Dergiler / Marifetname / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 1

Ehl-i Sünnet’in Kozmoloji Anlayışında Eş’arî’nin Rolü/Etkisi

Sayfa
339–367
Yayın Tarihi
2021-06-16
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eş’arî’nin, mensubu olduğu Mu’tezile’den ayrıldıktan sonra dakîk konularda aldığı birikimi kendi yöntemiyle nasıl mezcettiği ve başta Eş’arî’lik ekolü olmak üzere Ehl-i Sünnet ekolüne aktardığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma Ebü’l-Hasan el-Eş’arî’nin (ö. 324/935-36) âlem anlayışının Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışına etkisini ihtiva etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Öte yandan Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışının kurulmasında başat rol oynayan kelâmcının Bâkıllânî (ö. 403/1013) olduğu yönündeki iddialara da cevap verilmeye çalışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Eş’arî’nin, mensubu olduğu Mu’tezile’den ayrıldıktan sonra dakîk konularda aldığı birikimi kendi yöntemiyle nasıl mezcettiği ve başta Eş’arî’lik ekolü olmak üzere Ehl-i Sünnet ekolüne aktardığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eş'arî · Âlem · Cevher

Özet

Bu çalışma Ebü’l-Hasan el-Eş’arî’nin (ö. 324/935-36) âlem anlayışının Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışına etkisini ihtiva etmektedir. Bu bağlamda onun âlem ve âlemin unsurlarına (cevher, araz, cisim, mekân, hareket, nedensellik) yönelik fikirleri ele alınıp irdelenmeye çalışılmıştır. Eş’arî’nin, mensubu olduğu Mu’tezile’den ayrıldıktan sonra dakîk konularda aldığı birikimi kendi yöntemiyle nasıl mezcettiği ve başta Eş’arî’lik ekolü olmak üzere Ehl-i Sünnet ekolüne aktardığı tespit edilmiştir. Bu açıdan Eş’arî’nin mezkûr fikirlerinin Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışında yer edinip-edinilmediğine değinilmiştir. Öte yandan Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışının kurulmasında başat rol oynayan kelâmcının Bâkıllânî (ö. 403/1013) olduğu yönündeki iddialara da cevap verilmeye çalışılmıştır. Bu iddiaların aksine Eş’arîlik ekolünün kurulmasına öncülük eden Eş’arî’nin dakîk konulardaki görüşlerinin Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışının meydana gelmesinde öncü rol oynadığına yer verilmiştir. Çalışma Eş’arî’nin âlem anlayışı ve bu anlayışın Ehl-i Sünnet’in kozmoloji anlayışına etkisi ile sınırlı tutulmuştur. Öte yandan yer yer diğer kelâm ekollerinin ve kelâmcıların dakîk konulardaki görüşlerine de başvurulmuştur. Bu minvalde argümanlar getirilmeye ve analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca deskriptif ve mukayese yöntemi kullanılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ELİŞ, V. (2021). Ehl-i Sünnet’in Kozmoloji Anlayışında Eş’arî’nin Rolü/Etkisi. Marifetname, Cilt: 8 - Sayı: 1, 339–367. https://ajindex.com/articles/688042

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Âmidî, Ebu’l-Hasen Seyfuddîn Alî b. Muhammed. Ebkâru’l-Efkâr fî Usulu’d Din. thk. Ahmet Muhammed el-Mehdî. 3 Cilt. Kahire: y.y., 2004.
  2. Aydın, Hüseyin. Ebu’l-Hasan El-Eşarî’de Nazar ve İstidlal. Ankara: Fecr Yayınları, 2012.
  3. Aydınlı, Osman. İslâm Düşüncesinde Aklileşme Süreci: Mu’tezîle’nin Oluşumu ve Ebü’l-Hüzeyl Allâf. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2. Basım, 2013. Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdulkâhir. Kitâbu Usûli’d-Dîn (Ehl-i Sünnet Akâidi). çev. Ömer Aydın. İstanbul: İşaret Yayınları, 2016. Bâkıllânî, Kâdî Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib. et-Temhîd. nşr. İmadüd-din Ahmed Haydar. Beyrût: Müessesetü’l Kûtûbi’l Sekâfîyye, 1987.
  4. Bulğen, Mehmet. Kelâm Atomculuğu ve Modern Kozmoloji. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2. Basım, 2017. Cürcânî, Seyyîd Şerîf Ebu’l-Hasan. Mu’cemu’t-Ta’rîfât. thk. Muhammed Sıddık el Minşavi. Kahire: Fazilet Yayınları, 2004. Cüveynî, Ebu’l-Me’âlî İmamu’l-Harameyn. eş Şâmil fî Usûli’d-Din. thk. Ali Sâmî en-Neşşâr vd. İskenderiye: Menşeetu’l-Mêarif, 1969. Cüveynî, Ebu’l-Me’âlî İmamu’l-Harameyn. Kitâbû’l-İrşâd. çev. Sabri Yılmaz ve bşk. Ankara: TDV Yayınları, 3. Basım, 2016.
  5. Durumlu, M. Selim. Ebu’l-Hasan el-Eş’arî’de Varlık Anlayışı. İstanbul:
  6. Marmara Üniversitesi,
  7. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017. Ebû Rîde, Muhammed Abdülhâdî. İbrahim en-Nazzâm’da Tabiat Anlayışı. çev. Hüseyin Aydın. Malatya: Nehir Yayınevi, 2003.
  8. Erdemci, Cemalettin. Kelâm Kozmolojisine Giriş. Ankara: Araştırma Yayınları, 2007. Eş’arî, Ebu’l-Hasan Alî b. İsmâîl. Makâlâtü’l-İslâmiyyîn ve İhtilafu’l-Musallîn (İlk Dönem İslâm Mezhepleri). çev. Mehmet Dalkılıç ve Ömer Aydın. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2005. Eş’arî, Ebu’l-Hasan Alî b. İsmâîl. el Lüma’ fi’r-Red Alâ Ehli’z-Zeyğ ve’l-Bida’ Eş’arî Kelâmı. çev. Kılıç Aslan Mavil ve Hikmet Yağlı Mavil. İstanbul: İz Yayıncılık, 2. Basım, 2017. Eş’arî, Ebu’l-Hasan Alî b. İsmâîl. Risâle fî İstihsâni’l-Havd fî İlmi’l-Kelâm. çev. Muhammed Yetim. 2013. Eş’arî, Ebu’l-Hasan Alî b. İsmâîl. el-İbâne ve Usûlü Ehli’s-Sünnet: Eş’arî Akâidi. çev. Ramazan Biçer. İstanbul: Gelenek Yayıncılık, 2010. Fettâh, İrfan Abdülhamîd. “Ebü’l-Hasan Eş’arî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/444-447. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  9. Günaltay, M. Şemşettin & Bayın, İrfan. Kelâm Atomculuğu ve Kaynağı Sorunu. Ankara: Fecr Yayınları, 2008. Hayyât, Ebü’l-Hüseyin. el-İntisâr: Mu’tezile Müdafaası. çev. Yüksel Macit. İstanbul: Endülüs Yayınları, 2018. İbn Fûrek, Ebûbekir Muhammed b. Hasen. Mücerredu Makâlâti’ş-Şeyh Ebi’l-Hasan el-Eş