Dergiler / Dil Araştırmaları / 2013 / Cilt: 12 - Sayı: 12

Eski Oğuz Türkçesinde (Eklenme Harici) Söz Sonu t > d ve k > g Ötümlüleşmeleri

Word-final t > d and ? > g Voicing (Except for suffixation) in Old Oghuz Turkish

Sayfa
59–96
Yayın Tarihi
2013-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada bahse konu ötümlüleşmelerin tamamının ses dizilişiyle ilgili ötümlüleşmeler içerisine alınmasının doğru olmadığı, önemli bir bölümünün ulanma sebebiyle gerçekleşen ötümlüleşmelerden ayrı değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Eski Oğuz Türkçesi metinlerinde görülen söz sonu t > d ve ḳ > Ş ötümlüleşmeleri ele alınmış, eklenmeyle ilgili olmayan ötümlüleşmelerin sebepleri tartışılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda Eski Oğuz Türkçesi metinlerinden yirmi üçü taranmış, ötümlüleşmeler belli bir sistem içerisinde tasnif edilerek değerlendirmeler yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada bahse konu ötümlüleşmelerin tamamının ses dizilişiyle ilgili ötümlüleşmeler içerisine alınmasının doğru olmadığı, önemli bir bölümünün ulanma sebebiyle gerçekleşen ötümlüleşmelerden ayrı değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada Eski Oğuz Türkçesi metinlerinde görülen söz sonu t > d ve ḳ > Ş ötümlüleşmeleri ele alınmış, eklenmeyle ilgili olmayan ötümlüleşmelerin sebepleri tartışılmıştır. Ötümlüleşmeye sebep olabilecek fonetik hadiselerle ötümlüleşmeyi kolaylaştırıcı fonetik gerekçeler çalışmanın asıl konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda Eski Oğuz Türkçesi metinlerinden yirmi üçü taranmış, ötümlüleşmeler belli bir sistem içerisinde tasnif edilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Tarihî metin çalışmalarında söz sonu ötümlüleşmelerin eklenmeyle ilgili ötümlüleşmelerle birlikte ele alındığı ve ulanmaya dayalı ses dizilişiyle açıklanmaya çalışıldığı malumdur. Bu çalışmada bahse konu ötümlüleşmelerin tamamının ses dizilişiyle ilgili ötümlüleşmeler içerisine alınmasının doğru olmadığı, önemli bir bölümünün ulanma sebebiyle gerçekleşen ötümlüleşmelerden ayrı değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmuştur

Abstract

In the present article, word-final t > d and ḳ > Ş voicing have been analyzed, and the reasons for voicing not caused by suffixation have been debated. The main focus of the study is the possible causes of phonetic change and the motives that simplify voicing. In this regard, twenty-three texts of Old Oghuz Turkish have been scanned, the examples of voicing have been classified and evaluated. It is well known that these kinds of voicing examples are tackled within the same category and have been explained through the sound paradigm based on enclisis. In the study, it is emphasized that it is not correct to evaluate all mentioned voicing examples with voicing related to sound paradigm, and many of them must be evaluated independent with voicing caused by enclisis

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DOĞAN, Ş. (2013). Eski Oğuz Türkçesinde (Eklenme Harici) Söz Sonu t > d ve k > g Ötümlüleşmeleri. Dil Araştırmaları, Cilt: 12 - Sayı: 12, 59–96. https://ajindex.com/articles/656823

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Alimov Rysbek (2012), “Türkçede İlk Hece Dışındaki Birincil Uzun Ünlüler Üzerine”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, Cilt 9, Sayı 3 (Eylül 2012), s. 103-121.
  2. Argunşah Mustafa (1999), Muhammed b. Mahmûd-ı Şirvânî, Tuhfe-i Murâdî, İnceleme-Metin-Dizin, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  3. Ankara.
  4. Banguoğlu Tahsin (2007),
  5. Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, 8. Baskı,
  6. Ankara.
  7. Başdaş Cahit (2007), “Türkiye Türkçesinde Aslî Uzunluk Belirtileri”, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 2/2 Spring, s. 89-101.
  8. Boz Erdoğan (2012), “Türkçe Asıllı Kelimelerde Son Ses (/ç/, /k/, /p/, /t/) Ünsüzlerinin Ötümlüleşme veya Ötümsüz Kalma Sorunu” Türk Dili Araştırmaları (Makaleler-Bildiriler), Gazi Kitabevi,
  9. Ankara.
  10. Cin Ali (2011), Türk Edebiyatının İlk Yûsuf ve Züleyhâ Hikâyesi Ali’nin Kıssa-yı Yûsuf’u, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  11. Ankara.
  12. Cin Ali (2012), İbn-i Abbas’tan Rivâyet Edilen Yûsuf ve Züleyha Hikâyesi, Akdeniz Üniversitesi Yayınları,
  13. Antalya. Clauson Sir Gerard (1972), An Etymologial Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford. Coşkun M. Volkan (2010),
  14. Türkçenin Ses Bilgisi, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul.
  15. Dankoff Robert, James Kelly (1985), Mahmūd al-Kāšγarī, Compendium of the Turkic Dialect (Diwan Luγāt at Turk), (Edited by Şinasi Tekin-Gönül Alpay Tekin), Harvard 1982 (Part I), 1984 (Part II), 1985 (Part III). Daşdelen Ömer (2008), Ahmed-i Dâ‘î Tercüme-i Tefsîr-i Ebu’l-Leys-i Semerkandî, Hicr, Nahl, İsra Sureleri (189b-233a) Giriş-Metin-Dizin-Tıpkıbasım, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
  16. Demir Nurettin, Emine Yılmaz (2011),
  17. Türkçe Ses Bilgisi, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları,
  18. Eskişehir. Derleme Sözlüğü (1993),
  19. Türk Dil Kurumu yayınları, Ankara.
  20. Develi Hayati (1995), Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  21. Ankara.
  22. Dilçin Cem (1991), Mes’ud bin Ahmed Süheyl ü Nev-Bahâr (İnceleme-Metin- Sözlük) Türk Dil Kurumu Yayınları,
  23. Ankara.
  24. Doğan Enfel (2011), Şeyhoğlu Sadrüddin’in Kâbus-nâme Tercümesi, Mavi yayıncılık, İstanbul.
  25. Doğan Şaban (2001), Sivas Merkez İlçe ve Köyleri Ağızları, 100. Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Van. Doğan Şaban (2009), Sabuncuoğlu Şerefeddin Terceme-i Akrabâdîn (Giriş- İnceleme-Metin-Dizinler), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Dokto