Dergiler / İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi / 2016 / Cilt: 5 - Sayı: 8

Yesevî Dervişi Hazînî’nin Âyetleri Anlama Yöntemi: Cevâhirü’l-Ebrâr’ın Kur’ânî Referansları Üzerine Bir İnceleme

Understanding Method of Ayah by Yesevî Dervish Hazînî: An Analaysing About Quran References of Cevâhirü’l-Ebrâr

Sayfa
2517–2540
Yayın Tarihi
2016-12-25
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ziea Hazînî eserinde bir takım tasavvufî konu, kavram ve esası âyetlerin beyânî ve işarî yorumlarına dayandırmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hoca Ahmed Yesevî, düşünce sistemi ve sûfî yaşam tarzıyla Türkler arasında İslâm’ın yayılmasına önemli ölçüde hizmet etmiş bir mutasavvıftır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ahmed Yesevî’nin âlim bir mutasavvıf olarak Yeseviyye’nin tasavvuf anlayışını Kur’an ve Sünnet üzerine kurması bunda etkili olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Ziea Hazînî eserinde bir takım tasavvufî konu, kavram ve esası âyetlerin beyânî ve işarî yorumlarına dayandırmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yesevî · Hazînî · Kur’an

Özet

Hoca Ahmed Yesevî, düşünce sistemi ve sûfî yaşam tarzıyla Türkler arasında İslâm’ın yayılmasına önemli ölçüde hizmet etmiş bir mutasavvıftır. Ahmed Yesevî’nin âlim bir mutasavvıf olarak Yeseviyye’nin tasavvuf anlayışını Kur’an ve Sünnet üzerine kurması bunda etkili olmuştur. Kendisinden sonra gelen Yesevî dervişleri de eserlerinde tasavvufî meseleleri dinî naslara dayandırmışlardır. Bunlardan biri olan Ahmed b. Mahmûd Hazînî (ö. 1002/1593’ten sonra) Ahmed Yesevî’nin hayatı ve Yesevîlikle ilgili literatürün en önemlilerinden olan Cevâhirü’l-Ebrâr min Emvâci’l-Bihâr adlı eserinde çok sayıda âyete atıfta bulunmaktadır. Genel itibariyle Yeseviyye tarikatının ve Hazînî’nin tasavvufî düşüncesinin Kur’an zemininde geliştiğini göstermesi açısından Cevâhirü’l-Ebrâr’daki bu iktibaslar önemlidir. Bu çalışma ile Hazînî’nin hangi tasavvufî esasları hangi âyetlere dayandırdığı, âyetleri anlama yöntemi, siyaka dikkat edip etmediği ve âyetleri anlayış tarzının genel tefsir literatürü ve özellikle de işârî tefsir anlayışı içinde nerede durduğu gibi hususların açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Ziea Hazînî eserinde bir takım tasavvufî konu, kavram ve esası âyetlerin beyânî ve işarî yorumlarına dayandırmıştır.

Abstract

Hodja Ahmed Yesevî with Sufi life style and idea system served to spread Islam substantially and accepted in Turks. Ahmed Yesevî was influential due to his Sufism culture based on Quran and Sunnah. After him it was seem that dervishes based Sufism topics to religious texts. Important one of pieces that Cevâhirü’l-Ebrâr min Emvâci’l-Bihâr written by Ahmed b. Mahmûd Hazînî. Hazînî referred to many Quran Ayah in his piece. In generally Cevâhirü’l-Ebrâr is very important due to the fact that Yesevî Tariqa and Sufism of Hazînî based on the Quran. In this study, each of referred to Quran ayah will be examined in terms of Hazînî’s Sufism foundations from which Quran ayah and method of understanding ayah and style of understanding ayah in general tafsir literature and finally in particular where Hazînî stands in understanding of Isar tafsir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MADEN, Ş. (2016). Yesevî Dervişi Hazînî’nin Âyetleri Anlama Yöntemi: Cevâhirü’l-Ebrâr’ın Kur’ânî Referansları Üzerine Bir İnceleme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 8, 2517–2540. https://ajindex.com/articles/675107

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Âlûsî, Şehâbeddin es-Seyyid el-Bağdâdî, Rûhu’l-Me‘ânî fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-Seb‘i’l-Mesânî, Beyrut: Dârü İhyâi’t-Türasi’l-Arabî, ts. Ateş, Süleyman, İşârî Tefsîr Okulu, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1974.
  2. Atmaca, Veli, “Hadisleri Bakımından Cevahiru’l-Ebrar min Emvaci’l-Bihar (Yesevi Menakıbnamesi) Üzerine Bir İnceleme”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi XI/2, (2002): 327-344.
  3. Ay, Mahmut, “İşari Tefsirde İtibar/Analoji Yöntemi”, Dini ve Felsefi Metinler: Yirmibirinci Yüzyılda Yeniden Okuma, Anlama ve Algılama, (ed.) Bayram Ali Çetinkaya, İstanbul, 2012, c. II, s. 727-750.
  4. Azamat, Nihat, “Cevâhirü’l-Ebrâr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1993, c. VII, s. 432. Baltacı, Burhan, “Müdâyene Âyeti Tefsiri (Bakara 2/282)”, Yüksek Lisans Tezi, M. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1998. Beyzâvî, el-Kâdî Nâsıruddin Ebû Sa‘îd Abdullah b. Ömer b. Muhammed, Tefsîrü’l-Beyzâvî: Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t-Te’vîl, İstanbul: Dersaadet, ts. Birışık, Abdülhamit, “Tefsir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 2011, c. XL, s. 281-290. Bursevî, İsmail Hakkı, Rûhu’l-Beyân, Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts. Cebecioğlu, Ethem, “Hoca Ahmed Yesevi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 39, (1993): 87-132. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali er-Râzî, Ahkâmü’l-Kur’ân, (thk.) Abdüsselâm Muhammed Ali Şâhin, Beyrut: Dârü’l-Kütibi’l-İlmiyye, ts. Çalışkan, İsmail, “Ahmed Yesevî Düşüncesinde Kur’an’ın Yeri -Bir Gönül Erinin Mısralarına ‘Ruh Veren’ Ayetler-“, Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması 26-28 Mayıs 2014, Eskişehir: Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı (TDKB), 2013, s. 415-428.
  5. Demirci, Muhsin, Nas Olgu İlişkisi Bağlamında Kur’an’da Sosyal Gerçeklik, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2008. Ebüssuûd, Muhammed b. Muhammed el-İmâdî el-Hanefî, Tefsîru Ebi’s-Su‘ûd: İrşâdü’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm, nşr. Abdülkâdir Ahmed Atâ, Riyad: Mektebetü’r-Riyadi’l-Hadîsiyye, ts. Eraslan, Kemal, “Ahmed Yesevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1989, c. II, s. 159-161. ………., "Yesevi'nin Fakr-name'si", İstanbul Üniv. Ed. Fak. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 1977, c. XXll, s. 45-120.
  6. Eraydın, Selçuk, “Çile”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1993, c. VIII, s. 315-316.
  7. Erkaya, Muhammed Esad, “Kur’ân Kaynaklı Tasavvuf Kavramları” Doktora Tezi, Çuku