Dergiler / Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi / 2022 / Cilt: 22 - Sayı: 2

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e (1860 – 1940) Tiyatro Oyunlarında İslamofobik Eğilimler ve Ötekileştirilen Osmanlı

Islamophobic Tendencies And The Otherized Ottoman In Theater Plays From The Ottoman Empire To The Republic (1860-1950)

Sayfa
1119–1152
Yayın Tarihi
2022-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son kertede, baskın olarak Cumhuriyet’in erken evresinde söz konusu olan bu durum, daha sonraki dönemlerde de, özellikle mizah ağırlıklı oyunların başat eğilimi olmaya devam etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Neredeyse çeyrek yüzyıldır, başta Batı olmak üzere dünyanın çok çeşitli bölgelerinde üzerinde en fazla durulan kavramlar arasında İslamofobi bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Benzer şekilde İslam ülkelerinde de tartışılan bu kavram, büyük ölçüde oryantalist ve self-oryantalist bakış açılarının belirleyici olduğu anlayışların bir ürünü olarak dikkat çekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Son kertede, baskın olarak Cumhuriyet’in erken evresinde söz konusu olan bu durum, daha sonraki dönemlerde de, özellikle mizah ağırlıklı oyunların başat eğilimi olmaya devam etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı · İslamofobi · Oryantalizm

Özet

Neredeyse çeyrek yüzyıldır, başta Batı olmak üzere dünyanın çok çeşitli bölgelerinde üzerinde en fazla durulan kavramlar arasında İslamofobi bulunmaktadır. Benzer şekilde İslam ülkelerinde de tartışılan bu kavram, büyük ölçüde oryantalist ve self-oryantalist bakış açılarının belirleyici olduğu anlayışların bir ürünü olarak dikkat çekmektedir. Kendiliğinden olmayıp kurgulanmış bir imaj üretimi üzerinden belli bir kesimin ötekileştirilmesini – düşmanlaştırılmasını temel alan bu yaklaşım, aslında Tanzimat’tan beri Türkiye’de de süregelen bir düşünce ve davranış biçiminin adıdır da. Bununla birlikte, özellikle Cumhuriyet’in kurulması sonrasında başlayan ulus – kimlik inşa sürecinde resmi (Kemalist) ideolojinin kitlelere tanıtılıp kabullenilmesinin sağlanması çalışmaları “Osmanlı”nın ve “İslam”ın” değersizleştirilip ötekileştirilmesini gerektirirken; islamofobik unsurların kitlelere enjekte edilip islama ve müslümanlara dair olumsuz imajın bir kanaat olarak belletilmesi çabaları da başvurulan yöntemlerin başında gelmekteydi. Bu noktada özelde sanat genelde ise tiyatronun güçlü bir şekilde araçsallaştırıldığı; oyun metinlerinin de bu amaç doğrultusunda, doğrudan ya da dolaylı olarak İslamofobik eğilimlerle yapılandırıldıkları net olarak söylenebilir. Son kertede, baskın olarak Cumhuriyet’in erken evresinde söz konusu olan bu durum, daha sonraki dönemlerde de, özellikle mizah ağırlıklı oyunların başat eğilimi olmaya devam etmiştir.

Abstract

Islamophobia has been among the most emphasized concepts in various parts of the world for almost a quarter of a century, especially in the West. The idea, similarly discussed in Islamic countries, draws attention as a product of understandings in which orientalist and self-orientalist perspectives are determinant. Based on the alterity and hostility of a particular segment through the production of a fictionalized image, this approach is the name of an attitude and behavior that has continued in Turkey since the Tanzimat Period. The attempts to ensure that the masses accept the official (Kemalist) ideology in the nation-identity building process, which started mainly after the establishment of the Republic, entails the otherization of "Ottoman" and "Islam" and injecting Islamophobic elements into the masses and revealing the negative image of Islam were among the most used strategies. At this point, it can be asserted that art, in particular, and theater, in general, were strongly instrumentalized, and the texts of the plays were structured directly or indirectly with Islamophobic tendencies for this purpose. Thus, this situation, predominant in the early phase of the Republic, continued to be the dominant tendency of humorous plays in the later periods.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYDEMİR, B. (2022). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e (1860 – 1940) Tiyatro Oyunlarında İslamofobik Eğilimler ve Ötekileştirilen Osmanlı. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Cilt: 22 - Sayı: 2, 1119–1152. https://ajindex.com/articles/657461

