (Eylül 1958), s. 1-30.
  4. Andreasyan, Hrand D.: “Celâlilerden Kaçanların Geri Gönderilmesi,” Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı’ya Armağan, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi 1988, s. 45-53.
  5. Artan, Tülay: “Forms and forums of expression: İstanbul and beyond, 1600-1800,”
  6. The Ottoman World, Christine Woodhead (ed.), New York: Routledge 2012, s. 378-405.
  7. Assman, Jan: Kültürel Bellek. Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, Ayşe Tekin (çev), İstanbul: Ayrıntı Yayınları 2001.
  8. Bağcı, Serpil: “Presenting Vassal Kalender’s Works: The Prefaces of Three Ottoman Albums,” Muqarnas, 30 (2013), s. 255-313.
  9. Boratav, Pertev Naili: Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği, İstanbul: Adam Yayınları 1988.
  10. Boyar, Ebru ve Kate Fleet: Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi, Serpil Çağlayan (çev.), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 2014.
  11. Buzov, Snjezana: “Osmanlı’da karışık içerikli mecmûalar: bir başka arşiv,” Türk Edebiyatı Çalışmaları VII, Mecmûa: Osmanlı edebiyatının kırkambarı, H. Aynur, M. Çakır, H. Koncu, S. Kuru, A. E. Özyıldırım (haz.), İstanbul: Turkuaz 2012, s. 33-42.
  12. Değirmenci, Tülün: “An Illustrated Mecmua: The Commoners Voice and the Iconography of the Court in Seventeenth-Century Ottoman Painting,” Ars Orientalis, 41 (December 2011), pp. 187-218.
  13. Düzdağ, M. Ertuğrul: Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi Fetvaları Işığında 16. Asır Türk Hayatı, İstanbul: Enderun Kitabevi 1983. Gelibolulu Mustafa ‘Âlî: Mevâ‘idü’n-nefāis fî-Kavâ‘idi’l-mecalis, Mehmet Şeker (ed.) Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları 1997.
  14. Ergin, Nina: “İstanbul’da Hamam İşletmeciliği: On Yedinci ve On Sekizinci Yüzyılda Çemberlitaş Hamamı,” Anadolu Medeniyetlerinde Hamam Kültürü: Mimari, Tarih ve İmgelem, Nina Ergin (der.), Ayşe Özbay Erozan (çev.), İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları 2012, s. 182-209.
  15. Faroqhi, Suraiya: “M