Dergiler / Dil Araştırmaları / 2014 / Cilt: 15 - Sayı: 15

Eski Türkçeden Eski Oğuz Türkçesine “Tégme~Degme” Sözcüğünün Anlamları ve Kullanımları

Meanings and Usages of “Tégme~Degme” Word from Old Turkish to Old Oghuz Turkish

Sayfa
215–235
Yayın Tarihi
2014-12-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bununla beraber sözcük, çeşitli kullanımlarıyla pek çok kaynakta değinilmeyen zamir, sıfat ve zarf-fiil oluşumlarına örnek teşkil etmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Her sözcüğün çeşitli boyutlarıyla tarih içinde geçirdiği süreçler başkadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun aksine de tarihin bir döneminde kullanılan bir sözcüğün farklı coğrafyalarda farklı anlamlarda yaşadığı tespit edilebilir.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla beraber sözcük, çeşitli kullanımlarıyla pek çok kaynakta değinilmeyen zamir, sıfat ve zarf-fiil oluşumlarına örnek teşkil etmiştir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:anlam · anlam değişmeleri · Eski Oğuz

Özet

Her sözcüğün çeşitli boyutlarıyla tarih içinde geçirdiği süreçler başkadır. Tarihin bir döneminde sıklıkla kullanılan bir sözcüğün zamanla kullanımdan düştüğü görülebilir. Bunun aksine de tarihin bir döneminde kullanılan bir sözcüğün farklı coğrafyalarda farklı anlamlarda yaşadığı tespit edilebilir. Türkçe sözcüklerde de benzer durumlara sıklıkla rastlanır. Türkçede buna örnek olabilecek sözcüklerden biri de degme sözcüğüdür. Degme sözcüğü Eski Uygur Türkçesinden itibaren çeşitli anlam değişmelerine maruz kalmış ve zamanla çok anlamlı bir yapıya bürünmüştür. Bu çok anlamlı sözcük çeşitli anlamlarıyla Türkçenin tarihî yazı dillerinde kullanılmıştır. Bununla beraber sözcük, çeşitli kullanımlarıyla pek çok kaynakta değinilmeyen zamir, sıfat ve zarf-fiil oluşumlarına örnek teşkil etmiştir

Abstract

Every word with its various dimensions has experienced a different process in time. For instance, a word which was often used in earlier times may not be used that much in the later times. However, it can be found out that a word which was in use in the past may survive in another geography with different meanings. Similar situations are prevailed in Turkish. The word degme is one of them. Degme has had some meaning changes since Ancient Uyghur Turkish and assumed a polysemous structure. It is used in Turkish ancient written language with several meanings. Moreover, it has set examples for some pronouns, adjectives, and converbs

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

HÜNERLİ, B. (2014). Eski Türkçeden Eski Oğuz Türkçesine “Tégme~Degme” Sözcüğünün Anlamları ve Kullanımları. Dil Araştırmaları, Cilt: 15 - Sayı: 15, 215–235. https://ajindex.com/articles/656788

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. AKSAN, Doğan (2000),
  2. En Eski Türkçenin İzlerinde, Simurg, İstanbul. -------------------- (2007),
  3. Her Yönüyle Dil, TDK Yayınları,
  4. Ankara. -------------------- (2009),
  5. Anlambilim, Engin Yayınevi,
  6. Ankara.
  7. ALYILMAZ, Cengiz (1994),
  8. Orhun Yazıtlarının Söz Dizimi, Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Yayınları,
  9. Erzurum. ARAT, Reşit Rahmeti (1979), Kutadgu Bilig III (İndeks), (Haz. Kemal ERASLAN, Osman F.SERTKAYA, Nuri YÜCE), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları,
  10. İstanbul. -------------------------- (2007),
  11. Eski Türk Şiiri, TTK Yayınları,
  12. Ankara.
  13. ARGUNŞAH Mustafa, SAĞOL-YÜKSEKKAYA Gülden, TABAKLAR Özcan (2012), Tarihi Türk Lehçeleri: Karahanlıca, Harezmce, Kıpçakça Dersleri, Kesit Yayınları,
  14. İstanbul.
  15. ATA, Aysu (1997). Nâsırü’d-dîn Bin Burhânü’d-dîn Rabgûzî Kısasü’l-Enbiyâ, TDK Yayınları,
  16. Ankara. --------------- (2004), Karahanlı Türkçesi: Türkçe İlk Kur’an Tercümesi, TDK Yayınları,
  17. Ankara ATALAY, Besim (2006), Divanü Lugati’t-Türk (Çeviri) I-IV, TDK Yayınları,
  18. Ankara.
  19. AYDEMİR, Yaşar (2000),
  20. Behişti Divanı, MEB Yayınları,
  21. Ankara.
  22. AYVERDİ, İlhan (2011),Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı, İstanbul.
  23. BAYAK, Cemal, Sehâbî Dîvânı, Kültür Bakanlığı Yayınları (e-kitap), (erişim tarihi:03.10.2014: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10647, girispdf.pdf?0). BİLGİN, Azmi (1996), Nazmü’l – Hilâfiyyat Tercümesi, TDK Yayınları,
  24. Ankara.
  25. BODROGLIGETI, A. J. E. (2001),
  26. A Grammar of Chagatay, Lincom Europa, Muenchen. BOZ, Erdoğan (2009), Yusuf Hakîkî Baba Divanı, Aksaray Valiliği Kültür Yayınları,
  27. Ankara.
  28. CAFEROĞLU, Ahmet (1993),
  29. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, Enderun Kitabevi,
  30. İstanbul.
  31. CANPOLAT, Mustafa (1995), Ömer Bin Mezid-Mecmûatü’n-Nezâir, TDK Yayını, Ankara.
  32. CLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-thirteenth Century Turkish, Oxford University Press,
  33. Oxford. ÇAĞBAYIR, Yaşar (2007),
  34. Ötüken Türkçe Sözlük, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  35. ÇAVUŞOĞLU, Mehmet (1977), Yahyâ Bey Divanı, İÜ Edebiyat Fakültesi Yayınları,
  36. İstanbul.
  37. DEMİR, Necati (2004), Dânişmend-nâme, Akçağ Yayınları,
  38. Ankara.
  39. Derleme Sözlüğü (2009),
  40. TDK Yayınları,
  41. Ankara.
  42. DEMİRTAŞ Ahmet (2009), Yazıcıoğlu Ahmed Bîcan-Dürr-i Meknûn, Akademik Kitaplar, İstanbul.
  43. DİLÇİN, Cem (1991), Süheyl ü Nev-Bahâr, TDK Yayınları,
  44. Ankara.
  45. DOĞAN, Enfel (2011), Şeyhoğlu Sadrüddin’in Kabus-nâme Tercümesi, Mavi Yayıncılık, 2011.
  46. ECKMANN, János (1998), “Harezm Türkçesi”, Tarihî Türk Şiveleri (çev. Mehmet AKALIN), TKAE Yayınları, Ankara, s. 173-210.
  47. ECKMANN, János (2004), Nehcü’l-Ferâdîs (h