Dergiler / Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2012 / Cilt: 11 - Sayı: 21

Şeyhülislam Mehmed Esad Efendi ve Eşarilik-Maturidilik İhtilafına ilişkin risalesi

Shaykh al-Islām Mehmed Esad Efendi and his treatise on the Asharism-Maturidism Disagreement

Sayfa
99–134
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede Meh-med Esad Efendinin hayatı ve risalesine ilişkin bilgiler verilmiş ve söz konusu risalenin günümüz Türkçesiyle transliterasyonu yapılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam düşüncesinin gelişimine yaptıkları katkı açısından Eşarilik ve Mâturîdîlik diğer mezheplere nazaran müstesna bir konuma sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İsmâil Efendi el-İstanbûlî’nin (ö.1166/1753) Risâle fî İhtilâfâti’l-Mâturîdî ve’l-Eş’arî isimli risalesi Eşarilik Maturidilik İhtilafı Edebiyatı kapsamında üretilen metinlerden birisidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede Meh-med Esad Efendinin hayatı ve risalesine ilişkin bilgiler verilmiş ve söz konusu risalenin günümüz Türkçesiyle transliterasyonu yapılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İslam düşüncesinin gelişimine yaptıkları katkı açısından Eşarilik ve Mâturîdîlik diğer mezheplere nazaran müstesna bir konuma sahiptir. Dinî terimlerin oluşumunda, itikadî meselelerin içeriğinin ve ele alınış biçimlerinin şekillenmesinde, geçmişte ve günümüzde her iki mezhebin rolü büyüktür. Tarihsel süreçte iki mezhep arasındaki görüş ayrılıklarının ele alındığı çok sayıda ihtilaf metni oluş-turulmuştur. Eşarilik–Maturidilik İhtilafı Edebiyatı en büyük ilgiyi Osmanlılarda görmüş, özellikle XI./XVII. asırdan itibaren konuyla ilgili hacimli ya da küçük ölçekte çok sayıda eser kaleme alınmış-tır. Geç dönem Osmanlı âlimlerinden ve şeyhülislamlarından olan Ebû İshakzâde Mehmed Esad b. İsmâil Efendi el-İstanbûlî’nin (ö.1166/1753) Risâle fî İhtilâfâti’l-Mâturîdî ve’l-Eş’arî isimli risalesi Eşarilik Maturidilik İhtilafı Edebiyatı kapsamında üretilen metinlerden birisidir. Bu makalede Meh-med Esad Efendinin hayatı ve risalesine ilişkin bilgiler verilmiş ve söz konusu risalenin günümüz Türkçesiyle transliterasyonu yapılmıştır.

Abstract

With regard to their contrubition to the development of Islamic thought, Asharism and Maturidism have an exeptional place compared to the other schools. From past to present two schools have played important role in the formation of religious terms, in the shaping of the contents of doctrinal matters and the ways they are dealt with. In the course of time many texts of controversy in which the disagreements between the two schools were discussed were composed. The Asharite-Maturidite Literature of Disagreements drew attention mostly in the Ottomans and especially from the XIth/XVIIth century onward, large or small, many works on the matter were composed. The treatise entitled Risala fi Ikhtilafat al-Maturidi wa al-Ashari by Abu Ishaq-zade Mehmed Esad b. Ismail Efendi al-Istanbuli one of late period Ottoman scholars and shaykh al-Islams, is one of the texts produced within the scope of the Asharite-Maturidite Literature of Disagreements. In this article, various information is given about the life and the treatise of Mehmed Esad Efendi and the treatise is transliterated in Turkish.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KALAYCI, M. (2022). Şeyhülislam Mehmed Esad Efendi ve Eşarilik-Maturidilik İhtilafına ilişkin risalesi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 11 - Sayı: 21, 99–134. https://ajindex.com/articles/537718

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Adıvar, A. Adnan, Osmanlı Türklerinde İlim, İstanbul 1982. Ahmed Vâsıf Efendi (ö.1221/1806), Vâsıf Tarihi, Bulak Matbaası, İstanbul 1219. Ahmet Zeki İzgöer-İlyas Çelebi, “Beyazizade Ahmed Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklope-disi, c. 6, s. 55 Akgül, Muhittin, “Ebû Mansûr el-Mâturîdî ve Te’vilâtu’l-Kur’ân”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fa-kültesi Dergisi, Sakarya (2001), sayı: 4, s. 57-67.
  2. Altundağ, Mustafa, Müfessir el-Vâhidî ve “Fadâilu’s-Suver” Adlı Kitabı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1988.
  3. Aruçi, Muhammed, “Sabuni, Nureddin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 35, s. 360. --------, “Tebsıratü’l-Edille”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 40, ss. 225-226.
  4. Ay, Mahmut, Sadruşşeria’da Varlık: Ta’dilu’l-Ulum Temelinde Kelam-Felsefe Karşılaşması, İlahiyat Yay., Ankara 2006.
  5. Aydın, Hakkı, “Fusulü’l-Bedayi’“,Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 13, ss. 229-230. --------, İslam Hukuku ve Molla Fenari, İşaret Yay., İstanbul 1991.
  6. Aytekin, Arif, “el-Akidetü’t-Tahaviyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 2, ss. 259-260.
  7. Baloğlu, A. Bülent, “Naşirin Önsözü”, Eşariye ve Mâturîdîye Arasındaki Görüş Farklılıkları (Erbe’une Mesail), Araştırma ve Notlar İlavesiyle Çev.: A. Bülent Baloğlu, yy. ts. Baysun, M. Cavid, “Es’ad Efendi”, Milli Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi, c. 4, s. 360. Bedir, Murteza-Koca, Ferhat, “Pezdevi, Ebü’l-Usr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 34, ss. 264-266.
  8. Bedir, Murteza, “Nesefi, Ebü’l-Berekat”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 32, s. 568. Beyâzîzâde, Ahmed Efendi (ö.1098/1687), İşârâtu’l-Merâm ‘an ‘İbârâti’l-İmâm, tahk. Y. Abdürrezzak, Matbaatu Mustafa el-Babi el-Halebi, Kahire 1949.
  9. Bruckmayr, Philipp, “Mâturîdî Kelamının Yayılması, Kalıcılaşması ve Temel Dinamikleri”, İmam Mâturîdî ve Maturidilik, haz.: S. Kutlu, Ankara 2011, ss. 407-442.
  10. Bursalı Mehmed Tahir Efendi, Osmanlı Müellifleri, çev.: A. F. Yavuz-İ. Özen, Meral Yay., İstanbul 1975.
  11. Doğan, Muhammed Nur, “Esad Efendi, Ebûishakzâde”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 11. Fındıklılı İsmet Efendi, Tekmiletu’ş-şakaik ve fi hakki ehli’l-hakaik, haz.: Abdülkadir Özcan, Çağrı Yay., İstanbul 1989.
  12. Gölcük, Şerafettin, “el-Müsayere”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 32. Gözübenli, Beşir, “Hakim eş-Şehid”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 15, ss. 195-196
  13. Günay, Hacı Mehmet, “Semerkandi, Alaeddin”, Türkiye Diyanet