Dergiler / Tarih Okulu Dergisi / 2021 / Cilt: 14 - Sayı: 55

ELLİ YIL SONRA 12 MART MUHTIRASINA YENİDEN BAKMAK

Revisiting the Memorandum of March 12th after Fifty Years

Sayfa
3904–3936
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada doküman analizi tekniği kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada analiz edilmeye çalışılacak olan: 12 Mart Muhtırası ve aslında muhtırayla bertaraf edilen 9 Mart darbe girişimidir. 9 Mart, girişimden ziyade kuvveden fiile dönüşememiş bir darbe planı olarak da isimlendirilebilir. 12 Mart Muhtırası; hem 27 Mayıs’la birlikte başlayan ordu içi hiyerarşiden sapma belirtilerine karşı, üst rütbelilerin alttan gelen tazyikle birlikte yaşadıkları kariyerist kaygı hem de 12 Mart’la birlikte orduda; dönemin yaygın tabiriyle sivil darbecilerin “çengel atılan” mensupları vasıtasıyla yönetimi ele geçirme boyutuyla incelenecektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada doğal olarak 27 Mayıs Darbesi ve sonrasındaki parlamentoya geçiş öncesindeki olaylara; Aydemir İsyanlarına, Adalet Partisi iktidarının hüküm sürdüğü yıllardaki gelişmelere de 9-12 Mart süreciyle ilgisi ölçüsünde değinilmesi çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada doküman analizi tekniği kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada analiz edilmeye çalışılacak olan: 12 Mart Muhtırası ve aslında muhtırayla bertaraf edilen 9 Mart darbe girişimidir. 9 Mart, girişimden ziyade kuvveden fiile dönüşememiş bir darbe planı olarak da isimlendirilebilir. 12 Mart Muhtırası; hem 27 Mayıs’la birlikte başlayan ordu içi hiyerarşiden sapma belirtilerine karşı, üst rütbelilerin alttan gelen tazyikle birlikte yaşadıkları kariyerist kaygı hem de 12 Mart’la birlikte orduda; dönemin yaygın tabiriyle sivil darbecilerin “çengel atılan” mensupları vasıtasıyla yönetimi ele geçirme boyutuyla incelenecektir. Altmışlı yıllar boyunca partileşen ancak kitleselleşme imkânı bulamayan; parlamentoya giren ilk yasal sosyalist partinin bir sonraki seçimde büyüyeceğine, toplum nezdinde teveccüh görmeyerek küçülmesi karşısında; iktidarı, milli güçler koalisyonunun en müessir unsuru olan ordu eliyle alma eğiliminin de incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmada doğal olarak 27 Mayıs Darbesi ve sonrasındaki parlamentoya geçiş öncesindeki olaylara; Aydemir İsyanlarına, Adalet Partisi iktidarının hüküm sürdüğü yıllardaki gelişmelere de 9-12 Mart süreciyle ilgisi ölçüsünde değinilmesi çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu çalışmada doküman analizi tekniği kullanılmıştır.

Abstract

What will be analyzed in this paper is the March 12 Memorandum and the March 9 coup attempt which was actually averted thanks to the memorandum. The March 9 can also be called as a coup plan, rather than an attempt, that could not be put into practice by force. The March 12 Memorandum will be examined in terms of both the careerist anxiety experienced by the higher ranks in the face of the deviation signals from the hierarchy within the army that began with the May 27 due to the pressure from the lower ranks and the seizure of power through civilian coup plotters who were “beguiled”, to use the common term in that period. The paper also explores the tendency to take power through the army, which is the most effective element of the coalition of national forces against the backdrop of the representation of the first legal socialist party in the parliament which established its party organization during the sixties but unable to find the opportunity to popularize and eventually declined. As a matter of course, in the study, the events before the May 27 Coup and the subsequent parliamentary transition, the Aydemir Revolts and the developments during the rule of Adalet Partisi (Justice Party) will also be tackled to the point of their relevance to the March 9-12 process.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SUNAY, C., TUNÇ, B. (2022). ELLİ YIL SONRA 12 MART MUHTIRASINA YENİDEN BAKMAK. Tarih Okulu Dergisi, Cilt: 14 - Sayı: 55, 3904–3936. https://ajindex.com/articles/596294

