Dergiler / Dil Araştırmaları / 2013 / Cilt: 13 - Sayı: 13

Arapçadan Alıntı Müennes Kelimelerin Türkiye Türkçesindeki Tutunamamışlığı

Loss of Feminine-Gender Words Derived From Arabic in Contemporary Turkish

Sayfa
93–108
Yayın Tarihi
2013-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu amaçla müzekker ve müennes biçimleri Osmanlı ve Türkiye Türkçesinde kullanılan bir kelime listesi oluşturulmuş, bu kelimeler Osmanlı dönemi ve günümüz Türkçesi sözlüklerinde, çeşitli eserlerde taranmış, kelimelerin tutunma seyri takip edilmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han’ın 10. yüzyılda İslamiyet’i devletin resmî dini olarak kabul etmesiyle Arapçanın Türkçe üzerindeki tesiri başlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Uygur harflerinin yanı sıra Arap harflerinin de kullanımı yaygınlaşmış, önce dinî içerikli daha sonra ise kültürel, toplumsal ve gündelik hayatla ilgili çok sayıda Arapça kelime Türkçeye yerleşmiştir.Bu çalışmada Arapçadan alıntı müennes kelimelerin, Osmanlı ve Türkiye Türkçesinde yer almakla birlikte bir kalıcılık gösteremedikleri vurgulanacak ve bu durumun sebepleri açıklanmaya çalışılacaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu amaçla müzekker ve müennes biçimleri Osmanlı ve Türkiye Türkçesinde kullanılan bir kelime listesi oluşturulmuş, bu kelimeler Osmanlı dönemi ve günümüz Türkçesi sözlüklerinde, çeşitli eserlerde taranmış, kelimelerin tutunma seyri takip edilmiştir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han’ın 10. yüzyılda İslamiyet’i devletin resmî dini olarak kabul etmesiyle Arapçanın Türkçe üzerindeki tesiri başlamıştır. Uygur harflerinin yanı sıra Arap harflerinin de kullanımı yaygınlaşmış, önce dinî içerikli daha sonra ise kültürel, toplumsal ve gündelik hayatla ilgili çok sayıda Arapça kelime Türkçeye yerleşmiştir.Bu çalışmada Arapçadan alıntı müennes kelimelerin, Osmanlı ve Türkiye Türkçesinde yer almakla birlikte bir kalıcılık gösteremedikleri vurgulanacak ve bu durumun sebepleri açıklanmaya çalışılacaktır. Bu amaçla müzekker ve müennes biçimleri Osmanlı ve Türkiye Türkçesinde kullanılan bir kelime listesi oluşturulmuş, bu kelimeler Osmanlı dönemi ve günümüz Türkçesi sözlüklerinde, çeşitli eserlerde taranmış, kelimelerin tutunma seyri takip edilmiştir

Abstract

With the adoption of Islam as the official religion of the Karahan state by Satuk Buğra Han, the influence of Arabic on Turkish increased. Arabic Alphabet was started to be used in addition to the Uighur Alphabet and many Arabic words firstly related to religious life and then to cultural, social and daily lives were adopted into Turkish

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇOLAKBOSTANCI, G., KOÇKESKİN, N. (2013). Arapçadan Alıntı Müennes Kelimelerin Türkiye Türkçesindeki Tutunamamışlığı. Dil Araştırmaları, Cilt: 13 - Sayı: 13, 93–108. https://ajindex.com/articles/656819

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. _______________, (2009),
  2. Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara. Ahmed Vefik Paşa, (2000), Lehçe-i Osmanî (Haz: Recep Toparlı), Türk Dil Kurumu Yayınları,
  3. Ankara.
  4. AKAR, Ali (2010), “Türkçe-Arapça Arasındaki Sözcük İlişkileri”, Karadeniz-Black Sea- Çerno More, Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, s. 9-16.
  5. AKSAN, Doğan (1995), Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  6. Ankara.
  7. AKSAN, Doğan (2004),
  8. Türkçenin Sözvarlığı, Engin Yayınevi,
  9. Ankara.
  10. AYVERDI, İlhan (2005), Misalli Büyük Türkçe Sözlük (Kubbealtı Lugatı), Kubbealtı Neşriyatı Yayıncılık, İstanbul. Beyânî, Tezkiretü’ş-Şuarâ (Haz. Aysun Sunurhan), www.ekitap.kultur.gov.tr, adresinden 28.03.2013 tarihli erişim. ÇAĞBAYIR, Yaşar (2007), Ötüken Türkçe Sözlük: Orhun Yazıtlarından Günümüze Türkiye Türkçesinin Söz Varlığı, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  11. DEVELLİOĞLU, Ferit (2010), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi,
  12. Ankara.
  13. EMINOĞLU, Emin (2010), Türk Dilinin Sözlükleri ve Sözlükçülük Kaynakçası, Asitan Yayınları,
  14. Sivas. ERCILASUN, Ahmet Bican (2004), Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları,
  15. Ankara.
  16. ERGIN, Muharrem (2007),
  17. Üniversiteler İçin Türk Dili, Bayrak Basın Yayım Tanıtım, İstanbul.
  18. ERGIN, Muharrem (2008),
  19. Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basın Yayım Tanıtım, İstanbul.
  20. ERGIN, Muharrem (2010),
  21. Osmanlıca Dersleri, Boğaziçi Yayınları,
  22. İstanbul.
  23. ERMİŞ, Hamza (2008), Arapça’dan Türkçeleşmiş Kelimeler Sözlüğü, Ensar Neşriyat, İstanbul. Evliya Çelebi b. Derviş Mehmed Zıllî (1996), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini I.Kitap (Haz.Orhan Şaik Gökyay), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Evliya Çelebi b. Derviş Mehmed Zıllî (1998), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini 2.Kitap (Haz.Zekeriya Kurşun-Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Evliya Çelebi b. Derviş Mehmed Zıllî (1999), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini 3.Kitap (Haz.Seyit Ali Kahraman- Yücel Dağlı), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Evliya Çelebi b. Derviş Mehmed Zıllî (2001), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini 5.Kitap (Haz. Yücel Dağlı-Seyit Ali Kahraman), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. Evliya Çelebi b. Derviş Mehmed Zıllî (2003), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi Topkapı Sarayı Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyonu-Dizini 7.Kitap (Haz. Yücel Dağlı-Seyit Ali Kahraman-R