Dergiler / Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 23

TÜRK KÜLTÜRÜNDE LEYLEK VE OSMANLI SANATINDA İKONOGRAFİSİ

Stork in Turkish Culture and its Iconography in Ottoman Art

Sayfa
125–165
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak günümüze ulaşan örnekler leyleğin halk kültürünü derinden etkilemesine karşın halk sanatına bu yoğunlukta yansımadığını ve nispeten daha seçkin bir çevrenin eserleriyle sınırlı kaldığını gösterir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların hayatında bazı hayvanlar günlük yaşamda çeşitli sebeplere bağlı olarak kuşkusuz büyük bir tutmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ardından asıl olarak Osmanlı toplumunda farklı malzeme ve tarihlerde üretilen sanat eserleri üzerindeki tasvirleri ve ikonografisi sosyokültürel ortamla ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak günümüze ulaşan örnekler leyleğin halk kültürünü derinden etkilemesine karşın halk sanatına bu yoğunlukta yansımadığını ve nispeten daha seçkin bir çevrenin eserleriyle sınırlı kaldığını gösterir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Toplumların hayatında bazı hayvanlar günlük yaşamda çeşitli sebeplere bağlı olarak kuşkusuz büyük bir tutmaktadır. Tarım işleri, besin, ulaşım, giyim, av, taşıma gibi faaliyetlerde insanlarla iç içe olan bu hayvanlar inanç dünyasında da önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada fiziksel özellikleri ve yaşam biçimleriyle halk edebiyatı ve müziğine ilham kaynağı olan göçmen kuşlardan leylek seçilmiştir. Mimari süsleme ve el sanatlarında çeşitli kavramları karşılamak üzere tasvir edilen leyleğin, tarih boyunca çeşitli toplumlardaki anlamı ve sanat eserlerine yansıma biçimleri; ardından Anadolu dışında İslam coğrafyasında üretilmiş örnekleri kronolojik olarak ele alınmıştır. Ardından asıl olarak Osmanlı toplumunda farklı malzeme ve tarihlerde üretilen sanat eserleri üzerindeki tasvirleri ve ikonografisi sosyokültürel ortamla ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Türk Kültüründe nazar, bereket, iyi-kötü şans, doğum-ölüm, kıtlık-bolluk, dindarlık, doğruluk, iyilik, saflık, neşe gibi kavramlarla ilişkilendirilen leylek, tasvir edildiği esere / yüzeye göre anlam taşımıştır. Ancak günümüze ulaşan örnekler leyleğin halk kültürünü derinden etkilemesine karşın halk sanatına bu yoğunlukta yansımadığını ve nispeten daha seçkin bir çevrenin eserleriyle sınırlı kaldığını gösterir.

Abstract

Certain animals have a great place in daily lives of different societies for various reasons. These animals, which are intertwined with humans in various activities such as agricultural work, food production, transportation, clothing, hunting and transportation, have also gained an important place in belief systeMS. This study focuses on the migratory bird stork, which inspired folk literature and music with its physical characteristics and life style. It first examines the meaning of the stork, which is depicted to meet various concepts in architectural decoration and handicrafts, in various societies throughout history. Then, the samples of stork depictions produced in Islamic lands outside of Anatolia were handled chronologically. Finally, the depictions and iconography of stork on works of art produced in different materials and dates in Ottoman society were evaluated in relation to the sociocultural environment. In Turkish culture, the meaning of stork, which is variously associated with concepts of evil eye, abundance, good-bad luck, birth-death, famine-abundance, piety, righteousness, goodness, purity and joy, changes meaning according to the work of art it is depicted on. The surviving examples show that even though storks were popular in folk culture, their depictions in the folk art were not abundant. Instead, their depictions were restricted to a relatively more distinguished art works of high-status groups.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ALTIER, S. (2022). TÜRK KÜLTÜRÜNDE LEYLEK VE OSMANLI SANATINDA İKONOGRAFİSİ. Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 23, 125–165. https://ajindex.com/articles/586362

