KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ortaçağ Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 5 - Sayı: 1

Selçukluların Askerî Üssü: Hûzistân

Military Base of Saldjūkids: Khūzistān

İsmet Burak BATIR
Efe YEŞİLDURAK
Sayfa
100–108
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın ikinci kısmında ise başkenti ele geçirmek isteyen Irak Selçuklu Devleti meliklerinin saltanat iddiası sürecinde Hûzistân’ın askerî önemi üzerinde durulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hûzistân, eskiçağlardan beri stratejik konumu dolayısıyla siyasî, iktisadî ve askerî öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunun yanında Porsukoğullarının bu süreçte Selçuklu meliklerine karşı izlediği politika değerlendirilecektir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın ikinci kısmında ise başkenti ele geçirmek isteyen Irak Selçuklu Devleti meliklerinin saltanat iddiası sürecinde Hûzistân’ın askerî önemi üzerinde durulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hûzistân · Büyük Selçuklular · Berkyaruk

Özet

Hûzistân, eskiçağlardan beri stratejik konumu dolayısıyla siyasî, iktisadî ve askerî öneme sahiptir. Abbâsî Halifesi Mansûr tarafından Bağdat’ın kurulmasından sonra bölgenin siyasî ve iktisadî öneminin azalmasına rağmen askerî önemi devam etmiştir. Hilâfet merkezine yakınlığı nedeniyle askerî önemini muhafaza eden bölge özellikle Selçuklular devrinde saltanat iddiasında bulunan melikler tarafından askerî üs olarak kullanılmıştır. Tuğrul Bey zamanında Selçuklu hâkimiyetine geçen Hûzistân, Büyük Selçuklular devrinde askerî iktâ olarak Hezâresb’e verilmiştir. Onun ölümünden sonra Melikşah devrinde Emîr Porsuk ve oğulları Hûzistân’a hâkim olmuştur. Bu çalışma, iki başlık altında incelenmiştir. İlk olarak Büyük Selçuklu Devleti sultanı Melikşah’ın vefatından sonra saltanat mücadelesine girişen Berkyaruk ve Muhammed Tapar arasındaki mücadelede Hûzistân’ın önemine değinilecektir. Bunun yanında Porsukoğullarının bu süreçte Selçuklu meliklerine karşı izlediği politika değerlendirilecektir. Çalışmanın ikinci kısmında ise başkenti ele geçirmek isteyen Irak Selçuklu Devleti meliklerinin saltanat iddiası sürecinde Hûzistân’ın askerî önemi üzerinde durulacaktır.

Abstract

Khūzistān was political, economic and military importance since ancient times due to its strategic location. After the establishment of Baghdad by the Abbasid Caliph al-Mansur, the military importance of the region continued although the decrease in its political and economic importance. The region, which preserved its military importance due to its vicinage to the center of the caliphate, was used as a military base, especially during the Saldjūkid era, by the maliks who claimed the reign. Khūzistān, which came under the rule of the Saldjūkid during the reign of Toghril (I) Beg, was given to Hezaresb as a military iqta’ during the reign of the Great Saldjūkids. After the death of Hezaresb, Amir Bursuk and his sons took over the Khūzistān during the reign of Malik-S̲h̲āh. This study is examined in two parts. Firstly, the importance of Khūzistān in the struggle between Berkyārūk and Muhammad Tapar, who embarked on the struggle for the reign after the death of Malik-S̲h̲āh, the sultan of the Great Saldjūkid State, will be mentioned. Moreover, the policy of the sons of Bursuk against the Saldjūkid maliks in this process will be evaluated. In the second part of the study, the military importance of Khūzistān in the process of claiming the reign of the Iraqi Saldjūkid State maliks who want to seize the capital will be emphasized.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BATIR, İ. B., YEŞİLDURAK, E. (2022). Selçukluların Askerî Üssü: Hûzistân. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 100–108. https://ajindex.com/articles/585694

