Dergiler / İslami Araştırmalar / 2020 / Cilt: 31 - Sayı: 2

Oryantalizm, Sömürgecilik ve 21. Asra Yansımaları

Orientalism, Colonialism and Their Effects to the 21 st Century

Sayfa
346–362
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmamızda başta İslamdünyasını etkileyen, günümüzde de farklı şekillerde devam eden oryantalizmin ve sömürgeciliğin kısaca tarihîseyri üzerinde durduktan sonra 21. asrın başında hangi metotlarla faaliyetlerine devam ettiklerini ortayakoymaya çalışacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Pusulanın icadı ve Coğrafî Keşiflerin başlamasıyla birlikte Batılı devletler arasında sömürgecilik yarışıbaşlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çünkü Batılıların oryantalizm adıyla yaptıklarıçalışmalar, Müslümanların tarihleri boyunca maruz kaldığı ve etkileri hâlâ devam eden en önemli tehlike olankültürel yozlaştırma ve sömürüye neden olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmamızda başta İslamdünyasını etkileyen, günümüzde de farklı şekillerde devam eden oryantalizmin ve sömürgeciliğin kısaca tarihîseyri üzerinde durduktan sonra 21. asrın başında hangi metotlarla faaliyetlerine devam ettiklerini ortayakoymaya çalışacağız.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Pusulanın icadı ve Coğrafî Keşiflerin başlamasıyla birlikte Batılı devletler arasında sömürgecilik yarışıbaşlamıştır. Portekiz’le başlayan Hollanda ve diğer Avrupa ülkeleri ile devam eden sömürgeciliğin en büyükaktörü İngiltere olmuştur. Rönesans, Aydınlanma ve Büyük Fransız İhtilali’nden sonra ulus devlet anlayışıortaya çıkmıştır. Emperyalist düşüncede olan devletler için, milletlerin küçük devlet modelleri, onlarınsömürülmesinde kolaylaştırıcı bir faktör olmuştur. Özellikle Afrika, Ortadoğu ve Güneydoğu Asya, sömürgecidevletlerin faaliyet alanını oluşturmuştur. Batı, söz konusu üç bölgeyi sömürgeleştirmeden önce tabiîzenginliklerini öğrenmek adına Müslümanların yaşadığı yerler başta olmak üzere din, dil, düşünce, sanat veekonomileriyle ilgili “oryantalizm” adıyla araştırmalar yapmıştır. Bundan dolayı oryantalizm ve sömürgecilikfaaliyetlerinden en çok İslam toplumları zarar görmüşlerdir. Çünkü Batılıların oryantalizm adıyla yaptıklarıçalışmalar, Müslümanların tarihleri boyunca maruz kaldığı ve etkileri hâlâ devam eden en önemli tehlike olankültürel yozlaştırma ve sömürüye neden olmuştur. Arapçada “istişrak”, Türkçede “Doğubilimcilik” ve Batıdillerinde “oryantalizm” şeklinde ifade edilen kavram; Doğu, özellikle de İslamiyet hakkında araştırmalaryapmak anlamına gelmektedir. Aslında tarihî gelişmelere baktığımızda Doğu araştırmaları olarak bilinen bukavramın arkasında, Doğu’yu sömürme ve ulaştıkları bölgelerde yaşayan toplumlar arasında misyonerlikfaaliyetlerini sürdürme düşüncesi yatmaktadır. Dolayısıyla oryantalizmin İslamiyet ve Müslümanlara karşı dinî,siyasi, kültürel ve ekonomik olarak yürütülen faaliyetlerin bütünü olduğu söylenebilir. 18. yüzyıldaAydınlanma ile beraber planlı olarak ortaya çıkan oryantalizm araştırmaları sonucunda tespit edilen yerlerinyer altı ve yerüstü kaynaklarını ele geçirmek için sömürgecilik dönemi başlamıştır. Bu çalışmamızda başta İslamdünyasını etkileyen, günümüzde de farklı şekillerde devam eden oryantalizmin ve sömürgeciliğin kısaca tarihîseyri üzerinde durduktan sonra 21. asrın başında hangi metotlarla faaliyetlerine devam ettiklerini ortayakoymaya çalışacağız.

