Dergiler / Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 27 - Sayı: 1

Abbâsî Devleti Kâtiplerinin Kullandığı Yazı Araç-Gereçleri

The Writing Tools Used by Clerks of Abbasid State

Sayfa
119–130
Yayın Tarihi
2022-11-04
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede Abbâsî Devleti’nin ilk iki asrında (132-334/750-945) devlet kurumlarında görev yapan kâtiplerin kullandığı yazı malzemeleri tarihî veriler ışığında aydınlatılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yazı, insanlar arasında bir iletişim aracı olmanın yanı sıra devlet işlerinin kayıt altına alınmasının yegâne yoludur.
📊
Temel Bulgular & Veri:İnsanlar, tarih boyunca coğrafi ve ekonomik şartlara bağlı olarak farklı yazı malzemeleri keşfetmiş ve geliştirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede Abbâsî Devleti’nin ilk iki asrında (132-334/750-945) devlet kurumlarında görev yapan kâtiplerin kullandığı yazı malzemeleri tarihî veriler ışığında aydınlatılmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Abbâsî Devleti · Kâtiplik · Bürokrasi

Özet

Yazı, insanlar arasında bir iletişim aracı olmanın yanı sıra devlet işlerinin kayıt altına alınmasının yegâne yoludur. Yazı, bilginin muhafazasında ve gelecek nesillere taşınmasında önemli bir yere sahiptir. Yazı, sivri uçlu bir nesneyle belli bir yüzey üzerine anlamlı sözler işlenmesi ile ortaya çıkan bir faaliyettir. Arkeolojik verilerden anlaşıldığı kadarıyla yazının ilk örnekleri, kil tabletlere sivri bir nesne ile kazınması suretiyle oluşturulmuştur. İnsanlar, tarih boyunca coğrafi ve ekonomik şartlara bağlı olarak farklı yazı malzemeleri keşfetmiş ve geliştirmiştir. Erken dönem İslam tarihinde yazı siyasî, dinî ve sosyal amaçlara hizmet edecek biçimde gelişip yaygınlaşmıştır. İslam tarihinin ilk dönemlerinde basit düzeyde başlayan kayıt tutma geleneği, Emevî ve Abbâsî dönemlerinde diğer medeniyetlerle etkileşimin sonucunda ileri düzeye ulaşmıştır. Öte yandan estetik kaygılarla yeni yazı stilleri ortaya çıkmıştır. İdarî hayata bağlı olarak şekillenen yazı kültürü, çok geçmeden ilim ve sanatla iştigal eden zümreye de yansımıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak yazı malzemeleri çeşitlenmiştir. Bu makalede Abbâsî Devleti’nin ilk iki asrında (132-334/750-945) devlet kurumlarında görev yapan kâtiplerin kullandığı yazı malzemeleri tarihî veriler ışığında aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract

In addition to being a means of communication between people, writing is the only way of recording government affairs. Writing has an important place in the preservation of knowledge and its transmission to future generations. Writing is an activity that occurs through processing meaningful words on a certain surface with a pointed object. As understood from the archaeological data, the first examples of writing were created by engraving on a clay tablet with a pointed object. Throughout history, people have discovered and developed different writing materials depending on geographical and economic conditions. Writing has developed and become widespread in the early Islamic history in a way that serves political, religious and social purposes. The tradition of keeping records, which began at a simple level in the early periods of Islamic history, reached an advanced level as a result of interaction with other civilizations during the Umayyad and Abbasid periods. On the other hand, new writing styles have emerged due to aesthetic concerns. The writing culture, which was shaped depending on the administrative life, was soon reflected in the class that was engaged in science and art. Depending on these developments, writing materials have diversified. In this article, the writing materials used by the clerks working in state institutions in the first two centuries of the Abbasids (132-334/750-945) were tried to be illuminated in the light of historical data.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

POLATOĞLU, S. (2022). Abbâsî Devleti Kâtiplerinin Kullandığı Yazı Araç-Gereçleri. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 - Sayı: 1, 119–130. https://ajindex.com/articles/650553

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Askerî, Ebû Hilâl Hasan b. Abdullah. Dîvânü’l-Meânî. thk. Ahmed H. Besec. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994. Askerî, Ebû Hilâl Hasan b. Abdullah. el-Evâil. thk. Muhammed S. el-Vekîl. Kahire: Dârü’l-Beşîr, 1987. Avvâd, Korkis. ez-Zehâiru’ş-Şarkiyye. 7 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1994. A‘zamî, Muhammed Mustafa. Küttâbü’n-Nebî Sallalâhu Aleyhi ve Sellem. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1978. Bağdâdî, Abdullah b. Abdülaziz. Kitâbü’l-Küttâb ve Sıfatü’d-Devât ve’l-Kalem ve Tasrîfuhâ. thk. Dominique Sourdel. Dımaşk, Bulletin d’Etudes Orientales içinde 14, s. 115-153., 1952. Batalyevsî, Ebû Muhammed Abdullah b. Muhammed. el-İktidâb fî Şerhi Edebi’l-Küttâb. thk. Mustafa es-Sakkâ - Hamîd Abdülmecid. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1996. Belâzürî, Ebü’l-Abbas Ahmed b. Yahyâ. Fütûhu’l-Büldân. thk. Abdullah E. et-Tabbâ‘ – Ömer E. et-Tabbâ‘. Beyrut: Müessesetü’l-Meârif, 1987. Beyhakî, İbrahim b. Muhammed. el-Mehâsin ve’l-Mesâvî. thk. Adnan Ali. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
  2. Blanck, Horst. Antikçağda Kitap. çev. Zehra A. Yılmazer. Ankara: Dost Kitabevi, 2000.
  3. Bloom, Jonathan M. Paper Before Print: The History and Impact of Paper in The Islamic World. New Haven: Yale University Press, 2001. Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr. “el-Cidd ve’l-Hezl”. Resâil. thk. Abdüsselâm M. Hârûn. 2/231-278. Kahire: Mektebetü’l-Hâncî, 1964. Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr. el-Mehâsin ve’l-Ezdâd. thk. Şeyh Muhammed Süveyd. Beyrut: Dârü’l-İhyâi’l-Ulûm, 1991. Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr. Kitâbü’l-Hayevân. thk. Abdüsselâm M. Hârûn. 8 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Bâbî, 1965. Cehşiyârî, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdûs. Kitâbü’l-Vüzerâ ve’l-Küttâb. thk. İbrahim Salih. Abudabi: el-Mecmau’s-Sekâfî, 2009. Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd. es-Sıhah: Tâcü’l-Luga ve Sıhahi’l-Arabiyye. thk. Ahmed A. Attâr. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-İlm li’l-Melâyîn, 1979.
  4. Derman, M. Uğur. “Divit”. DİA. 9/450-451. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1994.
  5. Derman, M. Uğur. “Kalem”. DİA. 24/245-247. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2001.
  6. Gully, Adrian. “The Sword and the Pen in the Pre-Modern Arabic Heritage: A Literary Representation of an Important Historical Relationship”. Ideas, Images and Methods of Portrayal: Insights into Classical Arabic Literature and Islam. ed. Sebastian Günther. 403-430. Leiden: Brill, 2005. Hamza el-İsfahânî, Ebû Abdullah Hamza b. Hasan. et-Tenbîh alâ Hudûsi’t-Tashîf. thk. Es‘ad Tales. Beyrut: Dâru Sâdır, 1992.
  7. Hançabay, Halil İbrahim. Abbâsîler Döneminde Vezirlik (295-53