Dergiler / İslami Araştırmalar / 2020 / Cilt: 31 - Sayı: 3

Şifâî Mehmed Dede’nin el-Kasîdetu’l-hamriyye Şerhi

Shafi'i al-Mawlawi’s Commentary of al-Qasidatul-khamriyya

Sayfa
529–566
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hediyyetu’r-rahme’nin içeriğini yorumlaya-cak, küçük bir sözlük ile birlikte transkripsiyonlu çalışmasını sunacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Şarap, Araplarda Câhiliye döneminden başlayarak şiirlere konu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan bir tanesi de ünü İbnu’l-Arabî (ö. 638/1240) ile birlikte anılacak kadar yaygın olan Ömer ibnu’l-Fârız’dır (ö. 632/1235).
💡
Sonuç & Katkı:Hediyyetu’r-rahme’nin içeriğini yorumlaya-cak, küçük bir sözlük ile birlikte transkripsiyonlu çalışmasını sunacağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Şarap, Araplarda Câhiliye döneminden başlayarak şiirlere konu olmuştur. Şarap hakkında ya-zılan şiirler, sonrasında hamriyye denilen bir tür ortaya çıkarmıştır. Bu şiirlerin yazımı İslâmi-yet’in içki yasağı sonrasında azalmış, Emevîler ve devamında Abbâsîler döneminde eğlence haya-tının canlanmasıyla artmaya başlamıştır. Sonraları sâkînâmedenilen bir türe tema ve tiplerini sunan bu şiirin ilk temsilcileri arasında Muallaka şâirleri de yer almaktadır. Şarap, şiirlerde hem gerçek sahnelerle hem de istiâre olarak işlenmiştir. Mutasavvıflar, şarabı istiârî olarak Allah aşkınıifade etmek için kullanmıştır. Bunlardan bir tanesi de ünü İbnu’l-Arabî (ö. 638/1240) ile birlikte anılacak kadar yaygın olan Ömer ibnu’l-Fârız’dır (ö. 632/1235). O 13. yüzyılda, hayatının çoğunu Mısır’da yaşamış mutasavvıflardandır. İbnu’l-Fârız’ın tek eseri divanıdır. Divanı içerisinde el-Kasîdetu’t-tâiyye ve el-Kasîdetu’l-mîmiyye onun önemli eserlerindendir. Arap, Fars ve Türk mu-tasavvıflar onun bu şiirlerini şerh etmişlerdir. el-Kasîdetu’l-mîmiyyeonun ikinci önemli şiiridir. Eserde şarap alegorik olarak işlenmekte, şarap talibin Allah aşkını karşılamıştır. Türkçede bu kasi-de ile ilgili bilebildiğimiz dokuz tane şerh bulunmaktadır. Bu şerhlerden birisi de 17. yüzyılda yaşamış; ilmiye sınıfından ve Mevlevî şeyhlerinden olan Şifâî Mehmed Dede’ye (1082/1671-72) ait, Hediyyetu’r-rahme’dir. Eser hakkında şimdiye kadar herhangi bir akademik çalışma yapıl-mamıştır. Biz bu makalede, kasidenin konusu olan şaraba kısaca değineceğiz. Şâir İbnu’l-Fârız ve şarih Şifâî Mehmed Dede hakkında bilgi vereceğiz. Hediyyetu’r-rahme’nin içeriğini yorumlaya-cak, küçük bir sözlük ile birlikte transkripsiyonlu çalışmasını sunacağız.