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Abalı, İsmail, Koçarlı Halk Kültürü, Yayımlanmamış YLT, Adnan Menderes Üniversitesi,
  2. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın 2011. Aelian: On the Characteristics of Animals Books I-V, çev. A. F. Scolfield, Harvard University Press, London 1958.
  3. Ağcalar, Aslı: Silifke Halk Kültürü Araştırması, Yayımlanmamış YLT, Mersin Üniversitesi,
  4. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin 2009.
  5. Akalın, Lütfullah Sami, Türk Folklorunda Kuşlar, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara 1993. Akçiçek Eren-Nagihan Baysal: “Türk Halk İnanç ve Uygulamalarında Leylek”, Prof. Dr. Ali Berat Alptekin Armağanı, Konya: Kömen Yay., 2019, s. 277-286.
  6. Aksel, Malik, “Yazı-Resimde Kuşlar”, Türk Folklor Araştırmaları, S. 204/17/10, 1966, s. 1427- 1430. Aksel, Malik, Türklerde Dini Resimler, haz. Beşir Ayvazoğlu, Kapı Yay., İstanbul 2010.
  7. Aksoy, Mustafa, “Hamzanâme Örneğinde Uzun Anlatıların Eğitici İşlevi”, Edebiyat Bilimi Sorunları ve Çözümleri, ICANAS Bildiriler 38, I Ankara:
  8. AKM Yay., Ankara 2008, s. 81- 113. Aksoy, Ömer Asım, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü I, TDK Yay., Ankara 1971.
  9. Aktan, Müge Yılmaz, “Sembolik ve Gerçek Anlamlarıyla Türkü Metinlerine Yansıyan Hayvanlar”, Folklor / Edebiyat, S. 17/66/2, 2011, s. 229-250.
  10. Aktan, Müge Yılmaz: “Sembolik ve Gerçek Anlamlarıyla Türkü Metinlerine Yansıyan Hayvanlar”, Folklor / Edebiyat, S. 17/66/2, 2011, s. 229-250.
  11. Alp, Selda, “İstanbul Hıristiyan Mezarlıklarındaki Hayvan Sembolleri”, Sanat Tasarım Dergisi, S. 7, 2017, s. 193-213.
  12. Alpaslan, Ali, “Yazı-Resim”, Boğaziçi Üniversitesi Dergisi, S. I, 1973, s. 1-2
  13. Altın, Alper, “Eratna Beyliği Mimarisinde Figürlü Süsleme”, Osman Kunduracı ve Ahmet Yavuzyılmaz, ed. Yaşar Erdemir’e Armağan: Sanat Tarihi Yazıları, Nüve Kültür Merkezi Yay., Konya 2019, s. 177-214.
  14. And, Metin, 40 Gün 40 Gece / Osmanlı Düğünleri, Şenlikleri, Geçit Alayları, ToprakbankCreative Yay., İstanbul 2000.
  15. And, Metin, Osmanlı Tasvir Sanatları: 1 Minyatür, İş Bankası Yay., İstanbul 2004.
  16. And, Metin, Oyun ve Bügü, Türk Kültüründe Oyun Kavramı, YKY, İstanbul 2012. Anonim, “Leylek”, Meydan Larousse, C. 12, 1969, s. 336. Anonim, The Metropolitan Museum of Art Bulletin Recent Acquisitions A Selection: 2000-2001, Volume: LIX/ 2, The Metropolitan Museum of Art, New York 2001.
  17. Anonim, Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü 9, TDK Yay., Ankara1993.
  18. Araz, Rıfat, Harput’ta Eski Türk İnanışları ve Halk Hekimliği, AKM Yay., Ankara 1995.
  19. Arık, Rüçhan, Batılılaşma Dönemi Anadolu Tasvir Sanatı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 1988.
  20. Arık, Rüçhan, Kubad Abad Selç