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Abû’l-Farac, Abû’l-Farac Tarihi, çev. Ömer Rıza Doğrul, TTK Yayınları,
  2. C. I, Ankara 1945. Alyârî, Hüseyin, Azerbaycan Atabegleri (İldenizoğulları) 1146-1225, Basılmamış Doktora Tezi, İÜEF, İstanbul 1966.
  3. Ayan, Ergin, “Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun Dağılma Sürecinde Hûzistân Avşarları”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Merkezi, C. IV, sy. 18, (ss. 183-195).
  4. Bezer, Gülay Öğün, “Terken Hatun”, DİA, C. XL, İstanbul 2011, (s. 510). Bezer, Gülay Öğün, “İldeniz Şemseddin” DİA, C. XXII, İstanbul 2000, (ss. 81-82).
  5. Bilge, Mustafa L., “Askerimükrem”, DİA, C. III, İstanbul 1991, (ss. 493-494).
  6. Bilgiç, Emine, “Pers Kralı I. Şapur’un Roma İmparatoru Valerianus’u Esir Alması”, MJH, C. II/2, 25-34. Bündârî, Zübdetü’n-nusra ve nuhbetü’l-usra, çev. Kıvameddin Burslan, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, TTK Yayınları, Ankara 1999.
  7. Bünyadov, Ziya, Azerbaycan Atabeyler Dövleti (1136-1225-ci iller), Şarq-Garp, Bakü 2007. Ebü’l-Fidâ, Ebü’l-Fidâ Coğrafyası, çev. Ramazan Şeşen, Yeditepe Yayınevi, İstanbul 2017. Hamdullāh Müstevfî, Nüzhetü’l-kulûb, nşr. Muhammed Debir Siyâkî, Ketâbhâne-i Tâhûrî, Tahran 1336 hş. Hamdullāh Müstevfî, Târîh-i güzîde, nşr. Abdülhüseyin Nevâî, Müessese-i İntişârât-ı Emîr Kebîr, Tahran 1364 hş. Hasan, H. İbrahim, Siyasî-Dinî-Kültürel-Sosyal İslâm Tarihi, çev. İsmail Yiğit v.dğr., C. V, Kayıhan Yayınevi, İstanbul 1985. Hemedâni, Tekmiletü târîhî’t-Taberî, nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl İbrahim, (Taberî, Tarih içinde), C. XI, Beyrut t.y. Hudûdü’l-âlem mine’l-meşrikile’l-mağrib, çev. Murat Ağarı, Kitabevi, İstanbul 2008. el-Hüseynî, Ahbârü’d-devleti’s-selcukiyye, çev. Necati Lugal, TTK Yayınları, Ankara 1999. İbnü’l-Belhî, Fârsnâme, nşr. G. le Strange-R. A. Nicholson, Esâtîr, Tahran 1384 hş. İbnü’l-Cevzî, el-Muntazam fî târîhi’l-mülûk ve’l-ümem, C. XV, nşr. Muhammed Abdülkâdir Atâ-Mustafa Abdülkadir Atâ, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1995. İbnü’l-Esîr, el-Kâmil fi’t-târîh, çev. Abdülkerim Özaydın, C. VIII, Bahar Yayınları, İstanbul 1991. İbn Haldûn, Kitâbü’l-iber ve dîvânü’l-mübtede’ ve’l-haber, C. V, Dârü’l-Fikr, Beyrut 1979. İbn Havkal, 10. Asırda İslâm Coğrafyası, çev. Ramazan Şeşen, Yeditepe Yayınevi, İstanbul 2017.
  8. İbn Miskeveyh, Tecâribü’l-ümem, çev. Kıvameddin Burslan, TTK Yayınları, Ankara 2016. İbn Kesîr, el-Bidâye ve’n-nihâye, C. XII, çev. Mehmet Keskin, Çağrı Yayınları, İstanbul 2000. İstahrî, Ülkelerin Yolları, çev. Murat Ağarı, Ayışığı Kitapları, İstanbul 2015.
  9. Kayhan, Hüseyin, Irak Selçukluları, Çizgi Kitabevi, Konya 2001.
  10. Kesik, Muharrem, Se