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Abdulkerim, Farid. “The consequences of Islamophobia on young men. The viewpoint of a Muslim citizen of France IN:Seminar Report”. I. Islamophobia and Its Consequences on Young People,. Budapest: Hungary: European Youth Centre, 2004.
  2. Aktaş, Murat. “Avrupa’da Yükselen İslamofobi ve Medeniyetler Çatışması Tezi”. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi 13/1 (01 Mayıs 2014), 31-54. https://doi.org/10.1501/Avraras_0000000199
  3. Allen, Chris. İslamophobia. England: Ashgate, 2010.
  4. Almond, Ian. Yeni Oryantalistler. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2013.
  5. Anas, Al-Shaikh-Ali. “Islamophobic Discourse Masquerading as Art and Literature: Combating Myth through Progressive Education”. Islamophobia: the challenge of pluralism in the 21st century. ed. John L Esposito - İbrahim Kalın. New York: Oxford University Press, 2011.
  6. And, Metin. Türk Tiyatrosunun Evreleri. Ankara: Turhan Kitabevi, 1983.
  7. Aydemir, Bünyamin. Sanatta Dirijizm / Devrimden Telkine Halkevleri-İnkılap Oyunları. İstanbul: Mitos Boyut Yayınları, 2017. Bakara Suresi-230. “Kur’an-ı Kerim”. Diyanet İşleri Başkanlığı. 03 Haziran 2021. https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Bakara-suresi/237/230-ayet-tefsiri
  8. Bakırcıoğlu, Rasim. Ansiklopedik Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Anı Yayınları, 2012.
  9. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı. “Teşkilatsız Edebiyat”. Yeni Adam 9/119 (1936).
  10. Beck, Aaront - Emery, Gary. Anksiyete Bozuklukları ve Fobiler. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2011.
  11. Berger, Peter - Luckmann, Thomas. Gerçekliğin Sosyal İnşâsı, Bir Bilgi Sosyolojisi İncelemesi. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2008.
  12. Blakeslee, Sandra. “What Other People Say May Change What You See”. The New York Times (2005), 53-54.
  13. Bora, Tanıl. “Milli Kimliğin Kuruluş Döneminde Resmi Metinlerde ‘Yunan Düşmanlığı’ Neden Eksikti, Nereye Gitmişti?” Defter Dergisi 32 (1998), 35-42.
  14. Celal, Musahipzade. Mumsöndü. İstanbul: Kanaat Kitabevi, 1935.
  15. Cesari, Jocelyne - Esposito, John. İslam’dan Korkmalı mı? İstanbul: Birey Yayınları, 1999.
  16. Çağlar, Behçet Kemal. “Gönüllü Sanat”. Ülkü Halkevleri Mecmuası 4 (1935), 336-337.
  17. Çamlıbel, Faruk Nafız. Kahraman. İstanbul: Ali Fehmi Cumhuriyet Kütüphanesi, 1933.
  18. Dağ, Ahmet. “İslamofobia: Hegemonyayı Derinleştirme ve Bir Hegemonya Projesi Olarak Euro-İslam”. Konya: Necmettin Erbakan University Press, 2016.
  19. Egeli, Münir Hayri. “Bugünkü Manasiyle Tiyatro Nedir?” Ülkü Halkevleri Mecmuası 18 (1934).
  20. Ferreira, Ana Monteiro. “Art and Ideology”. Gaudium Sciendi. Eastern Michigan University, 2012. Fi̇ri̇di̇noğlu, Nilgün. “Faruk Nafiz Çamlıbel’in ‘Kahra