Abstract

Wine has been the subject of poems in Arabs starting from the Age of Djāhiliyya. Po-ems written about wine, later became a type called khamriyya. The writing of these poems de-creased after the prohibition of Islam. It started to increase with the revival of the entertainment life during the Umayyad period and later the Abbasids. Among the first representatives of this poem, which presented themes and types to a genre called saqinama, the Muallaqat poets are also included. Wine has been used at poetry both in real scenes and in a representational way. Sufis used wine to express love of God in an metaphor. One of them is Ibn al-Farid (d. 632/1235), whose fame is so common to be mentioned with Ibn Arabi (d. 638/1240). He is one of the Sufis who lived most of her life in Egypt in the 13th century. The only work of Ibn al-Farid is Diwan. al-Qasidetu't-taiyya and al-Qasidetu'l-mimiyye/al-Qasidetu'l-khamriyyaare among his important works. Arab, Persian and Turkish sufis have written commentaries on his poems. al-Qasidetu'l-khamriyyais his second important poem. Wine is used allegorically in the work. Wine is divine love in this poem. We know that there are nine commentaries about this qasida in Turkish. One of these commentators lived in the 17th century; Shifa'i el-Mawlawi (d. 1082/1671-72). He is one of the scholars and Mawlawi sheikhs. The name of commentary is Hadiyyatu’r-rahma. There has not been any academic study on this commentary so far. In this article, we will briefly touch up-on the wine that is the subject of qasida. We will give information about poet Ibnal-Farıd and commentator Shifa'i el-Mawlawi. We will interpret the content of Hadiyyatu'r-rahma. We will present the transcription work with a small dictionary.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CEYLAN, H. E., YAR, H. (2022). Şifâî Mehmed Dede’nin el-Kasîdetu’l-hamriyye Şerhi. İslami Araştırmalar, Cilt: 31 - Sayı: 3, 529–566. https://ajindex.com/articles/550422

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Bahadır, Savaşkan Cem, 16. Yüzyıl Klasik Türk Şiirinde Şarap ve Şarapla İlgili Unsurlar, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi SBE., İstanbul 2012.
  2. Bardakoğlu, Ali, “Ferâiz”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1995, c. 12, ss. 362-63.
  3. Bozkurt, Nebi, “İçki”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2000, c. 21, ss. 455-56.
  4. Canım, Rıdvan, Türk Edebiyatında Sâkînâmeler ve İşretnâme, Akçağ Yayınları, Ankara 1998.
  5. Eliade, Mircea - Couliano, Ioan Petru, Dinler Tarihi Sözlüğü, (çev. Ali Erbaş), İnsan Yayınları, İstanbul 1997.
  6. Euripides, Bakkhalar, (çev. Güngör Dilmen), Mitos ve Boyut Yayınları, İstanbul 2001.
  7. Esrar Dede, Tezkîretü’ş-Şuarâ-yı Mevleviyye, (haz. İlhan Genç), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara 2000.
  8. İnce, Muhammet, İbnu’l-Fârız’ın Hamriyye Kasîdesinin Arapça, Farsça ve Türkçe Şerhleri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Hacettepe Üniversitesi SBE., Ankara 2018.
  9. Jacob, Xavier, Hıristiyan Terimleri Sözlüğü, Ohan Matbaacılık, İstanbul 2004.
  10. Kara, Mustafa, “İbn Abbâd er-Rundî”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1999, c. 19, ss.266-267.
  11. Karabulut, Halil, Tahir Olgun’un Levâmî Tercümesi (İnceleme-Metin), (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi SBE., Edirne 2014.
  12. Kılıç, Hulusi, “Sarf”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 36, İstanbul 2009, ss. 136-137.
  13. Kortantamer, Tunca, “Sâkînâmelerin Ortaya Çıkışı ve Gelişimine Genel Bir Bakış”, Ege Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 1983, sayı: 2, ss. 81-90. Kutsal Kitap [Tevrat, Zebur, İncil], Yaratılış; 9/20-21,
  14. Kitab-ı Mukaddes Şirketi, Yeni Yaşam Yayınları, İstanbul 2016. Nev’î-zâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fí- Tekmileti’ş-Şakâ’ik, (haz. Suat Donuk), Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, c. 1, İstanbul 2017. Özdemi̇r, Hasan, “Şarabın İcadı ve Dört Vasfı”, Ankara Üniversitesi Türkoloji Dergisi, 1993, c. 11, sayı: 1, ss. 137-160.
  15. Özkan, Halit, Memlüklerin Son Asrında Hadis Kahire 1392-1517,
  16. Klasik Yayınları, İstanbul 2014.
  17. Philips, Rod, Alcohol a History, The University of North Carolina Press, Chapel Hill, 2014.
  18. Rieu, Charles, Catalogue of the Turkish Manuscripts in The British Museum, Londra 1888. Sahîh Ahmed Dede, Mevlevilerin Tarihi, (haz. Cem Zorlu), İnsan Yayınları, İstanbul 2003.
  19. Saraç, Yekta, “Tasavvuf Edebiyatına Ait Temel Bir Metin ve Türk Edebiyatına Yansımaları”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 2012, c. 30, s. 445-68; ----------------, “Tasavvuf Edebiyatında İçki Kavramına Giriş ve Yunus Emre Örneği”, İ