Dergiler / History Studies / 2012 / Cilt: 4 - Sayı: 4

Ağrı isyanı (1926-1930) ve Türkiye-İran krizi (1930):Türk dış politikası tarihinde bir zorlayıcı diplomasi uygulaması

Rebellion of Ağrı (1926-1930) and Turkey-Iran crisis (1930): An application of coercive diplomacy in the history of Turkish foreign policy

Sayfa
385–413
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Söz konusu kriz sırasında Türkiye‟nin İran‟a karşı izlemiş olduğu zorlayıcı diplomasi stratejisi değerlendirilerek, Türkiye‟nin izlemiş olduğu siyasanın hem isyanın sonlandırılması, hem de sınır probleminin çözümlenmesi noktasında başarılı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Ağrı İsyanı (1926−1930) ve bu isyanla bağlantılı olarak Türkiye ile İran arasındaki sınır problemi ve güvenlik krizi incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Krizin ve sınır probleminin özünü, İran‟ın kendi sınırını kullanan isyancılara karşı hareketsiz kalması, onlara dolaylı destek vermesi ve 1913 tarihli İstanbul Protokolü‟nün geçerli olup olmadığını sorgulaması oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Söz konusu kriz sırasında Türkiye‟nin İran‟a karşı izlemiş olduğu zorlayıcı diplomasi stratejisi değerlendirilerek, Türkiye‟nin izlemiş olduğu siyasanın hem isyanın sonlandırılması, hem de sınır probleminin çözümlenmesi noktasında başarılı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada, Ağrı İsyanı (1926−1930) ve bu isyanla bağlantılı olarak Türkiye ile İran arasındaki sınır problemi ve güvenlik krizi incelenmiştir. Krizin ve sınır probleminin özünü, İran‟ın kendi sınırını kullanan isyancılara karşı hareketsiz kalması, onlara dolaylı destek vermesi ve 1913 tarihli İstanbul Protokolü‟nün geçerli olup olmadığını sorgulaması oluşturmaktadır. Söz konusu kriz sırasında Türkiye‟nin İran‟a karşı izlemiş olduğu zorlayıcı diplomasi stratejisi değerlendirilerek, Türkiye‟nin izlemiş olduğu siyasanın hem isyanın sonlandırılması, hem de sınır probleminin çözümlenmesi noktasında başarılı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract

This article covers the Rebellion of Ağrı (1926−1930), the border problem and the incurred security crisis between Turkey and Iran during the rebellion. The essence of the crisis and the border problem was that Iran not only failed to act against the rebels using its borders but also it indirectly supported the rebels, and questioned whether or not the Istanbul Protocol of 1913 was still valid. By analyzing Turkey‟s coercive diplomatic strategy against Iran during the crisis in question, this study argues that Turkey‟s policies proved successful both in terms of ending the rebellion and solving the border problem.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞENER, B. (2022). Ağrı isyanı (1926-1930) ve Türkiye-İran krizi (1930):Türk dış politikası tarihinde bir zorlayıcı diplomasi uygulaması. History Studies, Cilt: 4 - Sayı: 4, 385–413. https://ajindex.com/articles/537400

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Aybars, Ergün, Yakın Tarihimizde Anadolu Ayaklanmaları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul, 1988.
  2. Bulut, Faik, Devletin Gözüyle Türkiye’de Kürt İsyanları, Yön Yayıcılık İstanbul, 1991.
  3. Çay, M. Abdulhaluk, Her Yönüyle Kürt Dosyası, Turan Kültür Vakfı Yayınları, Ankara, 1994.
  4. Gerede, Hüsrev, Siyasi HatıralarımI: İran (1930-1934),
  5. Vakit Basımevi, İstanbul, 1952.
  6. Özel, Sabahattin, Atatürk ve Atatürkçülük, Derin Yayınevi, İstanbul, 2006.
  7. Paşa, İhsan Nuri, Ağrı Dağı İsyanı, 2. bs., Med Yayıncılık, İstanbul, 1992.
  8. Saray, Mehmet, Türk-İran İlişkileri, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 1999.
  9. Soysal, İsmail, Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları, C. I (1920-1945),
  10. Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2000.
  11. Şimşir, Bilal N., Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, C. II, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2001.
  12. Şimşir, Bilal N., Bizim Diplomatlar, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1996.
  13. Şimşir, Bilal N., İngiliz Belgeleriyle Türkiye’de Kürt Sorunu (1924-1938), 2. bs., Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1975.
  14. T. C. GENELKURMAY BAŞKANLIĞI, Genelkurmay Belgelerinde Kürt İsyanları, C. I, II, III, Kaynak Yayınları, İstanbul, 1992.
  15. T. C. KÜLTÜR BAKANLIĞI, Atatürk’ün Milli Dış Politikası (Milli Mücadele Dönemine Ait 100 Belge), C. II, T. C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1994.
  16. Makaleler Akdevelioğlu, Atay ve KÜRKÇÜOĞLU, Ömer, “Ortadoğu’yla İlişkiler (1923-1939)”, Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, C. I (19191980), 12. bs., Ed. Baskın Oran, İletişim Yayınları, İstanbul, 2006, s. 357- 369. Anbarcıoğlu, Meliha, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve İran’da Reformlar”, Doğu Dilleri Dergisi, C. 3, Sayı: 4 (1983), s. 5-38.
  17. Arar, İsmail, “Atatürk’ün Günümüz Olaylarına da Işık Tutan Bazı Konuşmaları”, Belleten, C. 45/1, Sayı: 177 (Ocak 1981), s. 5-26.
  18. Çetinsaya, Gökhan, “Atatürk Dönemi Türkiye-İran İlişkileri (1926-1938)”,
  19. Avrasya Dosyası, C. 5, Sayı: 3 (Sonbahar 1999), s. 148-175.
  20. Dağı, Zeynep “Diplomasi: Çatışmanın ve İşbirliğinin Dili”, Uluslararası Politikayı Anlamak: UlusDevlet’ten Küreselleşmeye, Der. Zeynep Dağı, Alfa Yayınları, İstanbul, 2007, s. 287-353.
  21. Değerli, Esra Sarıkoyuncu, “Ağrı İsyanlarında Yabancı Parmağı (1926-1930)”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 22 (Aralık 2008), s. 1-22.
  22. George, Alexander L., “Coercive Diplomacy”, The Use of Force: Military Power and International Politics, 6th ed., Ed. by. Robert J. Art, Kenneth N. Waltz, Rowman&Littlefield Publishers,
  23. Inc., Lanham, 2004, pp. 70-76. Gönlübo