Dergiler / Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: - Sayı: 15

Topkapı’dan Sâdâbâd’a: 15. Yüzyıldan 18. Yüzyıla Osmanlı Sultanının Sarayında ve İnzivasında Mekânsal Dönüşüm

From Topkapı to Sadabad: Spatial Transformation in the Palace and Seclusion of the Ottoman Sultan from the 15th to the 18th Century

Sayfa
1–16
Yayın Tarihi
2022-10-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylelikle, 15. yüzyıldan 18. yüzyıla gelindiğinde artık bir meşruiyet kaygısına sahip olan Osmanlı sultanları daha görünür ve erişilebilir olmak istemişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ortaçağ ve erken modern dönemde hükümdarın bedenine ve yaşadığı mekâna kutsallık atfetmek, İslami devlet geleneğinin biz özelliğidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu pratiği birçok gelenekten beslenerek devam ettiren Osmanlı İmpartorluğu’nda da sultan 15. yüzyıldan itibaren daha az görünür olmuş ve bir inziva hâline geçmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Böylelikle, 15. yüzyıldan 18. yüzyıla gelindiğinde artık bir meşruiyet kaygısına sahip olan Osmanlı sultanları daha görünür ve erişilebilir olmak istemişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Topkapı Sarayı · Sâdâbâd Sarayı · Sultan

Özet

Ortaçağ ve erken modern dönemde hükümdarın bedenine ve yaşadığı mekâna kutsallık atfetmek, İslami devlet geleneğinin biz özelliğidir. Hükümdar ne kadar az görünür olursa, şahsında temsil ettiği devlet de o kadar kutlu ve mistik bir görünüm kazanırdı. Bu pratiği birçok gelenekten beslenerek devam ettiren Osmanlı İmpartorluğu’nda da sultan 15. yüzyıldan itibaren daha az görünür olmuş ve bir inziva hâline geçmiştir. Daha az görünen sultan inşa ettirdiği saray ve bu sarayda uygulamaya koyduğu protokol kurallarıyla erişilmezliğini daha da arttırmıştır. Yaklaşık iki yüz yıl devam eden bu süreç, 18. yüzyılda terk edilmiş; “görünmeden gören” sultan yerini kendisini “teşhir eden” sultana bırakmıştır. Sultanın beden politikasında ve yaşadığı mekândaki bu değişim kişisel tercihler nedeniyle olduğu gibi içeriden ve dışarıdan gelen çeşitli meydan okumaların ortaya çıkması nedeniyle de gerçekleşmiştir. İçeride yeni yükselen sosyal sınıfların baskısı altındaki sultan, kendisini şehirde gösterme ihtiyacı hissetmiştir. Bu iç baskının yanında sultan aynı zamanda Avrupa’da görülen yeniliklerin ve buna bağlı olarak bir imaj kaygısının da etkisi altına girmiştir. Böylelikle, 15. yüzyıldan 18. yüzyıla gelindiğinde artık bir meşruiyet kaygısına sahip olan Osmanlı sultanları daha görünür ve erişilebilir olmak istemişlerdir.

Abstract

It is characteristic of the Islamic state tradition to attribute sanctity to the body and place of residence of the ruler in the medieval and early modern periods. The less visible the sovereign was, the more blessed and mystical the state he represented would be. In the Ottoman Empire, which continued this practice by drawing on many traditions, the sultan became less visible from the 15th century and lived in seclusion. The less visible sultan further increased his inaccessibility with the palace he had built and the protocol rules he put into practice in this palace. This process, which continued for nearly two hundred years, was abandoned in the 18th century; and the sultan who "sees without being seen" has given his place to the sultan who "exhibits" himself. This change in the body politics of the sultan and the place where he lived was not only due to personal preferences but also to the emergence of various challenges from the inside and outside. The sultan, under the pressure of the newly emerging social classes, felt the need to exhibit himself within the city. In addition to this internal pressure, the sultan also came under the influence of the innovations witnessed in Europe and, accordingly, of concern for his image. Thus, from the 15th to the 18th centuries, the Ottoman sultans, who now had a concern for legitimacy, wanted to be more visible and accessible.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BİRKAN, F. O. (2022). Topkapı’dan Sâdâbâd’a: 15. Yüzyıldan 18. Yüzyıla Osmanlı Sultanının Sarayında ve İnzivasında Mekânsal Dönüşüm. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, Cilt: - Sayı: 15, 1–16. https://ajindex.com/articles/586324