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. ARŞİV BELGELERİ CUMHURBAŞKANLIĞI CUMHURİYET ARŞİVİ (CCA) Fon Kodu:30.18.1.2; Yer No: 155. 1. 1. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 54.329.2. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 41.246.10. Fon Kodu: 30.1.0.0; Yer No: 52.317.3. Fon Kodu: 51.0.0.0; Yer No: 4.33.8. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 128.819.6. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 54.329.6. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 48.284.2. Fon Kodu:30.1.0.0; Yer No: 48.284.3. Fon Kodu:30.18.2.2; Yer No: 286.62.6. ARAŞTIRMA VE İNCELEME ESERLERİ Ağaoğlu, S. (1965). Aşina Yüzler. Ağaoğlu Yayınevi.
  2. Ağaoğlu, S. (1993). Siyasî Günlük [Demokrat Partinin Kuruluşu]. Yayına Haz. Cemil Koçak. İletişim Yayınları.
  3. Ahmad, F. (1996). Demokrasi Sürecinde Türkiye, 1945-1980, (Çev. Ahmet Fethi). Hil Yayınları.
  4. Akdere, İ. & Karadeniz, Z. (1994). Türkiye Solunun Eleştirel Tarihi-1. Evrensel Basım Yayım. Aker, A. (1975). 12 Mart Döneminde Dışa Bağımlı Tekelleşme. Sander Yayınları.
  5. Akyaz, D. (2002). Askerî Müdahalelerin Orduya Etkisi: Hiyerarşi Dışı Örgütlenmeden Emir Komuta Zinciri. İletişi Yayınları.
  6. Aldıkaçtı, O. (1973). Anayasa Hukukumuzun Gelişmesi ve 1961 Anayasası. İÜ Yayınlarından No: 1850; HF Yayınları No: 413. Altuğ, K. (1973). 12 Mart ve Nihat Erim Olayı. Baha Matbaası. Altuğ, K. (1976). 27 Mayıs’tan 12 Mart’a. Koza Yayınları.
  7. Arcayürek, C. (1985a). Demirel Dönemi 12 Mart Darbesi 1965–1971 [Cüneyt Arcayürek Açıklıyor–5]. Bilgi Yayınevi.
  8. Arcayürek, C. (1985b) Çankaya’ya Giden Yol 1971–1973 [Cüneyt Arcayürek Açıklıyor–6]. Bilgi Yayınevi.
  9. Aren, S. (1993). TİP Olayı [1961–1971].
  10. Cem Yayınevi.
  11. Atılgan, G. (2002). Yön-Devrim Hareketi [Kemalizm ile Marksizm Arasında Geleneksel Aydınlar]. TÜSTAV. Avcıoğlu, D. (1971). Devrim Üzerine. Bilgi Yayınevi.
  12. Aybar, M. A. (1973). 12 Mart’tan Sonra [Meclis Konuşmaları]. Sinan Yayınları.
  13. Aybar, M. A. (1987). Neden Sosyalizm [Bir Son Sözle]. BDS Yayınları.
  14. Aybar, M. A. (2014). Türkiye İşçi Partisi Tarihi. Yay. Haz. Kıvanç Koçak. İletişim Yayınları.
  15. Aydemir, Ş. S. (1976). İhtilâlin Mantığı ve 27 Mayıs İhtilali. Remzi Kitabevi.
  16. Aydemir, Ş. S. (tarihsiz). Menderes’in Dramı? Remzi Kitabevi.
  17. Aydemir, T. (1966). Ve Talat Aydemir Konuşuyor. May Yayınları.
  18. Aydınoğlu, E. (1992). Türk Solu [Eleştirel Bir Tarih Denemesi 1960-1971].
  19. Belge Yayınları.
  20. Balcı, M. (1998). MGK ve Demokrasi [Hukuk-Ordu-Siyaset]. Yöneliş Yayınları.
  21. Başgil, A. F. (2006). 27 Mayıs İhtilali ve Sebepleri-Görüp Yaşadıklarım. Çev. Cemal Aydın. Yağmur Yayınları.
  22. Batur, M. (1985). Anılar ve Görüşler [Üç Dönemin Perde Arkası]. Milliyet Yayınları.
  23. Bayar, C. (1991). [Anl