Dergiler / Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2009 / Cilt: 8 - Sayı: 16

Hadis kaynaklarındaki tarihe/vâkıaya aykırı rivayetlerin değerlendirilmesi

Evaluation of accounts contrary to historical facts in the hadith sources

Sayfa
135–158
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu durum farklı tarihlendirmelerde önemli bir etken olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hadislerin metin tenkidinde esas alınması gereken kriterler arasında hadis metinlerinin “tarihî bilgi ve vâkıaya arzı” özel bir öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu tip rivayetler değerlendirilirken hadisteki genel tenkit metotlarına ilave olarak başka hususlar üzerinde de durulması gerekmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu durum farklı tarihlendirmelerde önemli bir etken olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Hadislerin metin tenkidinde esas alınması gereken kriterler arasında hadis metinlerinin “tarihî bilgi ve vâkıaya arzı” özel bir öneme sahiptir. Bu makalede öncelikle hadis eserlerindeki tarihi bilgi hatalarına örnekler verilmiş, daha sonra da mevzuât eserlerinde tarihe aykırı rivayetlerin nasıl tenkit edildiği, iki örnek eser üzerinden gösterilmiştir. Bu tip rivayetler değerlendirilirken hadisteki genel tenkit metotlarına ilave olarak başka hususlar üzerinde de durulması gerekmektedir. En başta insanların tarihlendirmeye bakış açısı tarihin her devrinde farklı olmuş, çok çeşitli takvimler kullanılmıştır. İslâm Tarihi açısından ise Veda Haccına kadar nesi’ uygulamasının bir şekilde devam etmesi, İslâm Takviminin Hz. Ömer devrinde kabul edilmesi ve bundan önceki olayların sonradan tarihlendirilmesi sayılabilir. Bu durum farklı tarihlendirmelerde önemli bir etken olmuştur.

Abstract

Among the hadith text critique, measures of value which are taken into consideration, hadith texts have a special importance in terms of “historical data and fact demonstration”. In this article, firstly it is given examples to historical information errors in the hadith works, and then it is showed how historical errors are criticized in the ‘mevzuât’ works through examining two sample sources. As assessing such accounts, it should be given importance other points in addition to general critique methods. In this context firstly it can be said that people have different criteria in putting a date in different periods and they used different calendars. In terms of Islamic history, continuing nesi’ application until the Farewell Pilgrimage, adopting Islamic calendar in the time of Umar, and putting date later on previous events can be counted. This circumstance has important effects on different dates.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ARSLAN, A. (2022). Hadis kaynaklarındaki tarihe/vâkıaya aykırı rivayetlerin değerlendirilmesi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 16, 135–158. https://ajindex.com/articles/537779

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Abdurrahman b. Ebi’l‐Hasen Ali b. Muhammed b. Ömer, Ebu’l‐Ferec İbnu’l‐Cevzî, Kitâbu’l‐ Mevzûât, Dâru’l‐Kütübü’l‐İlmiyye, Beyrut 1995. (c. 1‐2) Ahmet Bedir; Arif Sarsılmaz, “Hz.Adem’in Boyu”, Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 4, Şanlıurfa 1998. Ahmet Cemal el‐Imerî, el‐Hadisu’n‐Nebeviyyi ve’t‐Tarih, Daru’l‐Mearif, Kahire 1990. Ahmed Nâim, Sahîh‐i Buhârî Muhtasarı Tecrîd‐i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, 6.baskı, Başbakanlık Basımevi, Ankara 1982, (c. 1‐12) Ali Osman Ateş, “Hz. Peygamber’in Zeynep bint Cahş ile Evlenmesi Hakkındaki Bazı Rivayet ve Görüşlerin Değerlendirilmesi”, Dokuz Eylül Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, İzmir, 1992, sayı: 7. Buhârî, Muhammed b. İsmail b. İbrahim, el‐Câmiu’s‐Sahîh, el‐Mektebetü’l‐İslâmiyye, İstanbul, ts. Buhârî, Muhammed b. İsmail b. İbrahim, et‐Tarihu’l‐Kebir, Diyarbakır, ts. Ebû Dâvûd, Süleyman b. el‐Eş’as b. İshak el‐Ezdî, es‐Sünen, 1. bs., Humus 1969. Ebu Muhammed Cemâleddin Abdulmelik İbn Hişâm, es‐Sîretü’n‐Nebeviyye, Mısır, 1963.
  2. E. Cavaignac, Tarihi Kronolojinin Esasları, (E.Cavaignac’dan tercüme eden ve Türk takvimi kısmını hazırlayan Osman Turan), Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1954. Elmalı’lı M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, Eser Neşriyat, İstanbul 1960. (c. 1‐9) H.A.R. Gıbb, “Tarih”, İslâm Ansiklopedisi, MEB Yay., İstanbul 1971. İbnu’l‐Esir, el‐Kamil fi’t‐Tarih, Beyrut 1960.
  3. İhsan Süreyya Sırma, İslâm ve Tarih, Beyan Yayınları, İstanbul 1991.
  4. İsmail Lütfi Çakan, Hadislerde Görülen İhtilaflar ve Çözüm Yolları Muhtelifu’l‐Hadis İlmi, İstanbul 1982.
  5. Mehmet Apaydın, Resulullah’ın Günlüğü (Medine Dönemi Yeni Kronolojisi), İnsan Yayınları, İstanbul 1995. Mehmet Azimli, “Hz. Ömer’in Müslüman Oluşuyla İlgili Rivayete Farklı Bir Yaklaşım”, İslamiyat, Ankara 2003, c. 6, sayı: 1, ss.173‐183. M. Hayri Kırbaşoğlu, Alternatif Hadis Metodolojisi, Kitabiyat, Ankara 2002. Misfir b. Gurmullah ed‐Dümeynî, Hadiste Metin Tenkidi Metodları, çev.: İlyas Çelebi, Adil Bebek, Ahmet Yücel, Kitabevi Yayınları, İstanbul 1997. Muhammed b. Amr b. Vâkıdî, Kitâbu’l‐Megâzî, 3. baskı, Beyrut 1984 (c. 1‐3) Muhammet Hamidullah, “Hicri Takvim ve Tarihi Arkaplanı”, çev.: Kasım Şulul, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fak. Dergisi, Bursa, 2000, c. 9, sayı: 9. Muhammed Mustafa el‐A’zamî, Hadis Metodolojisi ve Edebiyatı, çev.: Recep Çetintaş, Usul Yayınları, İstanbul, ts. Muhammed Mustafa el‐A’zamî, Menhecü’n‐Nakd ınde’l‐Muhaddisîn, Mektebetü’l‐Kevser, Riyâd 1982. Muhammed Tâhir el‐Cevâbî, Cuhûdü’l‐Muhaddisîn fî Nakdi Metni’l‐Hadisi’n‐Nebev