Dergiler / History Studies / 2013 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Tanzimat devri ve sonrasında osmanlı piyasalarında ihtikâr sorunu

İhtikâr problem in the ottoman markets during and after the tanzimat period

Sayfa
303–325
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Genellikle kuraklık, kıtlık, savaş, sosyal ve siyasal problemlerin oluşturduğu şartlar muhtekirin sevdiği ve değerlendirdiği eşsiz fırsatlar sunmaktaydı.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale Osmanlı Devleti’nde Tanzimat dönemi ve sonrasında görülen ihtikâr sorununu inclemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Muhtekir bu yolda her fırsatı değerlendirmekteydi.
💡
Sonuç & Katkı:Genellikle kuraklık, kıtlık, savaş, sosyal ve siyasal problemlerin oluşturduğu şartlar muhtekirin sevdiği ve değerlendirdiği eşsiz fırsatlar sunmaktaydı.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makale Osmanlı Devleti’nde Tanzimat dönemi ve sonrasında görülen ihtikâr sorununu inclemektedir. İhtikâr kavramı, incelediğimiz belgelerdeki muhtevaya göre; karaborsacılık, istifçilik, vurgunculuk ve tekelcilik kapsamına giren uygulamaların tamamını ifade etmekteydi. Hatta piyasada bir mal üzerinden elde edilen her hangi bir haksız kazanç şekli ihtikâr olarak nitelendirilmiştir. İncelediğimiz dönem içerisinde ticarete konu olan her ürün ihtikârın konusu olabilmekteydi. Ancak ihtikâr daha çok odun, kömür, et, tuz, buğday, zahire gibi talebi zorunlu (talep esnekliği katı) ve yüksek olan temel ihtiyaç maddeleri üzerinde yoğunlaşan gayri kanuni bir kazanç şekliydi. Genellikle tüccarlar içerisinden olmakla birlikte idareci, memur ve üreticiler arasından da ihtikâra başvuranlar olmaktaydı. Muhtekirin temel amacı en kısa yoldan daha fazla kazanmaktı. Muhtekir bu yolda her fırsatı değerlendirmekteydi. Malı “iddihar etmek” (biriktirmek), üretici ile tüketici arasına girmek, ürünü daha değerli olduğu piyasalara kaçırmak başlıca başvurulan yöntemlerdi. Bu yollarla muhtekir fiyatını sûni bir şekilde arttırdığı ürün üzerinden kolay ve yüksek kârlar elde eden kişiydi. Genellikle kuraklık, kıtlık, savaş, sosyal ve siyasal problemlerin oluşturduğu şartlar muhtekirin sevdiği ve değerlendirdiği eşsiz fırsatlar sunmaktaydı.

Abstract

This article examines the ihtikar problem in the Ottoman Empire during and after the tanzimat period. In the documents examined for this article, the concept of “ihtikâr” covers practices such as black marketing, hoarding, profiteering, and monopoly. Any illicit gains from a good in the market were considered as “ihtikâr”. During the period examined, any good used in commercial transaction can be subjected to “ihtikâr”. However “ihtikâr” usually was considered as an illicit gain from highly demanded necessary common goods, such as wood, coal, meat, salt, wheat, and grain. While traders are the main group that used “ihtikâr”, some directors, officers, and manufacturers committed “ihtikâr” as well. The main purpose of “muhtekir” or the committer of “ihtikâr” is to obtaining more money easily. The main methods used by muhtekirs were hoarding, jobbing, and carrying the goods to a market with high prices. With these methods muhtekirs can gain high profits from goods the prices of which were increased spuriously. Drought, scarcity, war, and social and political problems usually offered unique opportunities to muhtekirs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTEL, M. (2022). Tanzimat devri ve sonrasında osmanlı piyasalarında ihtikâr sorunu. History Studies, Cilt: 5 - Sayı: 2, 303–325. https://ajindex.com/articles/537397

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. II.Yayınlanmış Arşiv Belgeleri İstanbul Ahkâm Defterleri, İstanbul Esnaf Tarihi I, Ahmet Kal’a (Proje ve Yayın Yönetmeni), Ahmet Tabakoğlu, Ahmet Kal’a, Salih Aynural, İsmail Kara (Yayın Hazırlama Kurulu), İstanbul Külliyatı I, İstanbul Araştırmaları Merkezi, İstanbul 1997. İstanbul Ahkâm Defterleri, İstanbul Esnaf Tarihi II (1764-1793), Ahmet Kal’a (Proje ve Yayın Yönetmeni), Ahmet Tabakoğlu, Ahmet Kal’a, Salih Aynural, İsmail Kara, Eyüp Sabri Kal’a, İstanbul Külliyatı VIII, İstanbul Araştırmaları Merkezi, İstanbul 1998 İstanbul Ahkâm Defterleri, İstanbul Ticaret Tarihi I (1764-1793), Ahmet Kal’a (Proje ve Yayın Yönetmeni), Ahmet Tabakoğlu, Ahmet Kal’a, Salih Aynural, İsmail Kara, Eyüp Sabri Kal’a (Yayına Hazırlayanlar), İstanbul Külliyatı VIII, İstanbul Araştırmaları Merkezi İstanbul 1997 III. Araştırma İnceleme Eserleri Çadırcı, Musa. Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, TTK yay., Ankara 1991
  2. Ferit Develioğlu, Osmanlıca Türkçe Sözlük, “ihtikâr maddesi”, Ankara 1988, s.419 Eldem, Vedat. Harp ve Mütareke Yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomisi, TTK Ankara 1994
  3. Ergin, Osman Nuri. Mecelle-i Umur-ı Belediye, c.2, İstanbul Büyük Şelir Belediyesi Kültür İşleri Yayını, İstanbul 1995
  4. Erler, Mehmet Yavuz. Osmanlı Devleti’nde Kuraklık ve Kıtlık Olayları (1800-1880),
  5. Libra Kitap, İstanbul 2010 Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, “Tanzimatta İçtimaî Hayat”, Tanzimat II, Milli Eğitim Bakanlığı Yay., İstanbul 1999, s.643-644
  6. İnalcık, Halil. Osmanlı İmparatorluğunun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, c.1, 2000 İstanbul Esnaf Birlikleri ve Nizamları I, Ahmet Kal’a (Yayına Hazırlayan), İstanbul Külliyatı VII, İstanbul Araştırmaları Merkezi, İstanbul 1998
  7. Quataert, Donald. Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi 1600-1914, (ed. Halil İnalcık, Donald Quataert), c.2, Eren yay, İstanbul 2004
  8. Genç, Mehmet. Devlet ve Ekonomi, Ötüken yay., İstanbul 2000
  9. Güran, Tevfik. 19.yy Osmanlı Tarımı Üzerine Araştırmalar, İstanbul 1998
  10. Hamsun, Knut – Hans Cristian Anderson. İstanbul’da İki İskandinav Seyyah, (Çev) Banu Gürsaler-Syvertsen, YKY, İstanbul 1998 Cengiz Kallek, “İhtikâr maddesi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 21.cilt, İstanbul, s.560 Orhan Kılıç, “Osmanlı Devleti’nde Meydana Gelen Kıtlıklar”, Türkler, c.10, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002, s.722,726,729. McGowan, Bruce. Osmanlı İmparatorluğunun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, (ed. Halil İnalcık, Quataert), 1600-1914, c.2, Eren yay., 2000 Şemseddin M., “Muhteklerin Niceleri Elinde Kı