KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kader / 2016 / Cilt: 14 - Sayı: 2

YARATMA VE GÂYELİLİK BAĞLAMINDA MUTEZİLENİN FAYDA TEORİSİ

Hulusi ARSLAN
Dergi
Kader
Sayfa
343–360
Yayın Tarihi
2016-09-10
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu fayda nihai anlamda öteki dünyada insanın sonsuz nimetlere kavuşması şeklinde kendini gösterir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Mutezile kelam ekolünde yaratma ve gâyelilik sorunu ve bu sorunun çözümü olarak sunulan fayda teorisi incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu teoriye göre Allah bir varlığı ya “faydalandırmak” veya kendisinden “faydalanılmak” veyahut her iki gayeyi birlikte gerçekleştirmek için yaratır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu fayda nihai anlamda öteki dünyada insanın sonsuz nimetlere kavuşması şeklinde kendini gösterir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mutezile · Yaratılış · Gaye

Özet

Bu makalede Mutezile kelam ekolünde yaratma ve gâyelilik sorunu ve bu sorunun çözümü olarak sunulan fayda teorisi incelenmektedir. Bu teoriye göre Allah bir varlığı ya “faydalandırmak” veya kendisinden “faydalanılmak” veyahut her iki gayeyi birlikte gerçekleştirmek için yaratır. Dünyevi ve uhrevi bütün faydaları içine alan bu teori, en geniş anlamıyla cömert ve iyilik sahibi tanrının bütün yaptıklarında insanın faydasını, iyiliğini ve mutluluğunu amaçladığını ifade eder. Mutezile ekolü Allah’ın fiillerinde mutlaka bir gaye ve hikmetin bulunması gerektiğini söyler. Çünkü onlara göre, gaye ve hikmetten yoksun fiiller boş ve anlamsızdır. Mutezile, Allah’ın yaratmasındaki gaye ve hikmetin fayda olabileceğini savunur. Ancak Allah her bakımdan tam ve mükemmeldir. Bu sebeple Allah faydalanmaya muhtaç değildir. Öyle ise yaratmadaki fayda insanlara aittir. Bu fayda nihai anlamda öteki dünyada insanın sonsuz nimetlere kavuşması şeklinde kendini gösterir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARSLAN, H. (2016). YARATMA VE GÂYELİLİK BAĞLAMINDA MUTEZİLENİN FAYDA TEORİSİ. Kader, Cilt: 14 - Sayı: 2, 343–360. https://ajindex.com/articles/64859

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Arslan, Hulusi, ‚Mutezileye Göre İyilik ve Kötülük (Husn ve Kubh) Problemi‛, doktora tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2000.
  2. Arslan, Hulusi, Mâturidî’de İnsan’ın Yaratılış Hikmeti, Malatya: 2013.
  3. Aslan, İbrahim, Kadı Abdulcebbar’a Göre Dinin Akli ve Ahlaki Savunusu, Ankara: Otto yay., 2014.
  4. Atay, Hüseyin, Arapça Türkçe Büyük Lügat, Ankara: 1964
  5. Aydın, Hüseyin, Yaratılış ve Gâyelilik, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2004.
  6. Cihad, Tunç, ‚Bişr b. Mu’temir‛, Diyanet İslam Ansiklopedisi (DİA), VI, 223- 224. Cüveynî, İmâmu’l-Harameyn Ebi’l-Meâlî Abdilmelik, Kitâbu’l-İrşâd, thk. Esad Temim, Beyrut: 1992. Eşarî, Ebu’l-Hasan, EMâkâlâtu’l-İslâmiyyîn ve İhtilâfu’l-Musallîn, thk. Muhammed Muhiddîn Abdulhamîd, Beyrut, 1995. Eşarî, Ebu’l-Hasan, el-Makâlâtu’l-İslâmiyyîn ve İhtilâfu’l-Musallîn, tsh. Helmut Ritter, Wıezbaden, 1980.
  7. İbn Hümam, Kemal, Kitâbu’l-Müsâyere, İstanbul: Çağrı Yayınları, 1979. İbn Manzûr, Lisanu’l-Arab, Kâhire: Dâru’l-Meârif, ts. İbn Murtazâ, Ahmed b. Yahyâ, Kitâbu’l-Kalâid fî Tashîhi’l-Akâid, thk. Alber Nasri Nâder, Beyrut: Dâru’l-Meşrık, 1986. İbn Sîde, Ebulhasen Ali b. İsmail b. Seyde, el-Muhkem ve’l-Muhîtu’l-A‘zam, thk. Abdulhamid Hendâv’i, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
  8. İbrahim Mustafa, Mu’cemu’l-Vasît, Tahran: ts. Kadı Abdulcebbâr, el-Muğnî XIV, (el-Aslah, İstihkâku’z-Zemm, et-Tevbe), thk. Mustafa es-Sîkâ,, Kâhire: el-Müessesetü’l-Mısrıyyetü’l-Âmme, 1965. Kadı Abdulcebbâr, el-Muğnî XI, (et-Teklîf), thk. Muhammed Ali en-Neccâr- Abduhalîm en-Neccâr, Kâhire: el-Müessesetü’l-Mısrıyyetü’l-Âmme, 1965. Kadı Abdulcebbâr, el-Muğnî XIII, (Lütuf), thk. Ebulleylâ Afîfî, Kâhire: Dâru'l- Kütübi’l-Mısrıyye, 1962. Kadı Abdulcebbâr, el-Muğnî VI/I, (et-Ta’dîl ve’t-Tecvîr) thk. Ahmed Fuâd el- Ehvânî, Kâhire: el-Müessesetü’l-Mısrıyyetü’l-Âmme, 1962. Kadı Abdulcebbâr, el-Muhît bi’t-Teklîf, thk. Ömer es-Seyyid Azmi, Kâhire, 1965. Kadı Abdulcebbâr, Şerhu’l-Usûli’l-Hamse, thk. Abdulkerim Osman, Kâhire: Mektebetu’l-Vehbe,1988.
  9. Öge, Sinan, Allah’tan Âleme İlâhî Fiiller, Ankara: Araştırma Yay., 2009.
  10. Özdemir, Metin, İslâm Kelamında Kötülük Problemi, İstanbul: 2001. Sâbûnî, Nureddîn, Mâturîdiyye Akâidi, çev. Bekir Topaloğğlu, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1979. Şâtıbî, İbrahim b. Musâ b. Muhammed, el-Muvâfkât (İslâmî İlimler Metodolojisi), çev. Mehmed Erdoğan, İstanbul: İz Yayınları, 1990. Şehristânî, Muhammed Abdulkerîm b. Ebî Bekir Akmed, Nihâyetü’l-İkdâm, tsh. Alfred Gaülasme, London: 1934. Şehristânî, Muhammed b