Xvı. Yüzyılda Çemişgezek Sancağında Aşiretler ve Cemaatler

Özet

Çemişgezok, yaylak ve kışlaklarıyla hayvancılıkla geçinen konar-göçer aşiretler için yerleşime oldukça müsait bir coğrafya oluşturmaktadır. Bu sebeple XVI. yüzyıla ait tahrir defterlerinde bu aşiret ve cemaatlerden sık sık bahsedilmekte, köy ve mezrealar kaydedilirken o köyün halkını meydana getiren cemaatin adı da zikredilmektedir. Her aşiret grubu bir veya bir kaç köyde cemaatler halinde bulunmaktadır. Defterlere de cemaat olarak kaydedilmiş fakat çok defa mensup oldukları aşiret de belirtilmiştir. Meselâ bazı defterlerde «karye-i Ağıl Özü tâbi'- cemaat Şeyh Osmanlı» veya cemaat Behramlu'an Ekrâd-ı Şakakî»3 şeklinde açıklayıcı bilgi bulunmaktadır. Ancak her defterde bu konuda bir bilgi yer almamaktadır. 1518 tarihli ilk tahrire ait mufassal defterde cemaat ve cemaatlerden müteşekkil köyler «cetmâ'at-i Millili büzürg» veya «cemâati Kohpiniklü» gibi bir başlık atıldıktan sonra verilmiştir. Ayrıca her bir karye kaydedilirken yanına mensup olduğu aşiretin adı ile bağlı bulunduğu nahiye de belirtilmiştir.