Dergiler / İslami Araştırmalar / 2019 / Cilt: 30 - Sayı: 3

İslâm Ahlâk Filozoflarının Aile Ahlâkına İlişkin Görüşleri Üzerine Bir İnceleme: İbn Sina, Tûsî ve Kınalızâde Örneği

A Study on Islamic Moral Philosophers’ Ideas About Family Ethics: Case of Ibn Sina, al-Tusi and Kınalızade

Sayfa
479–494
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Filozoflarımızın bu konuda ortaya koydukları fikirlerin bir kısmı günümüz ahlâk anlayışı için de birçerçeve oluştururken, bir kısmı yerel ve tarihsel davranış kalıpları olma özelliğini taşıması sebebiyle günümüzetaşınma imkânından yoksundur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede İslâm ahlâk filozoflarının aile ahlâkına ilişkin görüşleri ele alınacaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı,tarihsel süreçte aile ahlakına ilişkin fikir üretmiş düşünürlerimizden İbn Sina, Tûsî ve Kınalızâde’nin bu konuyailişkin görüşlerini karşılaştırma yoluyla inceleyerek, aralarındaki benzerlik ve farklılıkları tespit etmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Filozoflarımızın bu konuda ortaya koydukları fikirlerin bir kısmı günümüz ahlâk anlayışı için de birçerçeve oluştururken, bir kısmı yerel ve tarihsel davranış kalıpları olma özelliğini taşıması sebebiyle günümüzetaşınma imkânından yoksundur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede İslâm ahlâk filozoflarının aile ahlâkına ilişkin görüşleri ele alınacaktır. Bu çalışmanın amacı,tarihsel süreçte aile ahlakına ilişkin fikir üretmiş düşünürlerimizden İbn Sina, Tûsî ve Kınalızâde’nin bu konuyailişkin görüşlerini karşılaştırma yoluyla inceleyerek, aralarındaki benzerlik ve farklılıkları tespit etmektir. Diğerbir amaç da mümkün olduğu ölçüde bu görüşlerin, içinde yaşadığımız çağda ne ölçüde geçerliliğini koruyupkorumadığını değerlendirmektir. Hemen hemen her insan, doğduğu andan hayatının sonuna kadar bir aileninferdi olarak varlığını sürdürür. İnsanın ahlâkî nitelikleri küçük yaştan itibaren öncelikle aile içerisinde şekillenir ve gelişir. İslâm ahlâk filozofları aile ahlâkına ilişkin konuları Tedbirü’l-Menzil başlığı altında ele almışlardır. Tedbirü’l-Menzil, birden çok kişiyle ilgili konuları içeren ve baba, anne, çocuk, hizmetçi gibi ailenin unsurları arasındaki eve ilişkin ortak durumların nasıl düzenlenip, mutluluğun nasıl elde edilebileceğini ele alan ahlâkın temel bölümlerinden biridir. Filozoflarımız, ilk olarak ailenin maddî unsuru olan gıda ve mala ilişkin ahlâkî ilke ve vazifelerin neler olması gerektiğini ele almışlardır. Bu konuda ifrat ve tefritten uzak orta bir yoltakip edilmesi ve aile bireylerinin yararının gözetilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Daha sonra aile reisi olarakerkeğin temel alındığı bir bakış açısıyla eşlerin birbirlerine karşı vazifelerinin neler olduğu ele alınmıştır. Diğerbir konu ise çocukların ahlâkî eğitimi ve onlara öğretilmesi gereken çeşitli adap kurallarıdır. Çocukların da anne-babalarına ilişkin vazifeleri bulunmaktadır ve bu vazifeler sevgi, saygı, yardım ve iyilik olarak özetlenebilir.Son olarak da evde çeşitli işleri yapan hizmetçilere ilişkin ahlâkî kurallardan söz edilir. Filozoflarımızın aileahlakına ilişkin meselelerde büyük ölçüde ortak çerçevede hareket ettikleri ve benzer fikirler ürettikleri söylenebilir. Filozoflarımızın bu konuda ortaya koydukları fikirlerin bir kısmı günümüz ahlâk anlayışı için de birçerçeve oluştururken, bir kısmı yerel ve tarihsel davranış kalıpları olma özelliğini taşıması sebebiyle günümüzetaşınma imkânından yoksundur.

