Dergiler / Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 19 - Sayı: 1

Bir Fetvâ Emininin Hayratı: Gedizli Mehmed Efendi’nin Vakıf Faaliyetleri

Charitable Acts Of A Fatwa Authority: Waqf Activities Of Gedizli Mehmed Efendi

Sayfa
339–368
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Vakfa ait dört adet vakfiye esas alınıp Mehmed Efendi’nin hayır ve iyilik faaliyetleri incelenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gedizli Mehmed Efendi (ö. 1253/1837), ilmiyeye mensup bir ailede dünya- ya gelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Küçük yaştan itibaren eğitim hayatına özen göstermiş ve tahsil süreçlerini başarıyla tamamladıktan sonra Osmanlı ilmiye sahasında farklı görevler üstlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Vakfa ait dört adet vakfiye esas alınıp Mehmed Efendi’nin hayır ve iyilik faaliyetleri incelenecektir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Gedizli Mehmed Efendi (ö. 1253/1837), ilmiyeye mensup bir ailede dünya- ya gelmiştir. Küçük yaştan itibaren eğitim hayatına özen göstermiş ve tahsil süreçlerini başarıyla tamamladıktan sonra Osmanlı ilmiye sahasında farklı görevler üstlenmiştir. Üstlendiği görevler arasında müderrislik, nâiblik, kadı- lık ve fetvâ eminliği yer almaktadır. Ayrıca Mehmed Efendi’nin kendi yazdı- ğı ve istinsah ettiği çok sayıda eseri bulunmaktadır. Mehmed Efendi, ilmiye alanında sergilediği çabanın benzerini hayır ve iyilik faaliyetlerinde de gös- termiştir. Kurumsal anlamda ilk hayrî faaliyetini, kurmuş olduğu vakıfla ha- yata geçirmiştir. Bu bağlamda doğup büyüdüğü Gediz kasabasında medrese inşâ ettirdiği ve vakfa gelir getirici bir takım kaynaklar vakfettiği 1212/1797 tarihli esas vakfiyesinden öğrenilmektedir. Mehmed Efendi, hayırsever tavrını hayatının son anına kadar sürdürmüştür. Zira o, hayır yapma imkân ve gü- cüne sahip olduğu her fırsatta, kurduğu vakfı zenginleştirmeye çalışmıştır. Esas vakfiyeye ek olarak hazırlanan 1245/1830, 1247/1832 ve 1249/1833 tarihli zeyl vakfiyelerde bu durum açıkça görülmektedir. Nitekim inşâ ettirdiği med- reseye ilave olarak, eklentileri ve arsasıyla birlikte evini vakfa dâhil etmiştir. Ardından nakit birikimini vakfetmiştir. Bunlarla da yetinmeyen Mehmed Efendi bu kez, daha önce yaptırmış olduğu medresenin alanını genişleterek kütüphane yaptırmış ve kitap vakfetmek sûretiyle hayır faaliyetlerini sür- dürmüştür. Bu itibarla çalışmada, Mehmed Efendi vakfının kapsam ve içeriği ele alınacaktır. Vakfa ait dört adet vakfiye esas alınıp Mehmed Efendi’nin hayır ve iyilik faaliyetleri incelenecektir.

Abstract

Mehmed Efendi (d. 1253/1837) from Gediz was one of the religious scholars within his family tree. He spent his earlier life period to complete his educational life and after graduating from formal schools he undertook various significant positions in ilmiyye (the Ottoman religious administration). Among the duties he undertook are the professorship, regentship, judgeship and fatwa authority. Mehmed Efendi extended his interest out of scholar efforts such as joining charity and public services. For this purpose, he found a waqf (a charity organization) institution in 1212/1797. The base wakfiyah (first establishment documents) and zeyl waqfiyah (additional establishments’ documents) indicate that the waqf consists of a madrasah (school), library and several other properties generating income for the waqf services. In this context, it is learned from his charter of a waqf dated 1212/1797, that he built a madrasa in Gediz, where he was born and raised and gave some income-generating resources to the foundation. Mehmed Efendi continued his charitable attitude until the last moment of his life. This is evident in the foundation charter dated 1245/1830, 1247/1832 and 1249/1833. As a matter of fact, in addition to the madrasa he had built, he incorporated his house into the foundation along with its add-ons and land. He then donated his cash savings. This time Mehmet Efendi, who was not satisfied with these, expanded the area of the madrasa he had built before and built a library and continued his charitable activities by providing books. In this respect, the scope and content of the Mehmed Efendi Foundation will be discussed. The charitable and charitable activities of Mehmed Efendi will be examined based on four charters belonging to the foundation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayar, T. (2022). Bir Fetvâ Emininin Hayratı: Gedizli Mehmed Efendi’nin Vakıf Faaliyetleri. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 1, 339–368. https://ajindex.com/articles/537534

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Akgündüz, Ahmed. İslâm Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2013.
  2. Akgündüz, Ahmet. “İcâre-i Vâhide”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/388-389. İstan- bul: TDV Yayınları, 2000.
  3. Akgündüz, Ahmet. “İcâreteyn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/389-391. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  4. Aktı, Ümit. “Gedizli Mehmed Efendi’nin Yaşadığı Dönem ve Fetvaları Işığında Sosyal Hayat”. Gedizli Hafız Mehmed Efendi. ed. Rifat Türkel. 43-60. İstanbul: Gediz Belediyesi Kültür Yayınları, 2015.
  5. Ayar, Talip. Osmanlı Devletinde Fetvâ Eminliği (1826-1922). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Ya- yınları, 1. Bs, 2014.
  6. Berki, Ali Himmet. Vakfa Dair Yazılan Eserlerle Vakfiye ve Benzeri Vesikalarda Geçen Istılah ve Tabirler. Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 1966.
  7. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu. 8 Cilt. İstanbul: Bilmen Ya- yınevi, 1990.
  8. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Dahiliye Mektubi Kalemi [DH.MKT]. No. 1759, Gömlek No. 23; No. 1766, Gömlek No. 95. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Berat [EV.BRT]. No. 267, Gömlek No. 9. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Sergi [EV.HMH.SRG]. No. 81, 85. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Cihat Kalemi [EV.MKT.CHT]. No. 815. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Mektûbî Kalemi [EV.MKT]. No. 394, 550, 1606, 1707, 1708, 2028, 2639. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Muhasebe Kalemi [EV.MH]. No. 40, 1480. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Sergi Halifeliği [EV.SRG]. No. 142. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Evkaf Tahrirat [EV.THR]. No. 145, 208. BOA, Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi. Hatt-ı Hümayun [HAT]. No. 552, Gömlek No. 27210. Ceyhan, Abdullah. Gedizli Hafız Mehmed Efendi. Ankara:
  9. Ankara Üniversitesi,
  10. Sosyal Bilimler Ens- titüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1992.
  11. Ceyhan, Abdullah. “Gedizli Hafız Mehmed Efendi (1165-1253 h./1751-1837 m.)”. Gedizli Hafız Mehmed Efendi. ed. Rifat Türkel. 1-21. İstanbul: Gediz Belediyesi Kültür Yayınları, 2015.
  12. Ceyhan, Abdullah. “Gedizli Mehmed Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/550- 551. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  13. Ceyhan, Abdullah. “Osmanlı Devri Müderris, Kadı ve Fetva Eminlerinden Gedizli Hafız Meh- med Efendi”. Diyanet İlmi Dergi 29/3 (Eylül 1993), 11-24.
  14. Çakır, Abdullah. “Fetva Emini Hafız Seyyid Mehmed Gedûsî Efendi ve T