Abstract

With the invention of the compass and the start of geographical discoveries, the colonial race began between the Western states. England was the biggest actor of colonialism that started with Portugal and the Netherlands and other European countries. After the Renaissance, Enlightenment and then the Great French Revolution, the nation-state understanding emerged among nations. For states that has imperialist thoughts, the shaping of nations into small states facilitated their exploitation. It has been the arena of colonialist states, especially Africa, the Middle East and Southeast Asia. In order to learn the natural riches of these three regions, the West conducted researches on "orientalism" on religion, language, thought, arts and economies, especially where Muslims live, in the first stage. From the birth of orientalism and colonialism until today, Islamic societies have been the most damaged. Because the studies carried out by the Westerners under the name of orientalism have been the biggest danger that the Muslims have been exposed to throughout their history, and the cultural corruption and exploitation of which still continues. The term expressed as "Istishraq" in Arabic, "Oriental Science" in Turkish and "Orientalism" in Western languages means doing research on the East and Islam in particular. In fact, when we look at historical developments, behind this concept, known as eastern research, is to continue its missionary activities among the societies living in the East and the regions they have reached. Therefore, it is obvious that orientalism is a religious, political, cultural and economic movement against Islam and Muslims. In the 18th century, the colonialism period began to seize the underground and aboveground resources of the places identified as a result of the oriental researches that emerged in a planned manner with the Enlightenment. In this study, we will try to reveal by which methods they continued their activities at the beginning of the 21st century after briefly emphasizing the historical course of orientalism and colonialism, which primarily affected the Islamic world and continues in different ways today.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZ, Y. (2022). Oryantalizm, Sömürgecilik ve 21. Asra Yansımaları. İslami Araştırmalar, Cilt: 31 - Sayı: 2, 346–362. https://ajindex.com/articles/550447

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. Alkan, Necmettin, “Tarihin Çağlara Ayrılmasında “Üç”lü Sistem ve “Avrupa Merkezci” Tarih Kurgusu”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2009, c. 2, sayı: 9, ss.23-42.
  2. Alkan, Necmettin, “Tarihin Cağlara Ayrılmasında “Üçlü Sistem” ve Türk-İslam Tarihi’nin Çağ Taksimi Meselesi”, Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 2014, c. 3, sayı: 2, ss. 43-64.
  3. Altun, Fatmanur, “Post-modern Sömürgecilik”, https://www.fikriyat.com/yazarlar/fatmanur -altun/2017/08/07/post-modernsomurgecilik (08.06.2020)
  4. Armaoğlu, Fahir, 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi (1914- 1995), Alkım Yayınları, 11. bsk., İstanbul 2010.
  5. Bağce, H. Emre, “Emperyalizm Kuramları ve Amerikan Kamu Diplomasisi”, İ. Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 2003, sayı: 28, ss. 63-79.
  6. Bilgenoğlu, Ali, İngiliz Sömürgeciliğinin Mısır ve Sudan Örneğinde Karşılaştırmalı Bir Çözümlemesi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Dokuz Eylül Ün. SBE., İzmir 2013.
  7. Bilgin, Vejdi, “Popüler Kültür ve Din: Dindarlığın Değişen Yüzü”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2003, c. 12, sayı:1, ss. 193-214
  8. Bulut, Yücel, “Hindistan’da İngiliz Sömürgeciliği, Oryantalizm ve William Jones”, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 2003, c. 3, sayı: 6, ss. 71 -106. Bulut, Yücel, “Oryantalizm”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2007, c.33, ss. 428-437.
  9. Buzpınar, Şit Tufan, “Fransa-Fransız Sömürgeciliği”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1996, c.13, ss. 185-186.
  10. Caner, Cantürk - Şengül, Betül, “Devrimler, Kaos ve İstikrar Arayışları İçinde Libya: Tarihsel ve Yapısal Bir Analiz”, Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 2018, sayı: 6, ss.45-70.
  11. Cerrahoğlu, İsmail, “Oryantalizm ve Batıda Kur’an ve Kur’an İlimleri Üzerine Araştırmalar”, Ankara Ün. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1990, c. 31, sayı:1, ss. 95-136.
  12. Ceviz, Nurettin, “Libya Tarihine Kısa Bir Bakış”, Ortadoğu Analiz, 2011, c. 3, sayı: 27, ss.80-90.
  13. Cleveland, William L., Modern Ortadoğu Tarihi, (çev. Mehmet Harmancı), Agora Kitaplığı, İstanbul 2008.
  14. Çağlı, Elif, Kolonyalizmden Emperyalizme, Tarih Bilinci Yayınları, İstanbul 2002.
  15. Çelik, Kürşat, “Sykes-Picot Antlaşması Öncesinde Fransa’nın Lübnan Politikası”, Sykes-Picot Gizli Antlaşmasının 100. Yılında Ortadoğu ve Türkiye Uluslararası Sempozyumu, (1-3 Aralık 2016), Ankara 2019, ss.11 -39. Çoruk, Ali Şükrü, “Oryantalizm Üzerine Notlar”, Afyon Kocatepe Üniversitesi SBE. Dergisi, 2007, c.9, sayı: 2, ss.204-216.
  16. Deri, Mehmet, Türkiye’de Azınlıklar ve Azınlık Okulları, IQ Kültür Sanat Yay., İstanbul 2009.
  17. Dikici, Erkan, “Doğu-Batı Ayrımı Eksenin