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Abou-El-Haj, Rifa’at ‘Ali. Modern Devletin Doğası: 16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla Osmanlı İmparatorluğu. Çev., Oktay Özel ve Canay Şahin. Ankara: İmge Kitabevi, 2018.
  2. Akşin, Sina. “Osmanlı Sarayı’nın Yapısı ve İşlevleri”. X. Türk Tarih Kongresi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1986, 2065-2082.
  3. Artan, Tülay. “18. Yüzyıl Başlarında Yönetici Elitin Saltanatın Meşruiyet Arayışına Katılımı”. Toplum ve Bilim 83 (1999/2000): 292-322.
  4. Avcıoğlu, Nebahat. “Istanbul: The Palimpsest City in Search of Its Architext”. RES: Anthropology and Aesthetics 53/54 (2008): 190-210.
  5. Avcıoğlu, Nebahat. Turquerie ve Temsil Politikası, 1728-1876.
  6. Çev., Renan Akman. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2014.
  7. Boyar, Ebru ve Kate Fleet. Osmanlı İstanbul’unun Toplumsal Tarihi. Çev., Serpil Çağlayan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017.
  8. Cerasi, Maurice. Divanyolu. Çev., Ali Özdamar. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2014.
  9. DeLancey, Mark Dike. Conquest and Construction: Palace Architecture in Northern Cameroon. Leiden: Brill, 2016.
  10. Dikici, A. Ezgi. "Saltanat Sembolü olarak "Farklı" Bedenler: Osmanlı Sarayında Cüceler ve Dilsizler”. Toplumsal Tarih 248 (2014): 16-25.
  11. Elias, Norbert. Uygarlık Süreci Cilt-I. Çev., Ender Ateşman. İstanbul: İletişim Yayınları, 2004.
  12. Finkel, Caroline. Rüyadan İmparatorluğa Osmanlı: Osmanlı İmparatorluğu’nun Öyküsü 1300-1923.
  13. Çev., Zülal Kılıç. İstanbul: Timaş Yayınları, 2007.
  14. Fletcher, Joseph. “Turco-Mongolian Monarchic Tradition in the Ottoman Empire”. Harvard Ukrainian Studies 3/4 (1979-80): 236-251. Gelibolulu Mustafa Âlî. Siyaset Sanatı - Nushatü’s-Selâtîn. Haz., Faris Çerçi. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2015.
  15. Grabar, Oleg. “The Architecture of Power: Palaces, Citadels and Fortifications”. Ed., George Michell, Architecture of the Islamic World: Its History and Social Meaning. London: Thames&Hudson, 2011, 48-79.
  16. Gül, Murat. The Emergence of Modern Istanbul: Transformation and Modernisation of a City. London/New York: I.B. Tauris, 2009.
  17. Hamadeh, Shirine. Şehr-i Sefa: 18. Yüzyılda İstanbul.
  18. Çev., İlknur Güzel. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
  19. İnalcık, Halil. “İstanbul: Bir İslam Şehri”, Marife 2 (2004): 309-325.
  20. İnalcık, Halil. “Fatih, Fetih ve İstanbul’un Yeniden İnşası-The Conqueror, The Conquest and The Restructuring of Istanbul”. Der., Afife Batur. Dünya Kenti İstanbul-World City Istanbul. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları, 1996, 22-37.
  21. İnalcık, Halil. Osmanlı İmparatorluğu Klâsik Çağ (1300-1600.,
  22. Çev., Ruşen Seze