Dergiler / Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2013 / Cilt: 0 - Sayı: 44

Kur'ân'da "Rab" Kavramı Üzerine Semantik Bir Analiz

Semantic Analysis of the Concept of "Rab" in the Qur'an

Sayfa
39–66
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu şekilde semantik sahası genişleyen Rab kavramı, İlâhî hüviyete bürünen anlam örüntüsüyle, Allah için Lafzatullah'tan (????) sonra ikinci sırada kullanılan bir özel isim (alem) kimliğini kazanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kur'ân'ın ilk muhataplarının edebiyatında, sahip, ıslah/terbiye eden, efendi/hükümdar, tanrı vb. manaları taşıyan Rab kelimesi, aynı anlamlara paralel surette Kur'ân'da da kullanılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Musa (a.s.) ümmetlerinin inançlarını anlatma amacıyla başka varlıklar kısmen adlandırılmış olsa da- çoğunlukla Yüce Allah kastedilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu şekilde semantik sahası genişleyen Rab kavramı, İlâhî hüviyete bürünen anlam örüntüsüyle, Allah için Lafzatullah'tan (????) sonra ikinci sırada kullanılan bir özel isim (alem) kimliğini kazanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Kur'ân'ın ilk muhataplarının edebiyatında, sahip, ıslah/terbiye eden, efendi/hükümdar, tanrı vb. manaları taşıyan Rab kelimesi, aynı anlamlara paralel surette Kur'ân'da da kullanılmıştır. Bu kavramla -Hz. Yusuf ve Hz. Musa (a.s.) ümmetlerinin inançlarını anlatma amacıyla başka varlıklar kısmen adlandırılmış olsa da- çoğunlukla Yüce Allah kastedilmiştir. Geçtiği ayetlerde hemen hepsiyle muzâf (tamlanan) şeklinde yer alan Rab kavramı, bir kaç istisnayla izâfetsiz olarak da zikredilmiştir. Kur'ânî terminolojide Rab kavramının semantik alanına, yaratıcı (Hâlık), doğruyu gösteren (Hâdî), rızkın gerçek kaynağı (Râzık), bunları yapmaya gücü yeten (Kâdir), mantıksal zorunlulukla kulluk edilmeye gerçek hak sahibi (Ma'bud) ve benzeri manalar katılmış; böylelikle söz konusu kavramın anlam yelpazesi genişlemiştir. Bu şekilde semantik sahası genişleyen Rab kavramı, İlâhî hüviyete bürünen anlam örüntüsüyle, Allah için Lafzatullah'tan (????) sonra ikinci sırada kullanılan bir özel isim (alem) kimliğini kazanmıştır.

Abstract

The term of "Rab" which means owner, reformer/educator, master/ruler, deity in literature of early collocutors of Qur'an has been used by Qur'an in parallel meanings. This term often means "Allah". But other assests were also named with this term in order to explain the communities of Prophet Joseph and Prophet Moses regarding their bliefs. In the verses where the concepts of "Rab" mentioned in -almost all of them- it exists as a noun phrase, a few exceptions are mentioned in the separate form. The semantic field of the term of "Rab" in the Qur'anic terminology also means, creator, indicator of the truth, the true source of sustenance, omnipotence, necessarily the rightful being to be served. In this way the meaning of the concept of "Rab" expanded. Thus the concept of "Rab" (Lord) comes second in importance after the word "Allah".

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TEMİZER, A. (2022). Kur'ân'da "Rab" Kavramı Üzerine Semantik Bir Analiz. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 44, 39–66. https://ajindex.com/articles/577449

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Abdülbâkî, Muhammed Fuâd (ö. 1387/1968), el-Mu'cemü'l-müfehres li-elfâzi'lKur'âni'l-Kerîm, İstanbul 1982. Âlûsî, Ebu'l-Fadl Şihâbuddîn Mahmud el-Bağdâdî (ö. 1270/1853), Rûhu'l-meânî, (tsh. Ali Abdülbârî Atıyye), Beyrut 2005.
  2. Atay, Hüseyin, Kur'ân'da İman Esasları, Ankara 1998. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali (ö. 458/1066), ----------es-Sünenü'l-kübrâ, (thk. Meclisü Dâireti'l-Maârif), I. bs. Haydarâbâd 1936. ----------Şuabü'l-iman, (thk. Ebû Hacir Muhammed Zaglûl), I. bs. Beyrut 1990. Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail (ö. 256/870), Sahîhu'l-Buhârî, (dzn. Mustafa Dîb el-Bugâ), Dimaşk 1990. Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammad (ö. 400/1009), es-Sıhâhtâcü'l-luga ve sıhahu'lArabiyye=es-Sıhâh fi'l-luga, (thk. Ahmed Abdülgafur Attar), Beyrut 1990.
  3. Çelik, Ömer, "Kur'ân-ı Kerîm'de Nûr Kavramı", Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1998-1999, sy. 16-17.
  4. Çiçek, Yakup - Yıldız, Fahrettin, Hamd-Rab, İstanbul 1986. Ebû Davud, Süleyman b. Eş'as b. İshak el-Ezdî es-Sicistânî (ö. 275/889), Kitâbü'sSünen=Sünenu Ebî Davud, (thk. Muhammed Avvâme), Cidde 1998. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yusuf el-Endelûsî (ö. 745/1344), el-Bahru'l-muhît,(thk. Âdil Ahmed Abdülmevcûd vdğr). Beyrut 2007. Ebû Hilâl el-Askerî, Hasan b. Abdullah b. Sehl (ö. 400/1009), el-Furûk fi'l-luga, (thk. Lecnetü ihyâi't-türâsi'l-Arabî), 5. bs. Beyrut 1983.
  5. Ebu Süneyne, Talib Mahmud, Esmaullahi'l-hüsnâ ve eseruhâ fi sülûki'l-insan, Dimaşk 2005. Ebu'l-Bekâ, Eyyub b. Musa el-Hüseynî el-Kefevî (ö. 1095/1684), Külliyyâtu Ebi'lBekâ, (thk. Muhammed Mısrî, Adnan Derviş), Beyrut 1993. Ebussuûd Efendi, Muhammed b. Muhammed İmâdî (ö. 982/1574), Tefsîru Ebissuûd=İrşâdü'l-akli's-selîm ilâ mezâya'l-Kur'âni'l-Kerîm, 4. bs. Beyrut 1994.
  6. Elmalılı, Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dîni Kur'ân Dili, İstanbul 1979. Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed (ö. 370/980), Tehzîbü'l-luga, (thk. İbrahim el-Ebyârî), Kahire ts. Fîrûzâbâdî, Ebu't-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Yakûb (ö. 817/1415), ----------Besâiru zevi't-temyîz fî letâifi'l-Kitâbi'l-Azîz, (thk. Ali en-Neccâr), Beyrut ts. ----------el-Kâmûsu'l-muhît, (thk. Mektebü tahkîki't-türâs), Beyrut 1987. Hâkim, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah en-Nisaburi (ö. 405/1014), elMüstedrek ale's-Sahîhayn, (thk. Hamdi Demirdaş Muhammed), Beyrut 2000. Hâzin, Alaeddin Ali b. Muhammed b. İbrâhim el-Bağdâdî (ö. 741/1341), Muhtasaru tefsîri'l-Hâzin, (ihtsr. Abdülganî ed-Dakr), Dimaşk 1994.
  7. Izutsu, Toshihiko, Kur'ân'da Allah ve İnsan, (çev. Süleyman Ateş), Ankara 1975. İbn Âşûr, Muha