Abstract

In this article, Islamic moral philosophers’ ideas about family ethics will be studied. Aim of this study is to determine the similarities and differences between the opinions of some of our thinkers such as Ibn Sina, Tusi and Kınalızade who have produced ideas on family ethics in the historical process. Another aim is to assess, as far as possible, whether these views remaining valid in our current age. Almost every human being exists as a member of a family from the moment he was born until the end of his life. The moral qualities of human beings are formed and developed in the family from a young age. Islamic moral philosophers discuss the issues related to family ethics under the title of Household Management. The Household Management is one of the basic parts of the ethics that deals with issues related to more than one person, such as how the common conditions for the home can be arranged between the elements of the family such as the Father, wife, child, servant, and how happiness can be achieved. Our philosophers first discussed the moral principles and duties related to food and property, which are the material elements of the family. In this regard, they stated that a middle way distance from either of the two extremes of excess and neglect (ifrat and tafrit) should be followed and the benefit of family members should be observed. Then, with the perspective of the man who is the head of the family, what are the duties of the spouses against each other are discussed. Another issue is the moral education of children and the various rules of decency that must be taught to them. Children also have duties related to their parents and these can be summarized as love-respect, help and goodness. Finally, there are some moral rules about the servants who do various jobs at home. It can be said that our philosophers acted on a common basis within the issues of family ethics and produced similar ideas. While some of our philosophers’ ideas on this subject form a framework for today's morality, some of them can be considered as patterns of local and historical behavior and they are not able to be valid today.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YALIN, S. (2022). İslâm Ahlâk Filozoflarının Aile Ahlâkına İlişkin Görüşleri Üzerine Bir İnceleme: İbn Sina, Tûsî ve Kınalızâde Örneği. İslami Araştırmalar, Cilt: 30 - Sayı: 3, 479–494. https://ajindex.com/articles/550482

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akyol, Aygün, “İslâm Ahlâk Felsefesinde Değerler Eğitimi-İbn Miskeveyh Merkezli Bir Okuma”, Muhafazakâr Düşünce, 2013, sayı: 36, ss. 41-66.
  2. Aristotle, Politics, (translate by: C. D. C Reeve), Hackett Publishing Company, Indianapolis/Cambridge 1998.
  3. Aristoteles, Politika, (çev. Mete Tunçay), Remzi Kitabevi, İstanbul 1993.
  4. Cihan, Ahmet Kamil, “Farabî’nin Eserlerinde Aile Reisliği”, Bilimname, 2007, sayı: 12, ss. 39-49.
  5. Murat Demirkol, Nasreddin Tûsî’nin Ahlak Felsefesine Etkisi, Fecr Yay., Ankara 2011. Farabî, Ebu Nasr, Fusûlü’n-Müntezea, (thk. Fevzi M. Neccar), Dârü’l-Meşrık, Beyrut 1993.
  6. İbn Miskeveyh, Tehzibü’l-Ahlâk, Dârü’lKütübü’l-İlmiyye, Beyrut 1985. İbn Sina, “Kitabü’s-Siyase li-İbn Sina”, Makalâtün Felsefiyyetün Kadimetün li Bazi Meşahiri Felasifeti’l-Arab, (thk. Louis Maaluf), Dârü’l-Arab, Kahire 1985.
  7. İbn Sina, Kitabü’ş-Şifa, (çev. Ekrem Demirli ve Ömer Türker), Litera Yay., İstanbul 2005. İbn Sina, “Risale fî Aksâmi’l-Ulûmi’l-Akliyye”, Tisa Resâil fi’l-Hikmeti ve’t-Tabiiyyât, Darü’l-Arab, Kahire 1998.
  8. İbn Sina, Uyûnü’l-Hikme, (nşr. Hilmi Ziya Ülken), TTK. Yay., Ankara 1953. Kınalızâde, Ali Efendi, Ahlâk-ı Alâî, (sad. Murat Demirkol), Fecr Yayınevi, Ankara 2016.
  9. Leshem, Dotan, “Retrospectives: What Did the Ancient Greeks Mean by Oikonomia?”, Journal of Economic Perspectives, 2016, Volume: 30, Issue:1, pp. 225-238.
  10. Oktay, Ayşe Sıdıka, Kınalızâde Ali Efendi ve Ahlâk-ı Alâi, İz Yayıncılık, İstanbul 2015.
  11. Oktay, Ayşe Sıdıka, “Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk İlmi ve Ahlâk Terbiyesi Hakkındaki Görüşleri”, Son Dönem Osmanlı Ahlâk Terbiyecileri ve Ahlâk Terbiyesi, (ed. M. Faruk Bayraktar), Ensar Neşriyat, İstanbul 2015.
  12. Pazarlı, Osman, İslam’da Ahlâk, Remzi Kitabevi, İstanbul 1980. Şehrezûrî, Şemseddin, Resâilü’ş-Şeceretü’lİlâhiyye fî Ulûmi’l-Hakâiki’r-Rabbâniyye, (thk. M. Necip Görgün). c. 2, Elif Yay. İstanbul 2004. Taşköprîzâde, Ahmed Efendi, Şerhu’l-Ahlâki'lAdudiyye, (thk. Mustakim Arıcı ve Elzem İçöz), (çev. Mustakim Arıcı), Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay., İstanbul 2014. Tûsî, Nasîruddin, Ahlâk-ı Nasırî, (çev. Anar Gafarov ve Zaur Şükürov), Litera Yayıncılık, İstanbul 2007.
  13. Uysal, Enver, “Aile Ahlâkı”, İslâm Ahlâk Esasları ve Felsefesi, (ed. Müfit Selim Saruhan), Grafiker Yay., Ankara 2013.
  14. Yalın, Salih, “Şehrezûrî’de Aile Ahlâkı”, Bilimname, 2009, sayı: 17, ss. 229-243.